ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΜΕ ΣΠΑΝΙΟ ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΕΚΔΟΤΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Στο κατάμεστο από κόσμο «Σπίτι του Πολιτισμού» πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη 19/10, η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Νίκου Δερεδάκη «Αρκάδι 150 χρόνια εορτασμών» των εκδόσεων Καραγιαννάκη και της εφημερίδας «ΡΕΘΕΜΝΟΣ».
Η επετειακή έκδοση του βιβλίου «Αρκάδι 150 χρόνια εορτασμών» που αποτελεί τη συμμετοχή της εφημερίδας «ΡΕΘΕΜΝΟΣ» στις εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 150 χρόνων από την Αρκαδική Εθελοθυσία, ήδη συγκεντρώνει τα θετικά σχόλια των Ρεθεμνιωτών, καθώς πέρα από την παρουσίαση των εκδηλώσεων που ξεκινούν μόλις 26 μέρες μετά, από τα δραματικά γεγονότα του 1866, περιέχει 170 φωτογραφίες, πολλές από αυτές ανέκδοτες μέχρι και σήμερα.
Στο πάνελ των ομιλητών βρέθηκαν οι διακεκριμένοι επιστήμονες κ.κ. Κωνσταντίνος Σπανουδάκης Καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, αναπληρωτής Πρύτανης, Νίκος Παπαδάκης Καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Αν. Διευθυντής του Κέντρου Ερευνών και Μελετών (ΚΕΜΕ) του Πανεπιστημίου Κρήτης και Μάνος Γοργοράπτης, Θεολόγος, Γραμματέας του Οργ. Διοίκησης Μοναστηριακής Περιουσίας Ν. Ρεθύμνης.
Το συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο δημοσιογράφος της εφημερίδας μας κ. Μανούσος Κλάδος.
Με την έναρξη της εκδήλωσης οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα 12λεπτο βίντεο, που επιμελήθηκε η δημοσιογράφος Αθηνά Πετρακάκη, κατά τη διάρκεια του οποίου παρουσιάστηκαν, εορτασμοί για την Αρκαδική Εθελοθυσία σε Αθήνα και Ρέθυμνο από το 1954 και μετά, μεταφέροντας το κοινό στο κλίμα της εποχής.
Μ. ΓΟΡΓΟΡΑΠΤΗΣ: «Βιβλίο οδηγός για τους
μελετητές της Αρκαδικής Εθελοθυσίας»
Στην ομιλία του ο θεολόγος κ. Γοργοράπτης που εμπλουτίστηκε με πλούσιο φωτογραφικό υλικό ανέφερε τόνισε άλλων: «Ο συγγραφέας παρουσιάζει αναλυτικά τις εκδηλώσεις της Αρκαδικής Εθελοθυσίας, παραπέμποντας σε άρθρα των τοπικών εφημερίδων, προσπαθώντας να σταθεί κοντά στην ιστορική αλήθεια. Διανθίζει δε το κείμενό του με ιστορικά ντοκουμέντα… Η βιβλιογραφία του είναι πλούσια, εκτενής και αναλυτική. Τα κείμενα συμπληρώνουν και διαφωτίζουν πάνω από 150 υποσημειώσεις, που δίνουν στον αναγνώστη πληροφορίες για τα πρόσωπα, για τις πολιτικές και κοινωνικές καταστάσεις (…).
Συνδέει τις περισσότερες φορές τους εορτασμούς με μεγάλα γεγονότα για το Ρέθυμνο, όπως τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Αγνώστου Στρατιώτη, τη θεμελίωση του λιμένος και τα εγκαίνια του περιφερειακού δρόμου της Φορτέτζας. Έτσι ο αναγνώστης δεν στέκεται μόνο στις δοξολογίες και τις παρελάσεις, που σίγουρα αποτελούν τον πυρήνα του πονήματός του αλλά πληροφορείται και για όλα αυτά τα σημαντικά γεγονότα που σημάδεψαν την πόλη μας».
Και προσθέτει: «Ο συγγραφέας αποστασιοποιείται από τα πολιτικά γεγονότα, περιγράφοντάς τα αυτούσια. Δεν παραλείπει τις εκδηλώσεις της επταετίας, που μπορεί να αποτελεί μελανή σελίδα για την ιστορία μας, δε παύει όμως να είναι μέρος αυτής, άρα και οι εκδηλώσεις της. Οι πολιτικές εξελίξεις απαριθμούνται πάντοτε συνυφασμένες με τους εορτασμούς (…)
Τελικά το βιβλίο αυτό, εκτός του ότι μπαίνει στο μακρύ κατάλογο με τα σημαντικά πονήματα για την ιστορία του Ρεθύμνου και φυσικά του Αρκαδιού, κάνει και κάτι ακόμα. Πετυχαίνει από τη μια να δώσει με κατανοητό τρόπο στους νεότερους αναγνώστες μέσα από τους εορτασμούς την ιστορία της πόλης και της Ελλάδας μετά τα γεγονότα του 1866 και από την άλλη να μετατρέψει το βιβλίο σε ad hoc οδηγό των μελετητών της Αρκαδικής Εθελοθυσίας».
Ν. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ: «Η αφηγηματική δύναμη
του συγγραφέα καθιστά το βιβλίο ελκυστικό»
Στη συνέχεια το λόγο πήρε καθηγητής Νίκος Παπαδάκης, τονίζοντας ότι «Το Αρκάδι δεν αποτελεί τμήμα κάποιου εθνικού ρομάντζου. Συνιστά Ιστορία. Ζώσα και ζέουσα» και πρόσθεσε: «Το Αρκάδι δεν είναι περιστατικό. Είναι συμβάν, θεμελιώδους σημασίας. Οι 259 οπλισμένοι επαναστάτες εναντίον 15.000 ανδρών του τουρκικού τακτικού στρατού, δεν αποτελούν μια ιστορική λεπτομέρεια. Αντιθέτως εξεικονίζουν τις διαστάσεις της θυσίας (...)
Η θυσία του Αρκαδίου, γιατί περί καθολικής θυσίας πρόκειται, δεν αποτελεί απλά μια ισχυρή νησίδα μνήμης ή ένα ακόμα ιστορικό επεισόδιο εξέγερσης των Κρητικών απέναντι στον τουρκικό ζυγό. Κι είχαμε πολλές εξεγέρσεις και επαναστάσεις στην Κρήτη από το 1669. Εξεγέρσεις που δικαίως κάνουν περήφανο αυτόν τον τόπο και τους πολίτες του».
Στη συνέχεια αφού ανέφερε ότι το βιβλίο του Νίκου Δερεδάκη επιχειρεί μια συνομιλία με τη μνήμη και τις αναπαραστάσεις της, υπογράμμισε: «Η αφηγηματική δύναμη του συγγραφέα καθιστά το βιβλίο ελκυστικό, ενώ η σύγχρονη απουσία εργαλειακών αφηγηματικών συμβάσεων το καθιστά αξιόπιστο. Είπα και προηγουμένως ότι το βιβλίο είναι κυρίως περιγραφικό. Δεν είναι μόνο αυτό όμως. Προσωπικά εκτίμησα ιδιαίτερα τη διακριτική ερμηνευτική επιτρεπτικότητα του συγγραφέα. Και τον τρόπο με τον οποίο την εκδιπλώνει. Πρώτα τα γεγονότα. Οι αξιολογικές κρίσεις, λιτές και συσχετισμένες με τα γεγονότα. Κάτι εμφανές σε πολλά σημεία του βιβλίου (...)
Ο Νίκος ο Δερεδάκης δεν περιορίζεται στην ακριβή αποτύπωση της εξέλιξης του τελετουργικού. Αναδεικνύει αντιπαραθέσεις, αποτυπώνει το παραμετρικό περιβάλλον του κάθε εορτασμού και τα εκάστοτε εγχειρήματα μεγιστοποίησης της αποβλεπτικότητας της εκφοράς, συνδιαλέγεται αποτελεσματικά με το συγκείμενο. Η αξιοποίηση των παρακείμενων πηγών επιτρέπουν μια εμπράγματη δι-υποκειμενικότητα. Με το βιβλίο του ο Νίκος Δερεδάκης, μας υπενθυμίζει την ορατότητα της ιστορίας στην τοπική κλίμακα. Κυρίως όμως επιστρέφει στην μνήμη μιας εμβληματικής εθελοθυσίας το δικαίωμα της να παραμείνει ενεργή».
Κ. ΣΠΑΝΟΥΔΑΚΗΣ: «Πραγματικό αποθησαύρισμα των πρωτογενών
πηγών, μια ιστορική παρακαταθήκη»
Την εκδήλωση έκλεισε με την ομιλία του ο αντιπρύτανης Κωνσταντίνος Σπανουδάκης, κατά τη διάρκεια της οποίας υπογράμμισε μεταξύ άλλων: «Ποιο είναι όμως, αγαπητοί φίλοι και φίλες, σήμερα το νόημα των γεγονότων στο Αρκάδι; Υποθέτω πως η απάντηση δεν είναι, και δεν μπορεί να είναι, στο σύνθετο κόσμο που ζούμε, μονοσήμαντη. Πάντως η παλαιά αντίθεση Έλληνες και Τούρκοι έχει εν πολλοίς ξεθωριάσει. Σήμερα ζούμε στην εποχή της πολυπολιτισμικότητας και της μαζικής μετανάστευσης. Κάποιοι ιστορικοί αντιλαμβάνονται τα σύγχρονα γεγονότα ως σύγκρουση θρησκευτική που τελικά είναι σύγκρουση πολιτιστική. Κάποιοι θα έβλεπαν στη θυσία των διωκόμενων στο Αρκάδι την ανάγκη να υπερασπιστούμε την ταυτότητά μας, τα εθνικά μας χαρακτηριστικά, ίσως και τη θρησκεία των περισσοτέρων από μας, όπως έκαναν, θυσιάζοντας οικειοθελώς τη ζωή τους, οι υπερασπιστές του Αρκαδίου. Βέβαια ο βαθμός και η μορφή της υπεράσπισης των ιδανικών αυτών εξακτινώνονται σε μια ευρεία γκάμα αποχρώσεων, από την απόλυτη απόρριψη κάθε ξένου μέχρι την ειρηνική συνύπαρξη χωρίς εχθρότητα αλλά με ταυτόχρονη διατήρηση και σεβασμό των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων, μια ισορροπία ενίοτε δύσκολη να επιτευχθεί.
Και κάποιοι άλλοι, από την αντίπερα σκοπιά, θα έβλεπαν στους διωκόμενους του Αρκαδίου τους ίδιους τους σύγχρονους πρόσφυγες, αφού όπως εκείνοι έτσι και τούτοι έχουν στερηθεί το σπίτι και την ελευθερία τους και διωκόμενοι αναζητούν λύτρωση σε ξένο τόπο, ξένο όντως είτε στην ημεδαπή είτε στην αλλοδαπή. Και καθώς η κοινωνία εξελίσσεται ολοένα και συνθετότερη έτσι εξελίσσεται και η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων. Γιατί τα ιστορικά γεγονότα δεν είναι μία στατική εικόνα, απολιθωμένη στο χρόνο αλλά ρέουν και χρωματίζονται ανάλογα με το φρόνημα και τη διάθεση εκείνου που τα προσλαμβάνει» (…)
«…Το Αρκάδι θα ξεχωρίσει με την άμεση και αδιάλειπτη απόδοση τιμών και τη μεγάλη επίδραση που άσκησε, ξεπερνώντας τα στενά τοπικά σύνορα, στις εικαστικές τέχνες και τα γράμματα. Όλος αυτός ο πλούτος αναδεικνύεται από το ανά χείρας βιβλίο του Νίκου Δερεδάκη, ένα πραγματικό αποθησαύρισμα των πρωτογενών πηγών, μια ιστορική παρακαταθήκη, ένα «κτήμα ες αεί» (παντοτινό απόκτημα), όπως θα έλεγε ο αρχαίος ιστορικός Θουκυδίδης».
*Το βιβλίο διατίθεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία, στο κέντρο τύπου και στα γραφεία της εφημερίδας «ΡΕΘΕΜΝΟΣ
