Της Βλασίας Μιχαηλίδου - Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Το AIDS αποτελεί τη μεγαλύτερη ανθρώπινη μάστιγα των τελευταίων δεκαετιών. Από το 1981, που παρατηρήθηκε κλινικά στις ΗΠΑ, γύρω στα 39.000.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ 78.000.000 είναι φορείς του ιού HIV. Η 1η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS το 1988, με απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και στη συνέχεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Από τότε κάθε χρόνο, την περίοδο αυτή οργανώνονται ποικίλες δράσεις, με στόχο την ενημέρωση του κοινού και τη μείωση της θνησιμότητας του πληθυσμού από τον ιό HIV.
Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς εμφανίστηκε το AIDS. Μερικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι εμφανίστηκε ανάμεσα στο 1926 και στο 1946 κι ότι ο ιός προήλθε από τους χιμπατζήδες. Πάντως, η λοίμωξη HIV άρχισε να παίρνει τη μορφή επιδημίας στην Κεντρική Αφρική στις αρχές της δεκαετίας του ΄70. Από εκεί, η ασθένεια εξαπλώθηκε αργά στην Ευρώπη, στην Αϊτή και στις Η.Π.Α.
Το γεγονός ότι οι πρώτοι ασθενείς του AIDS ήταν άνδρες ομοφυλόφιλοι ή τοξικομανείς, οδήγησε στη δημιουργία της εντύπωσης ότι η νόσος συνδέεται με συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, συνήθως περιθωριακές. Όταν αποδείχτηκε ότι η νόσος μεταδίδεται και με την ετεροφυλοφιλική ερωτική επαφή, τότε αποκαλύφθηκε πως το AIDS δε συνδέεται μόνο με τη σεξουαλική συμπεριφορά. Ωστόσο, η εξάπλωση της νόσου σε παγκόσμια κλίμακα ευνοήθηκε από τις ομοφυλοφιλικές ερωτικές πρακτικές και από τις πρακτικές των χρηστών ενδοφλεβίων ναρκωτικών.
Με τα δεδομένα αυτά, το AIDS εμφανίζεται ως το φονικό όπλο που αποδεκατίζει τα μέλη της σύγχρονης κοινωνίας της ύλης, της ηδονής και της σεξουαλικής απελευθέρωσης. Θύμα αυτής της άσωτης ζωής κι ο δημοφιλής ηθοποιός Τσάρλι Σιν, του οποίου η δήλωση ότι είναι οροθετικός έκανε τον γύρω του κόσμου την περασμένη εβδομάδα. Εξέπληξε κυρίως η ομολογία πως η διάγνωση της ασθένειας ήταν λιγότερο ψυχοφθόρα από τους εκβιασμούς που δεχόταν από το στενό του περιβάλλον, αποκαλύπτοντας την υποκρισία μίας κοινωνίας, που ενδιαφέρεται για το θεαθήναι κι όχι για την ουσία των πραγμάτων.
Ανάλογη είναι κι η φιλοσοφία των στρατηγικών σχεδίων που συντάσσουν οι εμπλεκόμενοι φορείς τις εκστρατείες για την καταπολέμηση του θανατηφόρου ιού HIV (ο αρμόδιος οργανισμός του ΟΗΕ UNAIDS, O Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος «Θετική Φωνή», το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων). Με διανομή φυλλαδίων και προφυλακτικών αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για υιοθέτηση υγιών και ασφαλών στάσεων και συμπεριφορών, οι οποίες προστατεύουν και βελτιώνουν το επίπεδο υγείας του. Η ενημέρωση στοχεύει περισσότερο στους εφήβους, οι οποίοι έως τα 15 έτη σε ποσοστό 50% έχουν ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις, με περιορισμένη χρήση αντισύλληψης. Για το λόγο αυτό, επιδιώκεται η χωρίς προκαταλήψεις σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των νέων στις σχολικές μονάδες.
Όλο το ενδιαφέρον, λοιπόν, εστιάζεται στην απαραίτητη προφύλαξη και την έγκαιρη διάγνωση. Μπορεί, όμως, όλη αυτή ασυδοσία να περιοριστεί με τη χρήση του προφυλακτικού; Μπορεί η ηθική ανεπάρκεια να καλυφθεί με μαθήματα σεξουαλικής αγωγής; Γι‘ αυτό, έχουν αυξηθεί τα διαζύγια, η χρήση τοξικών ουσιών κι αλκοόλ, οι διαστροφές, τα περιστατικά εκφοβισμού κι οι παραβατικές συμπεριφορές; Δεν υπάρχει εγκράτεια, σεβασμός προς το άλλο φύλο, ρομαντισμός, πνευματική επαφή. Μόνο αναζήτηση της ηδονής, των έντονων συγκινήσεων. «Ποιος βουρκωμένος ποταμός μας πήρε;» αναρωτιόταν ο Σεφέρης, «Μείναμε στο βυθό», κι εγώ θα συμπληρώσω στο βούρκο της διαφθοράς.
Την τρέχουσα εβδομάδα, το Υπουργείο Παιδείας με εγκύκλιο προς τα Λύκεια κάλεσε τους μαθητές να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό «Παγκόσμια Ημέρα AIDS 2015», βιντεοσκοπώντας με την οικογένεια, τους φίλους ή την τάξη τους, με το κινητό ή την κάμερά τους, ένα μήνυμα αισιοδοξίας για την προφύλαξη, την πρόληψη, την τακτική εξέταση και την καταπολέμηση του στίγματος που βιώνουν οι συνάνθρωποί μας που ζουν με HIV/AIDS. Σίγουρα οι συμμετοχές θα είναι πολλές και ευφάνταστες. Οι στόχοι της προώθησης της σωστής χρήσης προφυλακτικού και της ευαισθητοποίησης σχετικά με το στιγματισμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό τον οροθετικών ατόμων θα επιτευχθούν. Δεν θα έχει, όμως, ληφθεί υπόψη η ηθική διάσταση του προβλήματος· ο επιπολασμός του ιού του AIDS συνδέεται άρρηκτα με την επιπόλαιη συμπεριφορά μας.
Σ’ ένα κόσμο, που βάλλεται βάναυσα από το άγχος της επιβίωσης και τη βία σε κάθε της μορφή, που ταλανίζεται από τα αδιέξοδα και την απελπισία, επιβάλλεται να υπάρχει περισσότερη σύνεση, αιδώς κι ενσυναίσθηση.
