Ημέρα Τιμής και Μνήμης

Το ολοκαύτωμα των Σακτουρίων, στις 4 Μαΐου 1944 από τους Ναζί καθώς και η εκτέλεση των 15 Σακτουριανών στις 16 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, αποτελούν από τις πιο τραγικές αλλά και ένδοξες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας.

Οι ημέρες αυτές οφείλουν να παραμένουν βαθιά χαραγμένες στη συλλογική μας μνήμη. Είναι χρέος συνείδησης να στεκόμαστε με σεβασμό και ευλάβεια απέναντι στη θυσία εκείνων που ύψωσαν το ανάστημά τους απέναντι στη βαρβαρότητα. Ακόμη και όταν οι συνθήκες δεν επιτρέπουν τη φυσική μας παρουσία, η σκέψη και η ψυχή μας βρίσκονται εκεί, αποτίοντας τον ελάχιστο φόρο τιμής.

Τα Σακτούρια, ένα χωριό του Δήμου Αγίου Βασιλείου με πλούσια ιστορία και έντονη αγωνιστική παράδοση, έχουν διαχρονικά προσφέρει στον αγώνα του Έθνους. Οι κάτοικοί τους συμμετείχαν στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912–1913), στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία, συμβάλλοντας στους εθνικούς αγώνες και στην εδραίωση της ελευθερίας.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Σακτουριανοί έγραψαν νέες σελίδες ηρωισμού. Πολέμησαν στο αλβανικό μέτωπο και στη συνέχεια, οργανώθηκαν σε ομάδες Εθνικής Αντίστασης, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο στον αγώνα κατά των κατακτητών.

Με αυταπάρνηση και κίνδυνο της ζωής τους, περιέθαλπαν συμμάχους στρατιώτες και συνέβαλαν στη διαφυγή τους μέσω της Σακτουριανής Γιαλιάς προς τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, συμμετείχαν στη μεταφορά πολεμικού υλικού και πληροφοριών προς τα συμμαχικά στρατηγεία, ενισχύοντας ουσιαστικά την αντίσταση στην Κρήτη. Ο όρμος του Αγίου Παύλου, και ιδιαίτερα η θέση «Μέλισσα», αποτέλεσε κομβικό σημείο αυτής της δράσης.

Η έντονη αντιστασιακή τους δραστηριότητα δεν άργησε να προκαλέσει την εκδικητική μανία των κατακτητών. Τα ξημερώματα της 3ης Μαΐου 1944, οι γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν τα Σακτούρια. Συγκέντρωσαν τους άνδρες του χωριού και, αφού δεν εντόπισαν οπλισμό, τους μετέφεραν στις φυλακές της Φορτέτζας στο Ρέθυμνο.

Τα γυναικόπαιδα εκδιώχθηκαν βίαια από τα σπίτια τους και οδηγήθηκαν, μετά από πολυήμερη ταλαιπωρία, σε άλλες περιοχές. Το χωριό παραδόθηκε στις φλόγες. Οι κατοικίες, οι ναοί και το σχολείο καταστράφηκαν ολοσχερώς, αφήνοντας πίσω τους στάχτες και ερείπια.

Η τραγωδία κορυφώθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1944, όταν 15 Σακτουριανοί εκτελέστηκαν στις φυλακές της Αγυιάς Χανίων, σφραγίζοντας με το αίμα τους την ιστορία του τόπου.

Σήμερα, τιμούμε αυτούς τους απλούς αλλά μεγάλους ανθρώπους. Τους ήρωες που ξεπέρασαν τον φόβο, αρνήθηκαν το πρόσκαιρο και ύψωσαν την ελευθερία και την αξιοπρέπεια πάνω από τη ζωή τους.

Τιμούμε ανθρώπους με ιδανικά, με όραμα, με μεγαλείο ψυχής.

Τιμούμε πατριώτες που δεν δίστασαν να θυσιαστούν για την πατρίδα.

Είναι τιμή και υπερηφάνεια που, ως Έλληνες και ως Κρητικοί, συνδεόμαστε με μια τέτοια κληρονομιά.

Είναι όμως και ευθύνη.

Να φανούμε αντάξιοι.

Να κρατήσουμε άσβεστη τη μνήμη.

Να συνεχίσουμε το παράδειγμά τους.

Γιατί η μνήμη δεν είναι παρελθόν.

Είναι φλόγα που φωτίζει το παρόν και καθοδηγεί το μέλλον μας.