Καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, δημιουργούνται στο μυαλό των περισσότερων εικόνες με δώρα, διακοπές, ξεκούραση, διασκέδαση, χαρά, συναντήσεις με φίλους και συγγενείς, στολίδια, κάλαντα και ανταλλαγές ευχών. Ή μήπως όχι; Η διάσημη "κατάθλιψη των Χριστουγέννων" αφορά πολλούς ανθρώπους και ίσως στη σημερινή εποχή ακόμη περισσότερους απ' ό,τι παλιότερα: στρες, αδυναμία να βιωθεί το εορταστικό κλίμα των ημερών, αυξημένο αίσθημα κούρασης, ευερεθιστότητα, μελαγχολία, ενίοτε κατάθλιψη (με την κλινική έννοια του όρου).
Η Κρήτη δεν αποτελεί εξαίρεση, μιας και πολλοί είναι οι Κρητικοί που βιώνουν τη μελαγχολία των γιορτών, όταν μάλιστα υπάρχει το υπόβαθρο της απώλειας. Όπως τόνισε στην εκπομπή "Κρήτη Σήμερα" της "ΚΡΗΤΗ TV" ο κλινικός ψυχολόγος Νίκος Παπανικολάου, υπάρχουν τρόποι να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, έτσι ώστε τα πιο ευάλωτα άτομα να περάσουν όσο το δυνατόν πιο χαλαρά αυτήν την περίοδο, που για τους περισσότερους αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να ξεφύγουν από τη δύσκολη καθημερινότητά τους.
Συνήθως οι λόγοι που οι γιορτές των Χριστουγέννων μας... φορτίζουν αρνητικά είναι οι ακόλουθοι: Η μοναξιά, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, η οικονομική δυσπραγία και η "υποχρέωση" υπερκαταναλωτισμού, οι αναμνήσεις από προηγούμενες γιορτές (ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους), οι οικογενειακές συγκρούσεις, οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες (απογοητευόμαστε όταν δεν πραγματοποιούνται), η εξαντλητική προετοιμασία για τις γιορτές και η εποχική συναισθηματική διαταραχή.
Εποχική διαταραχή
Η εποχική διαταραχή εμφανίζεται κατά τη διάρκεια των πιο κρύων μηνών του χειμώνα. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια έως μέτρια, αλλά μπορούν να γίνουν και πιο σοβαρά.
Πού οφείλεται; Στις αλλαγές στο βιολογικό ρoλόι (κιρκαδιανό ρυθμό), στα μειωμένα επίπεδα σεροτονίνης και στη φυσική ισορροπία τις ορμόνης μελατονίνης που διαταράσσεται.
Τα συχνά συμπτώματα είναι λύπη, κόπωση, έλλειψη δραστηριοτήτων, ανησυχία ή άγχος, μη επαρκής κινητοποίηση για την εργασία μας, ενώ τα λιγότερο συχνά αυξημένη υπνηλία, κακή ποιότητα ύπνου, αύξηση βάρους, επιθυμία για φαγητό, κυρίως υδατάνθρακες, μειωμένη σεξουαλική επιθυμία.
Τέλος, σπάνιο σύμπτωμα είναι οι σκέψεις για αυτοκτονία.
Τι πρέπει να κάνουμε
Σύμφωνα με τους ειδικούς, για να γλιτώσουμε από τη μελαγχολία των γιορτών πρέπει να:
* Έχουμε λογικές προσδοκίες.
* Θέτουμε ρεαλιστικούς στόχους.
* Αξιολογούμε τις ανάγκες μας ακολουθώντας το σωστό ρυθμό για τον εαυτό μας.
* Οργανώνουμε καλύτερα την καθημερινότητά μας, πράξη που βρίσκει θετική ανταπόκριση στο συναίσθημά μας.
* Καταρτίζουμε λίστες, ιεραρχώντας τις δραστηριότητές μας (διαγράφουμε ό,τι έχουμε επιτελέσει).
* Έχουμε πάντα κατά νου ότι οι γιορτές δεν καταργούν τα αισθήματα κατήφειας και μοναξιάς που πιθανά βιώνουμε.
* Εκτιμούμε τα... θετικά της εποχής μας και δεν εμμένουμε άκριτα στις παλιές καλές μέρες, αγνοώντας το παρόν.
* Συμμετέχουμε σε εθελοντικές δράσεις και οργανώσεις.
* Οι σχέσεις των ανθρώπων αλλάζουν. Δε νιώθουμε υποχρεωμένοι να διατηρήσουμε συγγενικούς, και όχι μόνο δεσμούς, που έχουν διαρραγεί.
* Αν έχουμε βιώσει μια σοβαρή απώλεια (χωρισμό ή θάνατο), αναγνωρίζουμε στον εαυτό μας το δικαίωμα και την ανάγκη να νιώθει θλίψη.
* Η κατάχρηση του αλκοόλ όχι μόνο δεν ωφελεί, αλλά αντίθετα εντείνει τα συναισθήματα κατάθλιψης και αυτοκριτικής απόρριψης του εαυτού μας.
