Επιμέλεια Βάλια  Πετράκη

Η Αργυρούπολη το πανέμορφο αυτό χωριό είναι ως γνωστό  χτισμένο στη θέση της αρχαίας πόλης Λάππας, η οποία  ήταν μια από τις σημαντικότερες πόλεις της δυτικής Κρήτης κατά τα Ρωμαϊκά χρόνια .Με δικό της νόμισμα και δύο λιμάνια, ένα στη βόρεια κι ένα στη νότια πλευρά του νησιού.  Καταλάμβανε  το λόφο που περιτρέχουν ο ποταμός Πετρές, στα ανατολικά, και ο ποταμός Μουσέλλας, στα δυτικά. Χαρακτηρίζεται από την ιδιαίτερη φυσική ομορφιά που προσδίδουν στην τοποθεσία τα άφθονα νερά και η πλούσια βλάστηση.  Πολλά κτίρια και εκκλησίες του χωριού έχουν κατασκευαστεί από πέτρες κι άλλα οικοδομικά υλικά της αρχαίας πόλης ή από τα πιο πρόσφατα βυζαντινά κτίρια. Ανάμεσα στα αξιοθέατα της περιοχής συγκαταλέγεται ένα μωσαϊκό της ρωμαϊκής περιόδου το ψηφιδωτό, το οποίο  μετά από τον εντοπισμό του είχε  καταχωθεί για λόγους προστασίας, αφού είναι γνωστό ότι η γη προστατεύει τα αρχαία και ότι η έκθεσή τους συχνά αποτελεί και την αιτία της καταστροφής τους.

Η αρχαία νεκρόπολη, οι πηγές και οι παλιοί νερόμυλοι, καθώς και ένα από τα υπεραιωνόβια δέντρα της Κρήτης. Τα ξωκλήσια της υπαίθρου μαρτυρούν την συνέχιση της  στα βυζαντινά χρόνια και της λατρείας στην περιοχή. Την περίοδο της  βενετοκρατίας  αποτελούσε φέουδο των ισχυρών ευγενών των οικ. Καλλέργη και αργότερα Μπαρότσι. Ανάπτυξη όμως γνώρισε και την περίοδο της Τουρκοκρατίας όπως δείχνει η πυκνότητα του παλαιότερου οικισμού στο Κατωχώρι και τα όμορφα λιθανάγλυφα  σε σπίτια και εκκλησίες. Η Πόλη όπως αναφέρεται στις βυζαντινές και τις βενετικές πηγές, έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον παλιότερων περιηγητών αλλά και των νεοτέρων αρχαιολόγων , ενώ και ο ιστορικός ρόλος της  στο δεύτερο μισό του 19^ου αιώνα είναι αξιοπρόσεκτος.

Σκοπός της σημερινής αναφοράς μας όμως στην Αργυρούπολη δεν είναι για να αναδείξουμε την ζηλευτή  ιστορία της ! Σε αυτό το αφιέρωμα θα αναφερθούμε  σε ορισμένους από τους  παλιούς ναούς της , που   χρήζουν άμεσης αποκατάστασης. Τα ποσά που απαιτούνται είναι δυσβάσταχτα για την ενορία, καθώς έχει ήδη συντηρήσει πολλές  εκκλησίες .Μοναδική ελπίδα ώστε να αποκατασταθούν και να συντηρηθούν, είναι  να ενταχθούν στο νέο ΕΣΠΑ, και αυτή  είναι η επιδίωξη τόσο  του  Μητροπολίτη κ.κ. Ευγένιου όσο και του εφημέριου πρωτ. Γεωργίου Λελεδάκη. Καιρό τώρα λέγαμε  με τον π. Γεώργιο να επισκεφτούμε τις συγκεκριμένες εκκλησίες του χωριού, που είναι πραγματικά  εκκλησιαστικά μνημεία  και  σε ορισμένες οι τοιχογραφίες τους  φθάνουν  μέχρι κάτω. Κάτι που σπάνια συναντάει κανείς καθώς οι  τοιχογραφίες συνήθως σταματάνε στην μέση του ναού. Βέβαια όλες είναι καλυμμένες από στρώματα ασβέστη.  Έτσι χρειάζεται  πρώτα να καθαριστούν  και στην συνέχεια να  συντηρηθούν ώστε να αναδειχτούν! Η ευκαιρία δόθηκε την π. εβδομάδα που κατεβαίναμε από τις Αλώνες και ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ.κ. Ευγένιος ήθελε να επισκεφτεί αυτές τις εκκλησίες. Ένα τηλέφωνο του π. Γιώργη στην προϊσταμένη  της εφορίας βυζαντινών αρχαιοτήτων Χανίων και Ρεθύμνου  κ. Τζιγκουνάκη μαζί με τους αρχαιολόγους της υπηρεσίας της ,ήταν αρκετό ώστε να έρθει  σε χρόνο ρεκόρ από τα Χανιά. Έτσι λοιπόν άρχισε η ξενάγηση μας  από την κεντρική εκκλησία στο Πάνω-χωρι τον Αι Γιάννη όπου το καμπαναριό , ένα  περίτεχνο έργο τέχνης χρειάζεται συντήρηση .  Η  συντήρηση του οποίου ναι μεν θα γίνει από την αρχαιολογική υπηρεσία, όμως το κόστος θα επιβαρύνει την εκκλησία. Από κει ανηφορίζομε στα Μπαροστιανά. Μια στάση στο ψηφιδωτό  για  να το  θαυμάσουμε για άλλη μια φορά!

Λίγα μέτρα παραπέρα σε μια πανοραμική τοποθεσία βρίσκεται η εκκλησία η Παναγία στα Μπαροτσιανά.  Πρόκειται για ένα ναό του 13^ου αιώνα, στον οποίο μεταγενέστερα προστέθηκε στα νότια  μικρότερο παρεκκλήσι , αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο . Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο υστερογοτθικός  γλυπτός διάκοσμος με δυο ζεύγη κιόνων , το ένα εκ των οποίων στηρίζει τόξο ,διάτρητο  από ζώνη τρίλοβων κοσμημάτων. Η εικόνα της Παναγίας είναι βρεφοκρατούσα και πολύ παλιά. Κατά πολλούς είναι δια  χειρός του Απόστολου Λουκά   και ο G. Gerola την εκκλησία αυτή την αναφέρει ως Santa Maria.

Το παρεκκλήσι του Αι Γιάννη  το οποίο υπάρχει  μέσα σε μια σπηλιά και στο εσωτερικό του αναβλύζει ολόκληρος  ποταμός , είναι γνωστό ως Αγία Δύναμη. Φαίνεται ότι εδώ βρέθηκε η εικόνα του Αι Γιάννη  και λόγω των νερών αναβλύζουν( άγια ) λέγεται και Αγία Δύναμη . Πλήθος  ξένων και ντόπιων το επισκέπτονται καθημερινά  το καλοκαίρι. Πρόσφατα στον εξωτερικό  χώρο προστέθηκε  προσκυνητάρι φτιαγμένο από πέτρα και έτσι δένει με τον όλο χώρο,  απομένει να τοποθετηθεί και η εικόνα του Αγίου.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Αργυρούπολη  έχει πάρα πολλές εκκλησίες λόγω του ότι μέχρι λίγο πριν το 1950  έχει δυο ενορίες , μια στο Πάνωχωρι  και μια στο Κάτω με δυο ιερείς. Για τον λόγο αυτό  έχει  έξι   εκκλησίες  αφιερωμένες στον Αι Γιώργη κ.α συνολικά  έχει τριάντα δυο ιερούς ναούς .Καταλαβαίνεις λοιπόν  κανείς πόσα  χρήματα απαιτούνται για την συντήρηση  τους. Πραγματικά ο π. Γιώργης καταβάλει μεγάλες προσπάθειες  και έχει καταφέρει να λειτουργούνται όλες.  Γιατί  η αρχαιολογική ιστορία του κάθε εκκλησιαστικού  μνημείου και οι παραδόσεις που τη συνοδεύουν, μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και διατηρούν ζωντανά τα μνημεία αυτά . Προχθές για  άλλη μια φορά αναρωτήθηκα  αλήθεια πόσα μοναδικά  τοπία και μνημεία έχει  ετούτος ο τόπος και όμως μας είναι παντελώς άγνωστα και ας είναι δίπλα μας. Αξίζει λοιπόν να μάθουμε την ιστορία αυτού του  τόπου,  να γνωρίσουμε  τα εκκλησιαστικά του μνημεία  διότι είναι ντροπή να έρχονται οι  ξένοι να πηγαίνουν να τα βλέπουν  και εμείς να αγνοούμε την ύπαρξη τους .

Υ.Γ Τα στοιχεία για τον ναούς της Παναγίας στα Μπαροτσιανά και της Αγίας Κυριακής προέρχονται από το βιβλίο « Χριστιανικά Μνημεία της Κρήτης»