Αυστηρούς κανόνες και περιορισμούς στην ανάπτυξη νέων τουριστικών επενδύσεων και δραστηριοτήτων σε κορεσμένους προορισμούς και κίνητρα για την ανάπτυξη μη ανεπτυγμένων περιοχών επιχειρεί να θέσει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Ενα πλαίσιο που σύμφωνα με τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού, τα οποία και έχουν προγραμματίσει να το παρουσιάσουν αύριο Πέμπτη, έχει σκοπό τον προσδιορισμό μακροπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων στόχων και στρατηγικών κατευθύνσεων για τη χωρική διάρθρωση του τουρισμού και τη διασφάλιση του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της χώρας, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας.
Ερχεται, δηλαδή, να καλύψει ένα θεσμικό κενό που διήρκεσε περισσότερο από μία δεκαετία, κατά τη διάρκεια της οποίας ο τουριστικός τομέας εξελίχθηκε χωρίς έναν ολοκληρωμένο εθνικό χωροταξικό οδηγό που να λαμβάνει υπ’ όψιν τις τρέχουσες περιβαλλοντικές και οικονομικές συνθήκες. Η εκκρεμότητα για τη θεσμοθέτηση ενός επικαιροποιημένου πλαισίου ξεκινάει από το 2012, οπότε και ολοκληρώθηκε η έκθεση αξιολόγησης του προγενέστερου.
Το προσχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που έχει στη διάθεσή της η «Κ», εισάγει όρους στη δόμηση και στην ανάπτυξη τουριστικών υποδομών, καταγράφοντας τους περιορισμούς ανάλογα με την υφιστάμενη συγκέντρωση δραστηριότητας και τα χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων.
Αν και ενδέχεται να υπάρξουν μικρές τροποποιήσεις στο τελικό σχέδιο που θα παρουσιαστεί αύριο Πέμπτη, είναι σαφές πως οι κανόνες με τον μεγαλύτερο βαθμό περιορισμού εφαρμόζονται στις γεωγραφικές ενότητες που κατατάσσονται στην κατηγορία Α, οι οποίες χαρακτηρίζονται και «Περιοχές ελέγχου», στον νησιωτικό χώρο βάσει μεγέθους, στην παράκτια ζώνη και στις προστατευόμενες περιοχές.
Aξίζει να σημειωθεί ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει ρητώς πως αν υπάρχουν τοπικά πολεοδομικά σχέδια ή ειδικά διατάγματα με αυστηρότερους όρους –όπως αυτά που προωθούνται σε Μύκονο και Σαντορίνη– θα υπερισχύουν του παρόντος πλαισίου.
Περιοχές ελέγχου
Στην κατηγορία Α εντάσσονται δήμοι με υψηλό δείκτη τουριστικής παρουσίας. Στη λίστα του προσχεδίου περιλαμβάνονται περιοχές όπως η Σκιάθος, η Μύκονος, η Σαντορίνη, ο Λαγανάς, η Ερμούπολη της Σύρου, ορισμένες δημοτικές ενότητες στη Ρόδο και στη Χερσόνησο στο Ηράκλειο και άλλες (που ορίζονται με κόκκινο χρώμα στον σχετικό χάρτη).
Για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων στις εκτός σχεδίου περιοχές αυτών των ενοτήτων, το ελάχιστο απαιτούμενο εμβαδόν οικοπέδου προσδιορίζεται στα 16 στρέμματα. Η κατασκευή νέων καταλυμάτων επιτρέπεται για μονάδες 4 και 5 αστέρων, ενώ οι 3 αστέρων επιτρέπονται μόνον εφόσον εντάσσονται στην ανώτερη βαθμίδα περιβαλλοντικής απόδοσης.
Ειδικά για τις νησιωτικές δημοτικές ενότητες της συγκεκριμένης κατηγορίας, η μέγιστη δυναμικότητα των νέων καταλυμάτων τίθεται στις 100 κλίνες, που πρακτικά αντιστοιχούν σε 50 ή και λιγότερα δωμάτια. Παράλληλα, για την αδειοδότηση τουριστικών εγκαταστάσεων προβλέπεται η σύνταξη Εκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας, ενώ καθιερώνεται ειδικό τέλος υπέρ του Πράσινου Ταμείου επί των τουριστικών δραστηριοτήτων. Προβλέπονται επίσης δυνατότητες περιορισμού της δραστηριότητας των βραχυχρόνιων μισθώσεων, όπως άλλωστε και σε όλες τις κατηγορίες.
Νησιά, παραλίες, περιοχές Natura
Διακριτό πλαίσιο θεσπίζεται για τον νησιωτικό χώρο, με παραμέτρους που βασίζονται στην έκταση των νησιών. Στην ομάδα ΙΙ, που αφορά νησιά με έκταση από 20 έως 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα, όπως η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Πάτμος, η Υδρα και οι Σπέτσες, καθώς και στην ομάδα ΙΙΙ, που περιλαμβάνει νησιά κάτω των 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπως οι Λειψοί και το Καστελλόριζο, η μέγιστη δυναμικότητα για τα νέα καταλύματα ορίζεται επίσης στις 100 κλίνες.
Οι οργανωμένοι υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων στα νησιά αυτά προβλέπεται να αναπτύσσονται αποκλειστικά με τη μορφή της ήπιας ανάπτυξης, κατά την οποία ο ανώτατος επιτρεπόμενος συντελεστής δόμησης μειώνεται στο ήμισυ. Για τα μικρότερα των 1.000 στρεμμάτων νησιά (νησίδες) η τουριστική δραστηριότητα αφορά την ήπια θαλάσσια αναψυχή, με την προσθήκη υποδομών να περιορίζεται σε μία τουριστική κατοικία ή σε εγκατάσταση οργανωμένης κατασκήνωσης έως 50 ατόμων.
Στο γεωμορφολογικό επίπεδο, το Πλαίσιο καταγράφει περιορισμούς στο παράκτιο μέτωπο. Σε απόσταση έως 25 μέτρων από τον αιγιαλό ή την ακτογραμμή ορίζεται πλήρης απαγόρευση διαμορφώσεων και κατασκευών. Οι επιτρεπόμενες παρεμβάσεις αφορούν αποκλειστικά έργα για την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία, οχήματα έκτακτης ανάγκης και λιμενικά έργα.
Επιπλέον, εντός του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των ζωνών Natura 2000 και των εθνικών πάρκων, η ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων είναι εφικτή μόνον εφόσον εναρμονίζεται με τα εγκεκριμένα σχέδια διαχείρισης.
Στις περιοχές αυτές προβλέπονται μορφές τουρισμού φύσης, με τις συνοδευτικές κτιριακές υποδομές, όπως τα ορειβατικά καταφύγια, να έχουν ανώτατο όριο επιφανείας τα 200 τετραγωνικά.
Ανεπτυγμένες περιοχές
Το προσχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό καθορίζει σαφείς κανόνες για τις
«Ανεπτυγμένες περιοχές», οι οποίες εντάσσονται στην κατηγορία Β.
Σύμφωνα με το κείμενο, στις εκτός σχεδίου περιοχές της κατηγορίας, το ελάχιστο απαιτούμενο εμβαδόν γηπέδου για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων αυξάνεται στα δώδεκα στρέμματα, μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου. Η κατασκευή νέων τουριστικών καταλυμάτων, καθώς και η επέκταση των υφισταμένων επιτρέπονται για μονάδες 4 και 5 αστέρων, ενώ για τις μονάδες 3 αστέρων τίθεται ως αυστηρή προϋπόθεση η κατάταξή τους στην ανώτερη βαθμίδα περιβαλλοντικής απόδοσης. Ειδικότερα για τις νησιωτικές δημοτικές ενότητες που υπάγονται στην Κατηγορία Β, η δυναμικότητα των νέων τουριστικών καταλυμάτων ορίζεται στις 350 κλίνες.
Σε επίπεδο αδειοδοτήσεων και πολεοδομικού σχεδιασμού, προβλέπεται η υποχρεωτική σύνταξη Εκθεσης Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας για την περιοχή. Το Πλαίσιο εισάγει επίσης την επιβολή ειδικού τέλους υπέρ του Πράσινου Ταμείου επί των τουριστικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των βραχυχρόνιων μισθώσεων και των ενοικιαζόμενων δωματίων, με τα έσοδα να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση αναπλάσεων και υποδομών που υποστηρίζουν τον τουρισμό.
Παράλληλα, προκρίνεται η παροχή κινήτρων για τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων μονάδων, τη μετατροπή παραδοσιακών κτιρίων σε καταλύματα και την ανάπτυξη εγκαταστάσεων χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος (glamping). Τέλος, δρομολογούνται η κάλυψη των περιοχών αυτών κατά υψηλή προτεραιότητα με σχέδια πόλης, η εκπόνηση σχεδίων διαχείρισης τουριστικών προορισμών και η δυνατότητα χαρακτηρισμού τμημάτων τους ως περιοχών ενεργητικής παρέμβασης.
Αναπτυσσόμενες περιοχές
Για τις «Αναπτυσσόμενες περιοχές», οι οποίες εντάσσονται στην κατηγορία Γ, το σχέδιο του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου εστιάζεται στην ενίσχυση της τουριστικής δραστηριότητας με κριτήρια ποιότητας, επιβάλλοντας πιο ελαστικούς περιορισμούς σε σχέση με τις κορεσμένες ζώνες.
Βάσει των ρυθμίσεων, στις περιοχές αυτές επιτρέπεται η κατασκευή νέων τουριστικών καταλυμάτων κατηγορίας 3, 4 και 5 αστέρων. Η ανέγερση καταλυμάτων 2 αστέρων επιτρέπεται αποκλειστικά στην περίπτωση που αυτά κατατάσσονται στην ανώτερη βαθμίδα της κατηγοριοποίησης περιβαλλοντικής απόδοσης, κανόνας που εφαρμόζεται αντιστοίχως και για τις επεκτάσεις υφιστάμενων ξενοδοχειακών μονάδων.
Το ρυθμιστικό κείμενο προβλέπει την παροχή στοχευμένων κινήτρων για την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων επιχειρήσεων, καθώς και την ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών που παρουσιάζουν αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, μέσω της μετατροπής κτιρίων σε καταλύματα με την παροχή κινήτρων προς τους σημερινούς ιδιοκτήτες ή ενδιαφερόμενους επενδυτές. Οπως και στις ανεπτυγμένες περιοχές, θεσπίζεται ειδικό τέλος υπέρ του Πράσινου Ταμείου επί των τοπικών τουριστικών δραστηριοτήτων για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής.
Παράλληλα, προβλέπονται η κατά προτεραιότητα πολεοδόμηση των δημοτικών ενοτήτων αυτής της κατηγορίας, ο προσδιορισμός δικτύων τουριστικών προορισμών και η εφαρμογή σχεδίων βιώσιμης αστικής κινητικότητας για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της οργάνωσης του χώρου.
Περιοχές ενίσχυσης ανάπτυξης
Στις «Περιοχές ενίσχυσης ανάπτυξης», οι οποίες εντάσσονται στην κατηγορία Δ, η κρατική πολιτική εστιάζεται στη στήριξη της τουριστικής δραστηριότητας μέσω ποιοτικών αναβαθμίσεων και αξιοποίησης συγκριτικών πλεονεκτημάτων. Το πλαίσιο προβλέπει την παροχή κινήτρων για τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων κύριων και μη κύριων καταλυμάτων, με στόχο την αναβάθμισή τους σε κατηγορίες 3, 4 ή 5 αστέρων, καθώς και τη δυνατότητα συμπλήρωσής τους με εγκαταστάσεις τουριστικής υποδομής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων σε ξενοδοχειακές μονάδες και στην αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος μέσω νέων επενδύσεων. Για τις νέες μονάδες επιτρέπεται η κατασκευή καταλυμάτων κατηγορίας 3, 4 και 5 αστέρων, ενώ η ίδρυση μονάδων 2 αστέρων είναι δυνατή μόνον εφόσον αυτές κατατάσσονται στην ανώτερη βαθμίδα περιβαλλοντικής απόδοσης.
Περιοχές υψηλής ενίσχυσης
Για τις «Περιοχές υψηλής ενίσχυσης ανάπτυξης», που ανήκουν στην κατηγορία Ε, το νέο χωροταξικό πλαίσιο εισάγει κίνητρα προκειμένου να ενεργοποιηθούν τουριστικά πόροι σε ζώνες με περιορισμένη δραστηριότητα. Οι ρυθμίσεις στοχεύουν στην ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού και στην επανάχρηση του κτιριακού αποθέματος σε φθίνοντες οικισμούς.
Κεντρική επιλογή αποτελεί η χρήση των εργαλείων πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου για τη θέσπιση ευνοϊκότερων όρων δόμησης, οι οποίοι μπορεί να περιλαμβάνουν μειωμένα κριτήρια αρτιότητας ή αυξημένους συντελεστές εκμετάλλευσης. Στις περιοχές αυτές, ο αναπτυξιακός σχεδιασμός προβλέπει υψηλότερες ενισχύσεις για την ίδρυση και τον εκσυγχρονισμό μονάδων 3 αστέρων και άνω, ενώ για τα παραδοσιακά κτίρια η επιλεξιμότητα ξεκινάει από την κατηγορία των 2 αστέρων. Στην κατηγορία αυτή (Ε) υπάγεται πλήθος δημοτικών ενοτήτων με κυρίως αγροτικό ή ορεινό χαρακτήρα.
Δυνατότητα για «φρένο» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Το προσχέδιο της ΚΥΑ για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό καθιστά την Εκθεση Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας κεντρικό εργαλείο για την έγκριση, αναθεώρηση ή τροποποίηση κάθε μελέτης πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου, όπως τα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια. Η σύνταξη αυτής της έκθεσης είναι υποχρεωτική για τις δημοτικές ενότητες που εντάσσονται στις «Περιοχές ελέγχου» (κατηγορία Α), στις «Ανεπτυγμένες περιοχές» (κατηγορία Β), καθώς και στα νησιά που ανήκουν στην ομάδα Ι, δηλαδή εκείνα με έκταση άνω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Επίσης, η υποχρέωση τεκμηρίωσης της φέρουσας ικανότητας επεκτείνεται και στη χωροθέτηση μεμονωμένων τουριστικών μονάδων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις κλίμακας και πληθυσμού.
Το Πλαίσιο προβλέπει ρητώς τη δυνατότητα επιβολής περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι οποίοι κλιμακώνονται ανάλογα με την τουριστική πίεση της κάθε περιοχής. Ο ακριβής προσδιορισμός των περιορισμών, που θα αφορά συγκεκριμένο ποσοστό επί των διαθέσιμων κλινών, θα προκύπτει κατόπιν ειδικής μελέτης. Παράλληλα, ειδικά για τις περιοχές ελέγχου (Α) και τις ανεπτυγμένες περιοχές (Β), θεσπίζεται ειδικό τέλος υπέρ του Πράσινου Ταμείου, το οποίο επιβάλλεται και στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
kathimerini.gr
