Συνταγματολόγοι και πολιτικοί ερίζουν για το αν ναυαγεί ή όχι η διαδικασία εφόσον διαλυθεί η επόμενη Βουλή λόγω αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης και αν η αρμοδιότητά της εξανεμίζεται ή μεταβιβάζεται στη μεθεπόμενη
Συνταγματικές «σπαζοκεφαλιές» με πολιτικο-θεσμικές προεκτάσεις αναδεικνύονται κατά τη συζήτηση που άνοιξε εν όψει αναθεώρησης. Συνταγματολόγοι και πολιτικοί ερίζουν σχετικά με το ερώτημα αν ναυαγεί ή όχι η αναθεωρητική διαδικασία εφόσον διαλυθεί η επόμενη (αναθεωρητική) Βουλή λόγω αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης και αν η αναθεωρητική αρμοδιότητά της εξανεμίζεται ή μεταβιβάζεται στη μεθεπόμενη Βουλή.
Το ενδεχόμενο δεύτερων εκλογών σε περίπτωση μη επίτευξης αυτοδυναμίας στις προσεχείς εκλογές αλλά και αδυναμίας συγκρότησης κυβέρνησης συνεργασίας μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα (διερευνητικές εντολές) έχει πυροδοτήσει μια συζήτηση σχετικά με το αν η αναθεωρητική διαδικασία τινάζεται στον αέρα εφόσον δεν θα υπάρξει η επόμενη Βουλή που σύμφωνα με το άρθρο 110 παρ. 3 είναι αυτή που «κατά την πρώτη σύνοδό της αποφασίζει με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των μελών της σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις».
Διάσταση απόψεων
Οι απόψεις διίστανται, με τους μεν να θεωρούν ότι και να μην υπάρξει επόμενη Βουλή αλλά μεθεπόμενη, μετά από δεύτερες εκλογές, δεν συντρέχει λόγος να μη μεταφερθεί σε εκείνη η αναθεωρητική αρμοδιότητα και τους δε να υποστηρίζουν ότι αυτή δεν μεταβιβάζεται, κάτι που «δεσμεύει» τα κόμματα είτε να το αποφασίσουν σε ειδική ψηφοφορία είτε να εξετάσουν και να συμφωνήσουν για μια κυβέρνηση ειδικού σκοπού η οποία θα αναλάβει μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να ολοκληρώσει την αναθεώρηση ώστε να μη χαθεί η ευκαιρία.
Χάνεται όμως η ευκαιρία αυτή; Το ερώτημα τέθηκε στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών του Ευάγγελου Βενιζέλου, η θέση του οποίου είναι ότι «πρέπει να υπάρχει ευρύτατη συναίνεση και γύρω από το ζήτημα αυτό».
Ευθύνη των κομμάτων
Η άποψη που διατύπωσε ο συνταγματολόγος Κώστας Χρυσόγονος ήταν κατηγορηματική: «Η αναθεωρητική αρμοδιότητα δεν είναι μεταβιβάσιμη», είπε, επικαλούμενος το άρθρο 110, το οποίο «σαφώς προβλέπει ότι η επόμενη Βουλή, όχι η μεθεπόμενη, είναι εκείνη η οποία κατά την πρώτη σύνοδό της μπορεί να αναθεωρήσει ή να μην αναθεωρήσει», διάταξη που κατά τον ίδιον δεν επιδέχεται καμία ερμηνεία και κανένα περιθώριο εκπτώσεων και ως εκ τούτου «είναι ευθύνη των κομμάτων να αποφασίσουν κατά πόσο θεωρούν την αναθεώρηση του Συντάγματος επαρκώς σοβαρό ζήτημα ώστε ενδεχομένως να συγκροτήσουν έστω μια κυβέρνηση ειδικού σκοπού για ένα μικρό διάστημα, ή να αποφασίσουν ότι δεν είναι επαρκές αυτό και να πάμε σε άμεση διάλυση της Βουλής “σκοτώνοντας” ταυτόχρονα και την αναθεώρηση».
Η ερμηνεία
Σύμφωνα με το σκεπτικό του, δεν νοείται διάλυση της Βουλής πριν αυτή συγκροτηθεί σε Σώμα, όπως έγινε το 2012 με τη Βουλή της «μιας ημέρας» και την άμεση διάλυσή της για να πάμε σε δεύτερες εκλογές. Την ίδια άποψη υποστήριξε και ο συνταγματολόγος Χαράλαμπος Ανθόπουλος, ο οποίος απαντώντας σε όσους επικαλούνται το προηγούμενο της απόφασης του δικαστηρίου στην υπόθεση του πρώην υπουργού Οικονομικών Γιώργου Παπακωνσταντίνου που έκρινε ότι το γεγονός πως το 2012 δεν συνήλθε πραγματικά η Βουλή, αλλά απλώς εξέλεξε πρόεδρο για «μια ημέρα» για να πάει στις δεύτερες εκλογές του Ιουνίου, δεν εμποδίζει τη μεθεπόμενη Βουλή να ασκήσει κανονικά τη δίωξη εις βάρος του (για τη λίστα Λαγκάρντ), όπως και έγινε (σημειώνεται ότι στην περίπτωση της υπόθεσης Βατοπαιδίου είχε δοθεί από τα δικαστήρια αντίθετη ερμηνεία).
Κατά τον κ. Ανθόπουλο, υπάρχει τεράστια διαφορά της μεταφοράς της αρμοδιότητας της ποινικής δίωξης: «Είναι άλλο το ζήτημα της μετάγγισης της αναθεωρητικής αρμοδιότητας από Βουλή σε Βουλή. Δεν μεταγγίζεται η αναθεωρητική αρμοδιότητα από την επόμενη στη μεθεπόμενη Βουλή», θεωρεί, υποστηρίζοντας πως «αν το πολιτικό σύστημα δεν θέλει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις δημιουργίας κυβέρνησης, τότε ουσιαστικά ματαιώνει την αναθεώρηση». Στον αντίποδα ο συνταγματολόγος Σπύρος Βλαχόπουλος είναι κάθετος: «Δεν καίγεται η συνταγματική αναθεώρηση αν διαλυθεί η επόμενη Βουλή χωρίς να λειτουργήσει. Είναι άλλωστε στον σκοπό του Συντάγματος να διευκολύνει τη συνταγματική αναθεώρηση και όχι να την κάψει».
«Δεν κινδυνεύει»
Στην ίδια κατεύθυνση τάσσεται και ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος καθώς θεωρεί ότι «η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν κινδυνεύει να χαθεί εάν η επόμενη Βουλή δεν μακροημερεύσει». Με παρέμβασή του υπογραμμίζει ότι «εάν μετά τις εκλογές προκύψει “εφήμερη” Βουλή – ήτοι Βουλή, η οποία συνέρχεται μεν, πλην όμως δεν είναι σε θέση, λόγω των κομματικών συσχετισμών, να καταλήξει στον σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης και να ασκήσει εντεύθεν το εν γένει κανονιστικό έργο της κατά το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής – η όλη αναθεωρητική διαδικασία που έχει ήδη αρχίσει δεν διακόπτεται, κατ’ ουδένα τρόπο». Και αυτό διότι «η ουσιαστική πλέον αναθεωρητική αρμοδιότητα οιονεί “μεταβιβάζεται” στη Βουλή εκείνη – όποτε αυτή εκλεγεί – η οποία θα είναι σε θέση να ασκήσει πλήρως τα αναθεωρητικά της καθήκοντα».
Σύμφωνα με το σκεπτικό του, στην αντίθετη περίπτωση η αναθεωρητική διαδικασία «θα μπορούσε να καταστεί έρμαιο άκαρπων εκλογικών αναμετρήσεων και ανάλογων εκλογικών αποτελεσμάτων, με αντίστοιχη ακύρωση στην πράξη, δίχως συνταγματική λογική και συνέπεια, του μέρους του αναθεωρητικού έργου».
Μεταβιβάσιμη θεωρεί την αναθεωρητική αρμοδιότητα στη μεθεπόμενη Βουλή, εφόσον διαλυθεί η επόμενη που θα προκύψει από τις κάλπες του 2027, αλλά μέχρι εκεί, όπως διευκρινίζει ο συνταγματολόγος και βουλευτής της ΝΔ Ευριπίδης Στυλιανίδης, ο οποίος θα είναι ο εισηγητής της πλειοψηφίας στη διαδικασία της αναθεώρησης. Είναι σαφής ότι δεν μπορεί ένα συγκυριακό γεγονός, όπως ο μη σχηματισμός κυβέρνησης, να ακυρώσει την τελική φάση της αναθεωρητικής διαδικασίας, παρά μόνο ίσως να την καθυστερήσει για εύλογο χρόνο. Επομένως «η εντολή μπορεί να μεταβιβαστεί στη μεθεπόμενη Βουλή, όχι όμως παραπέρα» διευκρινίζει και συμπεραίνει πως με δεδομένη τη διαμορφωμένη ενισχυμένη πλειοψηφία (τα 3/5 ψηφίζουν δύο φορές) της αναθεωρητικής Βουλής και τη διαμεσολάβηση εκλογών, «η εντολή θα μπορούσε να μεταβιβαστεί στη μεθεπόμενη Βουλή και μόνο, εφόσον η επόμενη των εκλογών Βουλή διαλυθεί εκτάκτως για άλλο λόγο». Κατά τον πρώην υπουργό της ΝΔ η αμφισβήτηση αυτής της ουσιαστικής ερμηνείας μπορεί να οδηγήσει σε εργαλειοποίηση της αναθεωρητικής διαδικασίας και σε «δολοφονία» του ίδιου του Συντάγματος για μικροπολιτικούς λόγους.
tovima.gr
