ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 10.12.2013 12:52

Αφιέρωμα: Ε/Γ Ο/Γ ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ - Το χρονικό της τραγωδίας

‘’SOS, από Ηράκλειον, στίγμα μας 36ο 52’Β., 24ο 08’Α., Βυθιζόμεθα’’

Ήταν 02:06 τα ξημερώματα της 8ης Δεκεμβρίου 1966 όταν το επιβατηγό –οχηματαγωγό Ηράκλειον της εταιρείας Τυπάλδου βυθίστηκε στη θαλάσσια περιοχή της Φαλκονέρας, στο Μυρτώο Πέλαγος. Εκείνη τη νύχτα ο καιρός ήταν πάρα πολύ άσχημος, με ανέμους που έφταναν τα 9 μποφώρ. Ο απόπλους του Ηράκλειον ήταν προγραμματισμένος στις 7:30 μμ. αλλά απέπλευσε μισή ώρα αργότερα, λόγω της καθυστέρησης ενός φορτηγού ψυγείου που φορτώθηκε κάθετα στο χώρο στάθμευσης, χωρίς να προσδεθεί επαρκώς και χωρίς να ληφθούν όλα τα προβλεπόμενα μέτρα. Πελώρια κύματα με συνεχείς διατοιχισμούς και το φορτηγό ψυγείο 5 τόνων με φορτίο πορτοκάλια που φορτώθηκε στο πλοίο στο λιμάνι της Σούδας, άρχισε να κινείται και να προσκρούει στους πλευρικούς καταπέλτες από τους οποίους ο ένας, είτε γιατί δεν είχε ασφαλισθεί με τους πείρους, είτε γιατί αυτό είχε γίνει πλημμελώς άνοιξε. Από τον καταπέλτη που υποχώρησε, το φορτηγό ψυγείο έπεσε στη φουρτουνιασμένη θάλασσα που κατέκλυσε στη συνέχεια όλο τον χώρο των οχημάτων.

Το πλοίο στη συνέχεια ήλθε πάλι στη θέση του και αιωρείτο στην επιφάνεια με μόνο τις ηλεκτρογεννήτριες ασφαλείας σε λειτουργία για περίπου 15-20 λεπτά και στη συνέχεια τα νερά που κατέκλυζαν το γκαράζ, είχαν σαν αποτέλεσμα το πλοίο να πάρει πολύ μεγάλη κλίση και να βυθιστεί. Το Ηράκλειον βυθίστηκε πρώτα με την πλώρη μέσα σε 10 λεπτά. Πλοίαρχος του Ηράκλειον ήταν ο Εμμανουήλ Βερνίκος. Μαρτυρίες από διασωθέντες αξιωματικούς ανέφεραν ότι ήταν ο πρώτος που έπεσε στη θάλασσα φέροντας σωσίβιο, αλλά δεν βρέθηκε ποτέ ο ίδιος ή η σωρός του. Από τους 73 ναυτικούς (πλήρωμα) του πλοίου και τους 191 επιβάτες σώθηκαν μόνο 46, (16 από το πλήρωμα και 30 επιβάτες), οι υπόλοιποι 217 πνίγηκαν. Κηρύχθηκε οκταήμερο πένθος, αλλά αυτό δεν αρκούσε για να απορροφήσει το σοκ και την οργή της κοινωνίας. Σαν αποτέλεσμα υπήρξε τα πλοία των Τυπάλδων να συνεχίσουν να πραγματοποιούν άδεια τα δρομολόγιά τους κι επακόλουθο ήταν η σταδιακή απόσυρσή τους. Η κοινωνία και ο Τύπος εξέφραζαν την ικανοποίησή τους ότι έτσι αποδίδονταν κάποια δικαιοσύνη στους ατιμώρητους ενόχους.

Στοιχεία του πλοίου

Ναυπηγήθηκε το 1949 στη Γλασκόβη της Σκωτίας στα ναυπηγεία Fairfield Co Ltd για λογαριασμό της αγγλικής εταιρείας Bibby Line ως δεξαμενόπλοιο. Είχε χωρητικότητα 8.922 κόρων, μήκος 498 πόδια, πλάτος 60 πόδια, και βύθισμα 36 πόδια ενώ έφερε μηχανή ατμοστροβίλων που του έδινε ταχύτητα 17 κόμβων. Εξυπηρετούσε τη γραμμή Αγγλίας- Βιρμανίας. Το πρώτο του όνομα ήταν Leicestershire (Λέστερσάιρ). Το 1964 αγοράστηκε από την εταιρεία των Αδελφών Τυπάλδου και μετασκευάστηκε σε επιβατηγό –οχηματαγωγό, νηολογήθηκε στον Πειραιά με αριθμό Ν.Π.2562. Τον Ιούνιο του επόμενου έτους (1965) δρομολογήθηκε στην ακτοπλοϊκή γραμμή Χανιά-Πειραιάς.

Το ναυάγιο του Ηράκλειον αφορμή για νέα σελίδα στην ελληνική ακτοπλοΐα

Η βύθισή του Ηράκλειον, στις 8 Δεκεμβρίου 1966, οφείλονταν στον θανάσιμο συνδυασμό καιρικών συνθηκών και υπέρβαρου. Τα περισσότερα θύματα ήταν Κρητικοί, όλη η Κρήτη βυθίστηκε στο πένθος. Μετά την τραγωδία, η πολιτεία καθιέρωσε την απαγόρευση απόπλου (το γνωστό στην καθομιλουμένη <<απαγορευτικό>>) με βάση την ένταση των ανέμων στα πελάγη, καταργώντας με αυτόν τον τρόπο το δικαίωμα απόπλου <<κατά κρίσιν πλοιάρχου>> να αποφασίζει αν θα πραγματοποιηθεί δρομολόγιο ή όχι. Εξαιτίας του ναυαγίου αυτού υπάρχει μέχρι σήμερα ο θάλαμος επιχειρήσεων του εμπορικού ναυτικού και η επιφυλακή σκοπούντος πλοίου, δηλαδή πολεμικού που βρίσκεται σε ετοιμότητα, έτσι ώστε να προσφέρει βοήθεια όπου κι αν τυχόν χρειαστεί. Και το πιο σημαντικό άνοιξε ο δρόμος για τη δημιουργία των ακτοπλοϊκών εταιριών Λαϊκής Βάσης με πρώτη την ΑΝΕΚ, τέσσερις μήνες μετά την τραγωδία τον Απρίλιο του 1967.

Η Φαλκονέρα

Εταξίδεψα μια νύχτα

πλώρη για τον Πειραιά

βγήκα πάνω στην κουβέρτα,

κ’ είδα γύρω σκοτεινά.

Άκουσα ένα μοιρολόι

πονεμένο λυπητερό

μ’ αναστεναγμό και πόνο

ν’ ανεβαίνει απ’το νερό.

Σκύβω στ’ αφρισμένο κύμα,

βλέπω διάφορα πουλιά,

κλαίνε παραπονεμένα,