Η τρέχουσα επιδημία COVID-19 οφείλεται στο νέο κορονοϊό SARS-CoV-2, που ανήκει στην οικογένεια των Coronoviridae, μία μεγάλη οικογένεια RNA ιών. Με τα έως τώρα δεδομένα ο ιός SARS-CoV-2 έχει ανιχνευθεί σε δείγματα από το αναπνευστικό, τα κόπρανα και το αίμα. Ο ιός SARS-CoV-2 μεταδίδεται άμεσα μέσω σταγονιδίων που παράγονται όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει ή φταρνίζεται ή έμμεσα μέσω της επαφής με μολυσμένες επιφάνειες (μέσω χεριών, που χωρίς να έχει προηγηθεί υγιεινή των χεριών, έρχονται σε επαφή με τους βλεννογόνους της μύτης, του στόματος και των οφθαλμών).

ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΥSARS-CoV-2 ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Τα δεδομένα σχετικά με το χρόνο και τις συνθήκες (π.χ. θερμοκρασία, υγρασία κ.α.)που επηρεάζουν την επιβίωση του ιού SARS-CoV-2 στο περιβάλλον είναι προς το παρόν περιορισμένα. Πρόσφατες μελέτεςδείχνουν ότι ο ιός SARS-CoV-2 επιβιώνει έως 4 ώρες πάνω σε χαλκό, έως 24 ώρες πάνω σε χαρτόνι και έως 2-3 ημέρες πάνω σε πλαστικές ή ανοξείδωτες επιφάνειες, αλλά με σημαντικά μειωμένο ιϊκό φορτίο.

Επίσης, μελέτη που έγινε σε δωμάτια ασθενών με λοίμωξη COVID-19 έδειξε διαφορετικά επίπεδα περιβαλλοντικής μόλυνσης, που διακυμάνθηκαν μεταξύ 1 θετικού δείγματος για τον ιό SARS-CoV-2 σε σύνολο 13 περιβαλλοντικών δειγμάτων και 13 θετικά για τον ιό SARS-CoV-2 σε σύνολο 15 περιβαλλοντικών δειγμάτων. Τέλος, μελέτες παραγωγής αερολύματος σε ελεγχόμενες συνθήκες έδειξαν ότι η ο ιός SARS-CoV-2 περαμένει μέχρι καιτρεις ώρες στον αέρα μετά την παραγωγή αερολύματος.

Τα παραπάνω δεδομένα επιβεβαιώνουν την παρουσία του ιού SARS-CoV-2 στο περιβάλλονασθενών με λοίμωξη COVID-19 και ενισχύουν την άποψη ότι οι επιφάνειες και τα αντικείμενα παίζουν ρόλο στη διασπορά του ιού. Συνεπώς, ο σχολαστικός καθαρισμός του περιβάλλοντος του ασθενούςείναι απαραίτητος για τον περιορισμό της διασποράς του ιού SARS-CoV-2.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗΣ COVID-19

Τα περιβαλλοντικά μέτρα ελέγχου της διασποράς του ιού περιλαμβάνουν:

• συστηματικό καθαρισμό με χλωριούχο διάλυμα των επιφανειών, των αντικειμένων, του εξοπλισμού και των υφασμάτων (κλινοσκεπάσματα, πετσέτες, ρουχισμός) που χρησιμοποιούνται από επιβεβαιωμένα ή ύποπτα περιστατικά λοίμωξης COVID-19
• ελαχιστοποίηση της κοινής χρήσης αντικειμένων με ύποπτο η επιβεβαιωμένο περιστατικό
• επαρκή αερισμό των χώρων

1.Οδηγίες καθαρισμού με χλωριούχο διάλυμα μετά την παραμονή ύποπτου ή επιβεβαιωμένου περιστατικού λοίμωξης COVID-19 σε δημόσιο χώρο εκτός χώρου παροχής υπηρεσιών υγείας

• Στην περίπτωση παραμονής ύποπτου ή επιβεβαιωμένου περιστατικού λοίμωξης COVID-19 σε δημόσιο χώρο εκτός χώρου παροχής υπηρεσιών υγείας (π.χ. χώρο αναμονής δημόσιου κτηρίου, δωμάτιο ξενοδοχείου, γραφείο, δωμάτιο για την οικιακή απομόνωση ασθενούς, κ.α.), μετά την αποχώρηση/ απομάκρυνση του ατόμου από τον χώρο, για τον τελικό καθαρισμό, θα πρέπει ο χώρος να αερίζεται με φρέσκο αέρα για τουλάχιστον 1 ώρα και μετά να καθαρίζεται με χλωριούχο διάλυμα προσεκτικά.
• Σύμφωνα με τα έως τώρα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, όλες οι δυνητικά μολυσμένες επιφάνειες (συμπεριλαμβανομένων των αντικειμένων) πρέπει να καθαρίζονται πρώτα με ουδέτερο απορρυπαντικό και καλή μηχανική τριβή και στη συνέχεια – αφού στεγνώσει η καθαριζόμενη επιφάνεια - να καθαρίζονται με:
  • φρέσκο διάλυμα υποχλωριώδους νατρίου συγκέντρωσης τουλάχιστον 0.1% [αραίωση 1:50 (20ml:1000ml) αν χρησιμοποιείται οικιακή χλωρίνη αρχικής συγκέντρωσης 5%, ισοδύναμο με 1000 ppm διαθέσιμου χλωρίου] για τουλάχιστον 1 min
  • διάλυμα αιθανόλης 70% για τουλάχιστον 1 min, αν η επιφάνεια μπορεί να καταστραφεί από τη χρήση του υποχλωριώδους νατρίου
  • άλλο απολυμαντικό σκεύασμα, εγκεκριμένο από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), με αποδεδειγμένη δράση κατά των ελυτροφόρων ιών, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και την εθνική νομοθεσία, όσον αφορά την αποτελεσματική (εφαρμογή για όσο χρόνο συνιστάται) και ασφαλή χρήση του προϊόντος.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη σωστή και ασφαλή χρήση των απολυμαντικών μπορείτε να βρείτε στη σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας στο https://www.moh.gov.gr/articles/health/dieythynsh-dhmosias-ygieinhs/metra-prolhpshs-enanti-koronoioy-sars-cov-2/7023-metra-katharismoy-kai-apolymanshs-se-xwroys-kai-epifaneies.

• Ο καθαρισμός με σαπούνι και νερό μειώνει τον αριθμό των μικροβίων και των ρύπων.

• Θα πρέπει να αποφεύγεται oψεκασμός και το πιτσίλισμα (splashing) κατά τη διάρκεια της καθαριότητας και ως μέθοδος απολύμανσης. Ο ψεκασμός ενδέχεται να προκαλέσει την παραγωγή μολυσματικού αερολύματος, η αποτελεσματικότητά του είναι αβέβαιη, και ενέχει αυξημένο κίνδυνο έκθεσης του χρήστη σε τοξικές ουσίες.
• Οι επιφάνειες με τις οποίες ερχόταν σε επαφή το ύποπτο ή επιβεβαιωμένο κρούσμα συχνά, πρέπει να καθαρίζονταισχολιαστικά καισυχνότερα από ό,τι συνήθως.Οι επιφάνειες αυτές περιλαμβάνουν: πόμολα και χερούλια θυρών, τηλέφωνα, θρανία, υπολογιστές, πληκτρολόγια, διακόπτες, κουπαστές, καρέκλες, υποβραχίονια πολυθρόνων, επιφάνειες τραπεζιών, κουμπιά ανελκυστήρων, κ.α.
• Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται σε αντικείμενα που είναι εμφανώς λερωμένα/μολυσμένα με βιολογικά υγρά (σάλιο, εκκρίσεις του αναπνευστικού), καθώς και σε τουαλέτες, νιπτήρες και χώρους υγιεινής γενικότερα.
• Συστήνεται ο εξοπλισμός καθαριότητας (πανιά, σφουγγάρια, χαρτί, σφουγγαρίστρα, κ.α.) να είναι μίας χρήσης ή να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για το χώρο αυτό, αν είναι εφικτό. Σε περίπτωση που ο εξοπλισμός καθαριότητας δεν είναι μίας χρήσης, πρέπει να καθαρίζεται μετά από κάθε χρήση μέσα σε 0.1% διάλυμα υποχλωριώδους νατρίου ή σε απολυμαντικό διάλυμα με ιοκτόνο δράση.
• Πρέπει να ακολουθείται ο σωστός και ασφαλής τρόπος εφαρμογής, αφαίρεσης και απόρριψης του εξοπλισμού ατομικής προστασίας (με συχνή υγιεινή χεριών, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ).
• Μετά τον καθαρισμό και την απόρριψη του εξοπλισμού ατομικής προστασίας πρέπει να ακολουθεί πάντα υγιεινή των χεριών: πλύσιμο με νερό και σαπούνι (συνολική διάρκεια 40-60 δευτερόλεπτα)ή, αν αυτό δεν είναι εφικτό, χρήση αντισηπτικού διαλύματος με περιεκτικότητα 60-90% σε αιθανόλη (συνολική διάρκεια 20-30 δευτερόλεπτα).
• Όλα τα υφάσματα (κουρτίνες, κλινοσκεπάσματα, ρούχα, κ.α.) πρέπει να πλένονται σε θερμοκρασία ³ 60^oC με προσθήκη απορρυπαντικού. Εάν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό λόγω της φύσης των υφασμάτων, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ειδικά προϊόντα που περιέχουν υποχλωριώδες νάτριο ή απολυμαντικές ουσίες ειδικές για τα υφάσματα αυτά.Στην περίπτωση που κάποια αντικείμενα με υφασμάτινη επένδυση δεν μπορούν να καθαριστούν ή να πλυθούν όπως περιγράφεται παραπάνω (π.χ. έπιπλα επικαλυμμένα με ταπετσαρία ή στρώματα), μπορεί να εφαρμοστεί καθαρισμός με ατμό.
• Πρέπει να αποφεύγεται το τίναγμα των υφασμάτων, έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται η πιθανότητα διασποράς του ιού στον αέρα.
• Οι ανωτέρω συστάσεις πρέπει να ακολουθούνται και για τον καθαρισμό δωματίου ασθενούς με λοίμωξη COVID-19 στην περίπτωση της κατ’ οίκον νοσηλείας. Όσον αφορά τον ελάχιστο προτεινόμενο ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό του ατόμου που καθαρίζει σε αυτήν την περίπτωση, η χρήση προστατευτικής ρόμπας μίας χρήσης μπορεί να αντικατασταθεί με αδιάβροχη ποδιά – η οποία πρέπει να πλένεται προσεκτικά με ζεστό νερό και απορρυπαντικό μετά από κάθε χρήση ή να είναι μίας χρήσεως - και τα προστατευτικά γυαλιά να παραληφθούν, εφόσον βέβαια δεν υπάρχει πιθανότητα εκτίναξης μολυσματικών σωματιδίων.
• Τα απορρίματα που παράγονται κατά τη διάρκεια του καθαρισμού θα πρέπει να ασφαλίζονται σε ξεχωριστή σακούλα, η οποία μπορεί να απορρίπτεται στους πράσινους κάδους σκουπιδιών.
• Συστήνεται τέλος να κρατούνται τα στοιχεία επικοινωνίας του προσωπικού καθαριότητας στις περιπτώσεις ύποπτου ή επιβεβαιωμένου κρούσματος, για πιθανή ιχνηλάτηση επαφών και παρακολούθηση για 14 ημέρες μετά τον καθαρισμό.

Διαδικασία καθαρισμού και εφαρμογής απολυμαντικών σε επιφάνειες και εξοπλισμό στα σχολεία

Γενικές πληροφορίες

Ο νέος κορονoϊός μπορεί να επιβιώσει  σε επιφάνειες και αντικείμενα από ώρες έως ημέρες ενώ οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η έκθεση στο ηλιακό φως μειώνουν το χρόνο επιβίωσης του.

Ο καθαρισμός των επιφανειών με σαπούνι και νερό απομακρύνει τα μικρόβια και τους ρύπους από τις επιφάνειες και μειώνει τον κίνδυνο εξάπλωσης του COVID-19.

Η εφαρμογή απολυμαντικών σκοτώνει τους παθογόνους μικροοργανισμούς που έχουν επιμολύνει επιφάνειες και αντικείμενα μειώνοντας ακόμη περαιτέρω τον κίνδυνο εξάπλωσης της λοίμωξης. Η αποτελεσματική δράση του καθαρισμού με χλωριούχο διάλυμα προϋποθέτει η επιφάνεια να έχει καθαριστεί πρώτα με κοινά καθαριστικά.

Α. Διαδικασία καθημερινής καθαριότητας των σχολείων

1. Το προσωπικό καθαριότητας κατά τη διάρκεια των εργασιών του θα πρέπει να χρησιμοποιεί τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό που περιλαμβάνει προστατευτική μάσκα, κατά προτίμηση χειρουργική, προστατευτικά γάντια μιας χρήσης και στολή εργασίας με πλαστική ποδιά μιας χρήσης. Αμέσως μετά την αφαίρεση των γαντιών τα χέρια θα πρέπει να πλένονται πολύ καλά με νερό και σαπούνι ή αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα (τουλάχιστον 60% αλκοόλη).
2. Όλες οι αίθουσες του σχολείου θα πρέπει να αερίζονται πολύ καλά ιδιαίτερα πριν αλλά και κατά την διάρκεια της καθαριότητάς τους.
3. Η καθαριότητα των επιφανειών με κοινό απορρυπαντικό ή υγρό σαπούνι προηγείται της χρήσης απολυμαντικών, ιδιαίτερα δε όταν αυτές είναι εμφανώς λερωμένες.
4. Ο συστηματικός και καθημερινός καθαρισμός επιφανειών (πόμολα, διακόπτες, πάγκοι, γραφεία, θρανία κ.ά) με κοινά καθαριστικά απαιτεί την τριβή των λείων επιφανειών και ιδιαίτερα αυτών που αγγίζονται πιο συχνά από τα μέλη της σχολικής κοινότητας.
5. Ο καθαρισμός υλοποιείται με προϊόντα οικιακής χλωρίνης που είναι αποτελεσματικά έναντι του κορονοϊού, όταν αραιωθούν κατάλληλα. Εναλλακτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντισηπτικά  αλκοολούχα διαλύματα (με 70% ελάχιστη συγκέντρωση αλκοόλης) ή οποιοδήποτε άλλο εγκεκριμένο ενεργό σκεύασμα έναντι των ελυτροφόρων ιών από τον ΕΟΦ.
6. Για τον καθαρισμό του εξοπλισμού και ιδιαίτερα των ηλεκτρονικών συσκευών πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή. Εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμες οδηγίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα (τουλάχιστον 70% αλκοόλης) σε μαντηλάκια ή ψεκασμούς, ενώ οι επιφάνειες θα πρέπει να στεγνώσουν καλά πριν χρησιμοποιηθούν από άλλο μαθητή ή εκπαιδευτικό.

Σχετικά με τα απολυμαντικά επισημαίνονται τα ακόλουθα:

• η χλωρίνη δεν αναμειγνύεται με απορρυπαντικά ή διαλύματα αμμωνίας.
• τα διαλύματα χλωρίνης εφαρμόζονται σε επιφάνειες για τουλάχιστον 1 λεπτό και η αποτελεσματικότητα της δράσης τους διαρκεί για τουλάχιστον 24 ώρες.
• η χρήση των απολυμαντικών θα πρέπει να γίνεται όπου επιτρέπεται ανάλογα με το είδος της επιφάνειας σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
• η αραίωση των απολυμαντικών, ο χρόνος εφαρμογής τους, ο χρόνος αερισμού του χώρου και ο εξοπλισμός του προσωπικού καθαριότητας θα πρέπει να εκτελούνται σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες χρήσης του κάθε προϊόντος.
• Αποθηκεύστε τα απολυμαντικά με τον κατάλληλο τρόπο  και κρατήστε τα μακριά από παιδιά.

Η προετοιμασία του διαλύματος αραιωμένης χλωρίνης γίνεται αναμιγνύοντας:

Τέσσερα (4) κουταλάκια (20ml) πυκνής χλωρίνης ανά λίτρο νερού (αραίωση 1/50). Η συγκέντρωση του πυκνού διαλύματος υποχλωριώδους νατρίου (αδιάλυτη χλωρίνη) να κυμαίνεται μεταξύ 3% και 5% κατά βάρος. Προσοχή: Να μην χρησιμοποιηθεί διάλυμα χλωρίνης μικρότερης αραίωσης καθώς μπορεί να είναι ερεθιστικό για το αναπνευστικό σύστημα κυρίως των παιδιών.

7. Οι μοκέτες πρέπει να καθαρίζονται συχνά με ηλεκτρική σκούπα που περιλαμβάνει φίλτρο HEPA, αργά και προσεκτικά και προς τις δύο κατευθύνσεις και δεν πρέπει να τινάζονται γιατί υπάρχει κίνδυνος διασποράς του ιού στον αέρα. Για τις υπόλοιπες μεγάλες επιφάνειες δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κοινή σκούπα.
8. Ο προαύλιος χώρος καθαρίζεται με κοινά απορρυπαντικά και νερό.
9. Υπάρχουν πολλά ζητήματα που προκύπτουν και δεν σχετίζονται με το COVID-19, όταν ανοίγουν ξανά δημόσια κτίρια και χώρους που έχουν κλείσει για παρατεταμένες περιόδους. Για παράδειγμα, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για να διασφαλίσετε την ασφάλεια του συστήματος νερού του κτιρίου. Δεν είναι απαραίτητο να καθαρίσετε συστήματα εξαερισμού, εκτός από τη συνήθη συντήρηση, ως μέρος της μείωσης του κινδύνου για COVID 19.

Β. Σχολεία  με επιβεβαιωμένο θετικό κρούσμα COVID-19.

Βασικές αρχές

• Προτείνεται η απομόνωση όλων των χώρων που χρησιμοποιούνταν από το επιβεβαιωμένο θετικό με COVID-19 μέλος της σχολικής κοινότητας, προτού ξεκινήσει ο καθαρισμός με χρήση χλωριούχου διαλύματος, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα έκθεσης άλλων ατόμων που βρίσκονται στο σχολικό περιβάλλον.
• Οι εξωτερικές πόρτες και τα παράθυρα πρέπει να παραμείνουν ανοικτά ώστε να γίνει επαρκής αερισμός του χώρου. Αν υπάρχει δυνατότητα, ο καθαρισμός της αίθουσας να ακολουθεί μετά από 24ωρο αερισμό της.
• Το προσωπικό καθαριότητας θα πρέπει να επιμεληθεί όλες τις περιοχές που χρησιμοποιήθηκαν από το επιβεβαιωμένο θετικό κρούσμα με COVID-19 (π.χ. γραφεία, τουαλέτα, κοινόχρηστοι χώροι, αίθουσες, τραπεζαρία), εστιάζοντας κυρίως στις επιφάνειες όπου υπήρξε επαφή.
• Το προσωπικό καθαριότητας θα πρέπει πάντα να φοράει τον απαραίτητο προστατευτικό εξοπλισμό (χειρουργική μάσκα, ολόσωμη ποδιά με μακριά μανίκια, γάντια, γυαλιά).
• Ο εξοπλισμός  καθαρισμού πρέπει να είναι μίας χρήσης και να μην χρησιμοποιηθεί σε άλλους χώρους εάν δεν καθαριστεί κατάλληλα.