Ας υποθέσουμε ότι είσαστε συγγραφέας ή καλλιτέχνης. Τι θα προτιμούσατε?

Να ζείτε σε μία χώρα που δεν ενδιαφέρεται για τις πράξεις σας, όπου μπορείτε να γράψετε, να ζωγραφίσετε ή να συνθέσετε ότι θέλετε, γνωρίζοντας όμως ότι λίγοι θα ενδιαφερθούν στο έπακρο για τη δουλειά σας, καθώς και ότι ακόμα λιγότεροι θα επιτρέψουν στον εαυτό τους να πάρει προσωπικά ένα προκλητικό δημιούργημα;

Ή μήπως θα προτιμούσατε να ζείτε κάτω από ένα καταπιεστικό καθεστώς, όπου η τέχνη σας είναι ‘οξυγόνο’ για το ακροατήριο σας, και το απόσταγμα της τέχνης σας μετράει πολύ. Τόσο πολύ, που η εγχώρια λογοκρισία το περνάει από ψιλό κόσκινο, φοβούμενη ‘επικίνδυνα’ μηνύματα;

Είναι ένα θέμα αρκετά γνωστό σε μας τους Έλληνες. Τα περιεχόμενα των μελοποιημένων στίχων διαφόρων μουσικών, κατά τη διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών, ήταν συχνά αιτίες βασανιστηρίων, αλλά και μιας επανάστασης που ξεκινούσε από τις καρδιές εκείνων που κλείδωναν πόρτες και παράθυρα για να ακούσουν τον αγαπημένο τους συνθέτη.

Την ερχόμενη εβδομάδα θα κυκλοφορήσει το νέο βιβλίο του Julian Barnes, με τίτλο ‘The Noise of Time’, ‘Ο Ήχος του Χρόνου’, το οποίο αναφέρεται σε παρόμοια βιώματα, αυτά του διάσημου Ρώσσου συνθέτη Dmitri Shostakovich. Συγκεκριμένα, πρόκειται για την άνοδο του, τη λογοκρισία και την πτώση από την επιείκεια της ‘παρανοϊκής δικτατορίας του Stalin’, στις αρχές του 20^ου αιώνα. Μετά από την ‘κακόφωνη’ παράσταση ενώπιον του Stalin, οι αποθεωτές κριτικοί του Shostakovich, τον μετέτρεψαν σε ‘εχθρό του λαού’. Σύμφωνα με τον Barnes, λίγοι ‘εχθροί του λαού’ έζησαν για πολύ μετά την επικόλληση αυτής της ρετσινιάς.

Θα έλεγε κανείς πως τα πράγματα είναι καλύτερα στην Ευρώπη του 21^ου αιώνα. Η έκφραση μέσω της τέχνης δεν επιφέρει δράματα. Πως να ξυπνήσει κανείς το ενδιαφέρον ενός αδιάφορου κοινού όμως; Στη Βρετανία των tabloids και της ελεύθερης έκφρασης, με το να εκφράσει μια προσβλητική άποψη ενάντια στις ‘βολεμένες’ πεποιθήσεις του ακροατηρίου. Πάρτε για παράδειγμα τον αμφιλεγόμενο, πρώην παρουσιαστή του Top Gear, Jeremy Clarkson.

Ο Clarkson, γνωστός για τα ρατσιστικά και ‘ομοφοβικά’ του σχόλια, την περασμένη εβδομάδα τόλμησε να ομολογήσει σε φιλικό τραπέζι, ότι λυπήθηκε περισσότερο για το θάνατο του λιγότερο γνωστού Ed Steward, και όχι τόσο για το θάνατο του David Bowie. Ριψοκίνδυνο σχόλιο, όταν όλη η Βρετανία θρηνούσε το διάσημο rocker. Στους Sunday Times της περασμένης Κυριακής, ο διάσημος παρουσιαστής κατηγορεί τη Βρετανική πλειοψηφία για ανειλικρινή θλίψη και συμμετοχή στη νοοτροπία της αγέλης.

Διαμετρικά αντίθετα τα παραδείγματα των Shostakovich και Clarkson. Από την τέχνη και των δύο όμως, βγαίνει κάτι που άλλοτε θεωρείται όμορφο, άλλοτε επικίνδυνο ή προσβλητικό.

Μία μικρή σταγόνα αλήθειας.