Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και ιστορικής μνήμης πραγματοποιήθηκε στα Αγκουσελιανά το Σάββατο 27 Ιουνίου η εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν ο Δήμος Αγίου Βασιλείου και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγκουσελιανών-Παλαιολουτρων «Η ΚΑΜΑΡΑ», με αφορμή την προβολή του έργου του Παντελή Βούλγαρη «Το Τελευταίο Σημείωμα», αφιερωμένου στους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.
Την εκδήλωση άνοιξε η υπεύθυνη παρουσίασης κ. Μαρία Παλαση η οποία καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και αναφέρθηκε στη σημασία της βραδιάς ως μιας πράξης ιστορικής μνήμης και τιμής ενώ διάβασε και χαιρετισμό της Προέδρου της Τοπικής Κοινότητας κ. Ράνιας Δούκα, η οποία, λόγω κωλύματος, δεν μπόρεσε να παρευρεθεί. Στο μήνυμά της τόνισε τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της απόδοσης τιμής στους ανθρώπους που θυσιάστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας.Με συγκινητικα λόγια μίλησε και το Μέλος της Τοπικής Κοινότητας κ. Κώστας Μαυρογιαννακης για την θυσία των Ηρώων της Καισαριανής και ιδιαίτερα για τον συγχωριανό του Γεώργιο Ι. Μαμαλάκη προτείνοντας μάλιστα στους φορείς να δοθεί σε οδό της Πόλης του Ρεθύμνου το όνομα του.
Ακολούθησε ο χαιρετισμός του Δημάρχου Αγίου Βασιλείου κ. Ιωάννη Ταταράκη, ο οποίος υπογράμμισε ότι η ιστορία δεν αποτελεί μόνο γνώση του παρελθόντος, αλλά πολύτιμο οδηγό για το μέλλον. Επισήμανε ότι η θυσία των 200 της Καισαριανής αποτελεί διαχρονικό σύμβολο αντίστασης απέναντι στον φασισμό, την καταπίεση και την ανελευθερία, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον Αγκουσελιανο Γεώργιο Ιωάννη Μαμαλάκη, έναν από τους 200 εκτελεσθέντες. Όπως τόνισε, η τοπική κοινωνία έχει χρέος να κρατά ζωντανή τη μνήμη των ηρώων της και να μεταλαμπαδεύει στις νεότερες γενιές τις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Στη συνέχεια χαιρετισμό απηύθυνε ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγουσελιανών κ. Γιώργος Κουρμούλης, ο οποίος ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης και σημείωσε ότι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί χρέος απέναντι στους προγόνους και πολύτιμη παρακαταθήκη για το μέλλον. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον Γεώργιο Ιωάννη Μαμαλάκη, τονίζοντας ότι ο τόπος οφείλει να κρατά άσβεστη τη μνήμη του και να τιμά κάθε χρόνο τη θυσία του.
Η εκδήλωση φορτιστηκε από συγκίνηση όταν διαβάστηκε ένα κείμενο αφιερωμένο στον Γεώργιο Μαμαλάκη γραμμένο από την φιλόλογο και συγγραφέα κ. Άννα Μαρκουλιδακη:
«Η ριζα τρέφει τη γκορφή
Κι η ρίζα την ξεραίνει
Κι ας είναι μες της γης χωστή
Και καταφρονεμένη.
Η μαντινάδα που ακούσατε ήταν η αγαπημένη του Γιώργη Μαμαλάκη. Με ταπεινή αγροτική καταγωγή και ο ίδιος, φορέας της κρητικής ρίζας, εγκαταστάθηκε ανάμεσα στους ξεριζωμένους πρόσφυγες της Κοκκινιάς και εντάχθηκε στο εργατικό δυναμικό της πρώτης εργατούπολης της χώρας, τον Πειραιά, στο Μεσοπόλεμο, μια σκληρή εποχή για τους ταπεινούς και καταφρονεμένους. Η πολιτική και συνδικαλιστική του δράση από το Σωματείο Εργατών Δέρματος στο Εργατικό Κέντρο Πειραιά και την Κομματική Οργάνωση Πειραιά του Κομμουνιστικού Κόμματος, του μοναδικού κόμματος στην Ελλάδα με ταξικό πρόσημο, τον τοποθέτησε στον κλοιό απηνών διώξεων από τις αρχές. Έγινε στόχος παρακολούθησης και εκφοβισμού, συνελήφθη, καταδικάστηκε, εξορίστηκε, κακοποιήθηκε, υπέφερε από την πείνα, παραδόθηκε από Έλληνες στους κατακτητές, έζησε τη φρίκη της «Βαστίλλης» του Χαϊδαριού, και εκτελέστηκε από τους ναζί στην Καισαριανή τη ματωμένη Πρωτομαγιά του 1944. Η υπερήφανη κρητική του ρίζα και η πολιτική του διαπαιδαγώγηση μας επιτρέπει να του αποδώσουμε μόνο ό,τι θα επιθυμούσε ένας αγωνιστής τέτοιου ήθους: ότι κράτησε ψηλά τη σημαία του αγώνα, και έπεσε, ένας κι αυτός ανάμεσα στους συντρόφους του, πειθαρχημένος, αλύγιστος και ατρόμητος. Η μνήμη αυτών των αγωνιστών, όπως γνωρίζετε, δεν είχε θέση στο μεταπολεμικό κράτος. Όμως, ο Γιώργης Μαμαλάκης, εκτός από τα στενά συγγενικά πρόσωπα, δέχθηκε τον συγκλονιστικό θρήνο, τα νεκρολούλουδα και τις τιμές που του έπρεπε από ολόκληρες συνοικίες και πλήθη στην Αθήνα και τον Πειραιά από την πρώτη στιγμή του θανάτου του. Παρά την αντίδραση των αρχών, η σελίδα της ιστορίας που γράφτηκε το όνομά του παραδόθηκε σαν πολύτιμο κειμήλιο στη μνήμη συντρόφων και δημοκρατών, που τήρησαν ευλαβικά τη μνήμη των διακοσίων, και άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στο έργο μεγάλων δημιουργών. Σε οποιουσδήποτε καιρούς, αντηχούσε πάντα το «παρών» μετά την αναφορά του ονόματός του στο αιώνιο προσκλητήριο νεκρών. Και τούτο, γιατί η ακτινοβολία του συμβόλου της Καισαριανής είναι το άσβεστο φως στη ρίζα του μεγάλου αγώνα. Γι’ αυτό και οι φωτογραφίες από τις εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς, που ήρθαν στο φως στις αρχές του χρόνου, κυριολεκτικά συγκλόνισαν Έλληνες και ξένους. Όλες οι μαρτυρίες, τα χρονικά, τα ποιήματα, οι εικαστικές αναπαραστάσεις που είχαμε αποδείχθηκαν πέρα για πέρα αληθινές. Πραγματικά και ο Μαμαλάκης ανάμεσα στους σύντροφούς του, σαν έτοιμοι όλοι από καιρό, βάδισαν αγέρωχοι προς το θάνατο, γεμίζοντας δάκρυα τα μάτια και δέος και υπερηφάνεια την καρδιά των ανθρώπων. Ως ερευνήτρια, συλλέγοντας υλικό για τον Μαμαλάκη τουλάχιστον μία δεκαετία, πάντα επιθυμούσα τη σύνδεσή του με τον τόπο του, τα Αγκουσελιανά, και τους ανθρώπους του. Προς χαρά μου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγκουσελιανών-Παλαιολούτρων οργάνωσε μία εξαιρετική εκδήλωση το 2024 και τώρα οργανώνει τη δεύτερη εκδήλωση, με συναίσθηση της βαριάς ευθύνης και την υπόσχεση να σταθεί, όπως όλοι και όλες μας, επάξια στο ύψος που ανέβασαν οι αγωνιστές την τιμή του λαού και του τόπου. Ο Γιώργης Μαμαλάκης, ακολουθώντας τους μαχητές προγόνους τους, επιτέλεσε στο ακέραιο το χρέος του απέναντι στο λαό, στο όνομα της ελευθερίας και μιας δικαιότερης κοινωνίας. Κι εμείς τώρα ελπίζουμε ότι η ψυχή του, που φώλιασε στα κυπαρίσσια του Σκοπευτηρίου και του Γ΄ Νεκροταφείου της Νίκαιας, να πετάξει σαν αύρα και πάνω από τα σπίτια του χωριού που γεννήθηκε, πάνω από το πατρικό του, να ανταμώσει τις ψυχές των γονιών και των αδελφών του και να νιώσει τον απέραντο σεβασμό και την αγάπη μας. Εδώ είναι η γης που βρίσκεται χωσμένη η ρίζα του. Αθάνατος!»
Ακολούθησε η προβολή του συγκλονιστικού έργου του Παντελή Βούλγαρη «Το Τελευταίο Σημείωμα», που αναφέρεται στην εκτέλεση των 200 αγωνιστών από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Η προβολή καθήλωσε το κοινό και προκάλεσε έντονη συγκίνηση, καθώς ανέδειξε με ιδιαίτερη δύναμη το μεγαλείο της αυτοθυσίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου κ. Ιωάννης Ταταράκης,ο Εφημέριος π. Παναγιώτης Στρατιδακης, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Ευαγγελία Γλαμπεδάκη, η Αντιδήμαρχος κ. Κική Λογιακη, ο Αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος του Δήμου Ρεθύμνης κ. Γεώργιος Παπαδοσηφος, ο Περιφερειακός Σύμβουλος και επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης κ. Νίκος Μανουσάκης, ο Δημοτικός Σύμβουλος Ρεθύμνης και επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης κ. Μανούσος Μανουσογιαννάκης, ο πρώην Δήμαρχος Φοίνικα κ. Στέλιος Κλειδής, ο πρώην Αντιδήμαρχος κ. Ιωάννης Νεκτάριος Χαραλαμπάκης, ο δημοσιογράφος κ. Σταύρος Ρακιτζής και πλήθος πολιτών.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και περισυλλογής. Η θυσία των 200 της Καισαριανής και ιδιαίτερα του συμπατριώτη μας Γεώργιου Ιωάννη Μαμαλάκη αποτελεί μια διαχρονική υπενθύμιση ότι η ελευθερία, η δημοκρατία και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν είναι αυτονόητα αγαθά. Κατακτήθηκαν με αγώνες, θυσίες και ανιδιοτέλεια.
Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης δεν είναι μόνο φόρος τιμής προς τους ήρωες του χθες· είναι ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές. Γιατί μόνο όταν θυμόμαστε, μπορούμε να υπερασπιζόμαστε τις αξίες που εκείνοι υπηρέτησαν με την ίδια τους τη ζωή.
