Νότια του κεντρικού αυτού δρόμου, στο πιο ψηλό σημείο της ράχης κάτω από τις πανύψηλες κουκουναριές, ήταν η μια σειρά τσαντίρια κατασκηνωτών, με τις εισόδους τους απέναντι στη μια την άλλη.

Στην ανατολική πλευρά ήταν τοποθετημένο ακόμη πιο μεγάλο αντίσκηνο, όπου διέμεναν τέσσερις Κοινοτάρχες. Κατά τι βορινότερα βρισκόταν η άλλη σειρά, που την αποτελούσαν πιο μικρά τσαντίρια δυο θέσεων, όπου έμενανKοινοτάρχισσες, τραπεζοκόμες, αποθηκάριοι, βοηθητικό προσωπικό και κοντά στο τέλος της σειράς αυτής βρισκόταν και το …Πρώτων Βοηθειών.

Αυτό, εχτός από ιώδιο, οξυζενέ, επιδέσμους, παυσίπονα, τσιμπιδάκια, ψαλιδάκια, οινόπνευμα, γάζες και τα τοιαύτα, διέθετε και δυο κρεβάτια. Το ένα έμενε κενό περιμένοντας πελάτη. Στο άλλο κοιμόταν ο νοσοκόμοςΓιώργος  Σταυρουλάκης. Αυτός ο ευσυνείδητος, καλά ενημερωμένος στην παροχή πρώτων βοηθειών, πρόσχαρος και πάντα πρόθυμος να προσφέρει κάθε δυνατή υποστήριξη. Ο Γ. Σταυρουλάκης είχε υπηρέτησε  στο Νοσοκομείο της πόλης μας από τότε που αυτό στεγαζόταν, όπου τώρα η Σχολή της Αστυνομίας και τα κατοπινά χρόνια συνέχισε ακούραστος την προσφορά των υπηρεσιών του.  Την εποπτεία του «νοσηλευτηρίου» αυτού ασκούσε ο τότε σχολίατρος του Νομού Νίκος Παπαδάκης, καταγόμενος από τον Ορθέ (Ορνιθέ) Μυλοποτάμου.

Τ’ οροπέδιο Αρκαδιού είναι τόπος άνυδρος. Το Μοναστήρι δεν υδρευόταν από πηγή, που να βρίσκεται πάνω στ’ οροπέδιο. Αλλ’ από τρία πηγάδια, που βρισκόταν σε απόσταση γύρω στα 250 μέτρ’ από το χτιριακό συγκρότημα του Μοναστηριού και μια δεξαμενή βρόχινου νερού που ήταν στην αυλή κοντά στη Β/Α γωνία του καθολικού. Αυτή  συγκέντρωνε το βρόχινο νερό, που απέρρεε από την κεραμοσκεπή του Καθολικού.

Για να υδρευθεί η κατασκήνωση, χρειάστηκε να μεταφέρουν το νερό από την ισχυρή ακόμη τότε πηγή που βρίσκεται χαμηλά στο ανατολικό πρανές του φαραγγιού, που σχηματίζεται στα δυτικά  του Μοναστηριού

     Το αντλιοστάσιο στο φαράγγι του Μοναστηριού πιο ‘κει από το γεφύρι.

με κατεύθυνση από νότο προς βοριά.  Σ’ αυτό το σημείο έστησαν τότε μηχανοστάσιο. Οικοδόμησαν  υδραγωγείο έξω και σε μικρή απόσταση από τη δυτική πλευρά του  τείχους του Μοναστηριού. Λίγο νοτιότερ’ από την κεντρική δυτική είσοδό του, όπου πρωτύτερα υπήρχε σ’ αυτή τη θέσηαγκιναρόκηπος περιφραγμένος, εφαπτόμενος και με το τείχος.  Κατά το   μάκρος της απέναντι του τείχους του Μοναστηριού ανατολικής πλευράς του υδραγωγείου κατασκεύασαν γούρνα για το πότισμα των «χοντρών» (αλόγων) ζώων του Μοναστηριού και πάνω από αυτή τοποθέτησαν βρύσες. Αυτό το χτίσμα κατεδαφίστηκε υστερότερα ως νεολογισμός και για την ανάδειξη της δυτικής όψης του Μοναστηριού. Στην ίδια περίπου θέση που κατείχε ο αγκιναρόκηπος,  αποκαλύφτηκε, ίσως κατά τις εργασίες κατεδάφισης του υδραγωγείου και διαμόρφωσης της εξωτερικής αυλής, ακόμη μια υπόγεια λαξευτή δεξαμενή.

Το αντλιοστάσιο αυτό και τις υπόλοιπες μηχανολογικές  εγκαταστάσεις της κατασκήνωσης είχε στην ευθύνη του ο νεαρός μηχανικός Κωστής Πλακάκης από την Αμνάτο, που ζει ακόμη, όπως μαθαίνω, στην Αθήνα.

Έτσι τότε υδροδοτήθηκε η κατασκήνωση και δεν αντιμετώπιζε το πρόβλημα που είχε στις Πασαλίτες. Και κοντά σ’ αυτή απέχτησε και το Μοναστήρι επάρκεια και μάλιστα καλής ποιότητας νερού.

Σ’ αυτό συνέβαλαν αποτελεσματικά όσον ο τότε Επιθεωρητής  Κ. Πετρίτηςτόσο κι ο τότε Ηγούμενος Διονύσιος, τα ονόματα των οποίων είχαν γραφεί μαζί και με την ημερομηνία κατασκευής του έργου σε μια μαρμαρένια πλάκα, που είχε  τοποθετηθεί  στο νότιο τοίχο του υδραγωγείου. Ο Ηγούμενος της Μονής κατά το 1966 Αμβρόσιος Λαδάκης μου είχε πει πως  η πλάκα φυλασσόταν σε αποθήκη του Μοναστηριού.

Παρέμενε όμως σ’ αυτή την κατασκήνωση άλυτο το πολύ σημαντικό πρόβλημα εφοδιασμού της  με τρόφιμα κυρίως, αλλά κι άλλα χρειώδη κ απαραίτητα για την καλή λειτουργία της. Ο επαρχιακός αυτοκινητόδρομος, που είχε αρχίσει να κατασκευάζεται από τον Πλατανέ στις αρχές της δεκαετίας του 1930, προκειμένου να συνδέσει το ιστορικό  Μοναστήρι και τα ενδιάμεσα χωριά με την πόλη, κατάφερε προκατοχικά να  φτάσει τελειοποιημένος ως την Αμνάτο.

Μετά την κατοχή έγινε η χάραξή του ως τη θέση «Πατάρι», πάνω από το τοπωνύμιο «Γιαλούρος». Εκεί  σταμάτησε η διάνοιξή του και δημιουργήθηκε πλάτωμα, ώστε να μπορούν τ’ αυτοκίνητα να κάνουν στροφή.

Κάθε Κυριακή πρωί έφτανε ως το «Πατάρι» αυτό το υπεραστικό λεωφορείο, που μετέφερε, εχτός από προσκυνητές, και γονείς κατασκηνωτών, που επιθυμούσαν να δουν πως περνούν τα βλαστάρια τους. Ως εκεί έφταναν και τα εφόδια της κατασκήνωσης με αυτοκίνητο  δυο με τρεις φορές περίπου τη βδομάδα. Για να φτάσουν όμως στον τελικό τους προορισμό, έπρεπε να μεταφερθούν με φορτηγά ζώα.

Γι’ αυτό η κατασκήνωση χρησιμοποιούσε δυο εργάτες το Μανωλεσάκη με το μουλάρι του και το Χρόνη  με το γάιδαρό του, που ήταν από το Χαμαλεύρι ή το Αστέρι. Η απόσταση όμως ήταν μεγάλη. Περίπου δυο χιλιόμετρα.  Κι ο δρόμος μέσ’ από το φαράγγι, ένα κάπως φαρδύ μονοπάτι, ήταν κακόβολος.

Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάστηκε η συνδρομή του Μοναστηριού για τη μεταφορά των εφοδίων. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις παραχωρούσε τοΜοναστήρι ακόμη και τρία μουλάρια για το σκοπό αυτό. Χρειαζόταν όμως κι αγωγιάτες, γιατί τα μουλάρια ήταν …μουλάρια. Κάποιος έπρεπε να τα οδηγά προπορευόμενος με το χαλιναρόσκοινο στο χέρι, αλλά και να επιβλέπει τα φορτωμένα, ώσπου να φορτωθούν όλα και να ξεκινήσει ομαδικά η επιστροφή. Αλλά  και κατά τη διάρκεια της επιστροφής ήταν απαραίτητη τόσον η επιτήρηση μουλαριών και φορτίων, όσο κ η οδήγηση των μεταφορικών ζώων.

Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, όσοι πρόθυμοι ομαδάρχες, γινόμαστε και «κολαούζοι» των μουλαριών. Ανάμεσά τους πάντα πρόθυμος κ η αφεντιά μου, που με προτιμούσαν κ οι εργάτες και για την προθυμία που έδειχνα και για την επιδεξιότητά μου στο  χειρισμό των φορτηγών ζώων. Συμμετείχα, λοιπόν,  στις διαδρομές αυτές, καβαλάρης κατά τον πηγαιμό πότε στον «ψηλέα» και πότε στο «τσινιάρικο» του Μοναστηριού, και πεζοπόρος οδηγός τους, συνήθως, κατά την επιστροφή…

Η οργάνωση, το πρόγραμμα  κ οι δραστηριότητες των κατασκηνωτών δεν είχαν μεταβληθεί. Ο τόπος μόνο και τα πρόσωπα  στη μεγάλη  πλειοψηφία τους άλλαζαν.

Ο Δάσκαλος-Αρχηγός της κατασκήνωσης των Πασαλιτών Εμμανουήλ Παπαδάκης συνέχισε και παρέμεινε στη θέση του Αρχηγού και σ’ αυτή του Αρκαδιού. Όμως στο μεταξύ είχε χειροτονηθεί παπάς! Ήταν και παρέμεινε καλός κ ευσυνείδητος  Δάσκαλος και μετά τη χειροτονία του. Κι ως Δασκαλόπαπας γίνηκε ακόμη πιο αγαπητός και σεβαστός στην ενορία, στους μαθητές και στην ευρύτερη Κοινωνία που τον γνώρισε άξιο των λειτουργημάτων που επιτελούσε.

Στα 1950, ο Δασκαλόπαπας Μανόλης Παπαδάκης αντικαταστάθηκε και στη θέση του Αρχηγού τοποθετήθηκε κι ανέλαβε ο Δάσκαλος Νικόλαος Περάκης, που ήταν από τα Σκουλούφια. Κι αυτός ήταν υπέροχος, καλοκάγαθος και προσηνής. Αντάξιος αντικαταστάτης του προηγούμενου Αρχηγού. Υπηρετούσε στο Σκολειό του χωριού του κ είχε αποχτήσει μια πολύ καλή, ευγενική, αγαπητή κι αξιαγάπητη οικογένεια, την οποία γνώρισα χάρη στο γιο του Γιώργη. Ο Γιώργης ερχόταν στην Κατασκήνωση σποραδικά και γρήγορα φιλευτήκαμε. Ο Αρχηγός Νικ. Περάκης ήταν κυνηγός. Ο Γιώργης, μια-δυο Κυριακές,  πήρε το κυνηγετικό τουφέκι του πατέρα του και πήγαμε μαζί κυνήγι στην ευρύτερη περιοχή. Αλλά, «ούτε πουλί πετάμενο δε βρέθηκε μπροστά μας»! Ρίξαμε όμως δυο βολές σε στόχους, που βάλαμε  σημάδι! Έτσι, για να μη γυρίσομε πίσω, χωρίς να έχομε παίξει ντουφεκιά…

Από τους Δασκάλους-Κοινοτάρχες θυμούμαι τους: Νίκο Νιουράκη, από τοΧαμαλεύρι. Δάσκαλο στο Σκολειό του χωριού του για πολλά χρόνια και κατοπινό συγγραφέα ταξιδιωτικών βιβλίων.

Στέλιο Λίτινα, από τη Μέση. Αδελφό του χειρούργου γιατρού Γιώργη, που ίδρυσε την κλινική «Ασκληπιός» και του επίσης χειρούργου, που αρχές της δεκαετίας του 1950 διατηρούσε κλινική στον όροφο της οικοδομής, που βρίσκεται στην αριστερή γωνία που σχηματίζ’ η Λεωφόρος Κουντουριώτη με την έξοδο προς αυτή της προέχτασης του Μακρύ Στενού. Ο Στέλιος διέμενε στη Μέση και δίδασκε για πολλά χρόνια στο Σκολειό της. Διαδέχτηκε τον πεθερό του στη θέση του Δασκάλου κ ήταν κ οι δυο τους πολύ αγαπητοί και δραστήριοι Εκπαιδευτικοί.

Δημήτρη Αραπλή, που, αν θυμούμαι καλά, διέμενε στους Έρφους και δίδασκε στο εκεί Σκολειό. Υπηρέτησε αρκετές φορές ως μέλος του Δ.Σ. του Διδασκαλικού Συλλόγου.

2012. Το Καθολικό κ η εσωτερική αυλή του Αρκαδιού, όπως φαίνεται από τα Κλάουστρα.

Αντώνη Ζαχαράκη, που ήταν από το Παγκαλοχώρι κ υπηρέτησε πολλά χρόνια Δάσκαλος σε Σκολειά της πόλης. Έχει στο ενεργητικό του περί τα δέκα έμμετρα και πεζά βιβλία. Χρημάτισε μέλος του Δ.Σ. του Διδασκαλικού Συλλόγου για πολλά χρόνια.

Γιώργη Μεταξάκη, από Μυλοπόταμο.

Γιάννη Παπαδάκη, από Μυλοπόταμο. Είχε υπηρετήσει και σε Σκολειά της πόλης. Και Παπαγιαννάκη, που δε θυμούμε τ’ όνομά του. Εναλλάχτηκαν μ’ αυτούς κι άλλοι Δάσκαλοι ως Κοινοτάρχες κατά τα τρία  καλοκαίρια που θήτευσα σ’ αυτή, όμως δε θυμούμαι τα ονόματά τους.

Σε άλλους τομείς θυμούμαι πως υπηρέτησαν οι παρακάτω Δάσκαλοι:

Κων. Νικολουδάκης από Ελεύθερνα. Είχε στην ευθύνη του την αποθήκη εφοδιασμού. Δραστήριος άνθρωπος, που έτρεφε πολύ μεγάλη αγάπη στον τόπο της καταγωγής του και γνώριζε καλά την ιστορία του. Σε ηλικία μεγάλη απόχτησε οικογένεια κ ήταν αφοσιωμένος σ’ αυτή.

  Άρης Παπαδάκης, από το Δοξαρώ Μυλ/μου, αν δεν κάνω λάθος. Ήταν ο Δάσκαλος, που συνέχεια πηγαινοερχόταν στην πόλη, πάντα με μια τσάντα στο χέρι, και πραγματοποιούσε τις αγορές τροφίμων. Ήταν, όπως θα λέγαμε, ο διαχειριστής οικονομικού της κατασκήνωσης.

Κ. Μυγιάκης από την Πηγή. Ήταν ακόμη αδιόριστος Δάσκαλος κ υπηρετούσε στην Κατασκήνωση ως βοηθός αποθηκάριος, συνεργαζόμενος με το Κ. Νικολουδάκη. Υπηρέτησε υστερότερα κι άλλες κατασκηνωτικές περιόδους στην ίδια κατασκήνωση. Σ’ αυτή γνώρισε και τη Μαρία, την κατοπινή σύζυγό του. Σα Δάσκαλος υπηρέτησε στο Σέλινο, στην Πηγή και σε Σκολειά της πόλης. Αρκετά χρόνια υπηρετούσε στο Γραφείο του Επιθεωρητή της Α΄ Εκπ. Περιφέρειας του Ρεθέμνους, αφ’ ότου μετατέθηκε κι ανάλαβε Προϊστάμενος σ’ αυτή ο Επιθεωρητής Γ. Βασιλάκης. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. του Διδασκαλικού Συλλόγου και Πρόεδρος του Συλλόγου Συνταξιούχων.

Από τις Δασκάλες-Κοινοτάρχισσες θυμούμαι τις: Αλεξάνδρα Τζεδάκη -Τσουδερού. Ήταν  θυγατέρα του ράφτη Αγαθού Τζεδάκη, που διατηρούσε ραφείο στον αριθμό 115 της οδού  Αρκαδίου. Το μαγαζί ήταν τότε δυο σκαλοπάτια  πιο ψηλά από το πεζοδρόμιο. Κάμποσα χρόνια μετά τη συνταξιοδότηση του Αγαθού, συνέχιζε την τέχνη του, ο γιος του Μανούσος. Ένα καλό, πρόσχαρο κι αγαπητό, παλληκάρι.

 Ρούσα  Ρέντζου από τη Μέση, που έφυγε στην Αθήνα ύστερ’ από λίγο καιρό και δεν έχω άλλη πληροφόρηση, πέραν από την πολύ καλή συμπεριφορά, συνεργασία κ εχτίμηση που είχε προς το άτομό μου. Τον ανοιχτόκαρδο χαραχτήρα και την προθυμία της στην υπηρεσία. Μαζί και με την Αλεξάνδρα καθαρίσαμε, διακοσμήσαμε κι ασβεστώσαμε τις πέτρες γύρω από  το χώρο του ιστού της Σημαίας κ ενός  μικρού εικονοστασίου που υπήρχε παρέκει.

Χαρά Περάκη από τα Περιβόλια, κατοπινή σύζυγο του Αντώνη Ζαχαράκη, με τον οποίο γνωρίστηκε σ’ αυτή την κατασκήνωση.

Μαργαρίτα, κατοπινή σύζυγο του Άρη Παπαδάκη, που από αυτή την κατασκηνωτική περίοδο ξεκίνησε η γνωριμία κ η σχέση τους.

Χρυσούλα Οικονομάκη από Μυλοπόταμο, που υστερότερα παντρεύτηκε  τοΜανούσο Μαυρουδή. Πολύ εργατική και δραστήρια. Είχε, αν θυμούμαι καλά στην ευθύνη της την εστίαση των κατασκηνωτών.

 Μαρία Γ. Τζεβράκη, κόρη του Γεωργίου Τζεβράκη, που διατηρούσε για πολλά χρόνια καφενείο στην Αρκαδίου πίσω από τη Λότζια. Η Μαρία δεν ήταν Δασκάλα. Εργαζόταν στην κατασκήνωση ως τραπεζοκόμος. Υστερότερα και για πολλά χρόνια υπηρετούσε υπάλληλος στο Ωδείο του Ρεθέμνους.

Ο μάγειρας Νίκος, με την κουτάλα στο χέρι, διενεργεί τη διανομή  συσσιτίου. Ο Νιουράκης  εποπτεύει από ψηλά. Η Μαρία συμπαραστέκεται. Εγώ, δίπλα στο μάγειρα, παρακολουθώ τη σίτιση της ομάδας μου.

Μάγειρας υπηρέτησε σ’ αυτή την κατασκήνωση ένας φιλότιμος, εργατικός, καλοσυνάτος ψηλόλιγνος λυρατζής, που θαρρώ τον έλεγαν Νίκο. Συχνά μας διασκέδαζε με τη λύρα του. Σ’ αυτή τον συνόδευαν συνήθως οι καλλίφωνες Δασκάλες με μαντινάδες, που αναφερόταν σε αλληλοπαινέματα του Προσωπικού και κάποτε ευπρεπώς σατιρικές, χωρίς να θίγουν ή να προσβάλουν Συναδέλφους...

Βοηθός του μάγειρα ήταν ο Γιάννης Καραβάνος από Έρφους, κουνιάδος θαρρώ του Αραπλή.

Δυστυχώς δε θυμούμαι άλλους από το προσωπικό.

  Ο χώρος της «πράσινης αίθουσας» όπως τον είδα στις 17.10.2015, που επί τούτου επισκέφτηκα την περιοχή. Λείπουν αρκετές κουκουναριές, κι όλ’ η πυκνή θαμνώδης βλάστηση. Υπάρχουν όμως αντίσκηνα κι αυτοκίνητα ελεύθερων κατασκηνωτών. Χωρίζεται από τον υπόλοιπο χώρο της κατασκήνωσης, που βρίσκεται  δυτικά του σύγχρονου αυτοκινητόδρομου.

Τις απογευματινές  ώρες, ύστερ’ από την υποχρεωτική μεσημεριανή κατάκλιση, τις περνούσαμε στην «Πράσινη Αίθουσα», άλλοι κι άλλες με χορούς ή παιγνίδια ή στις τρεις μεγάλες κούνιες ή όπως αλλιώς προτιμούσε καθένας και καθεμιά. Αρκετοί ψάχναμε και  βρίσκαμε κουκουνάρια.

Κάθε Κυριακή οι κατασκηνωτές εκκλησιαζόμαστε στο Καθολικό του Μοναστηριού. Περιστατικά που χαράχτηκαν στη μνήμη μου  και μπορώ να τα κοινοποιήσω μένουν:

Οι ομαδικές εκδρομές στο λόφο του Κορέ, που πραγματοποίησα κατ’ επανάληψη κατά τις κατασκηνωτικές περιόδους που έζησα σ’ αυτή την κατασκήνωση. Ο Κορές δεσπόζει από τα βόρεια στο μοναστικό συγκρότημα και στο σύνολο του οροπεδίου, που καλύπτει από τους ισχυρούς βοριάδες του χειμώνα. Στην κορφή του κατάφυτου από αειθαλή μακία και δενδρώδη βλάστηση λόφου στέκει βιγλάτορας άγρυπνος  ο σταυροειδής με τρούλο Ναϊσκος του Τιμίου Σταυρού.

Ο Κορές από τη Β./Δ. γωνία του Μοναστηριού

Μένεις άφωνος πάνω σ’ αυτή να βλέπεις και να θαυμάζεις  από το ύψος της απλωμένο μπροστά σου το Κατωμέρι με  την ευλογία του Αγίου Θεού!Υπέροχο! Συναρπαστικό! Απολαυστικό! Το θέαμα ως τη θάλασσα! Αλλά και το δάσος της πλαγιάς σου φτερώνει τα πόδια. Θα ‘θελα να βρίσκομαι μόνιμα πάνω σ’ αυτή την πλαγιά. Ν’ ανασαίνω το φορτωμένο ευωδιές ζωογόνο αέρα της. Να ξεκουράζω το μάτι μου στο παρθένο καταπράσινο τοπίο χρόνο καιρό. Ν’ αγκαλιάζω με τη ματιά μου τ’ Οροπέδιο. Τον ιερό, ευλογημένο και δοξασμένο τόπο. Ν’ αποκρεμούμαι και ν’ απολαβαίνω το μεγαλείο του Φαραγγιού. Να θυμούμαι τις τοπές ανάμεσα στα γκρεμνά με την οργιώδη βλάστησή του, που σκέπασαν Επαναστάτες, Αντάρτες, κ έκρυψαν τοΔιονύσιο από τα μάτια των Γκεσταμπίτων με τους ΝΑΖΙ εγκληματίες, που τον αναζητούσαν.

Ήθελα… Αλλά δόξα το Θεό, που με αξίωσε κι ως εκεί…