ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ M.Sc.
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
Παλιά οι κοινωνίες είχαν σχήμα πυραμίδας. Οι τάξεις ήταν τρεις: οι στρατιώτες, οι ιερείς και οι αγρότες. Στην κορυφή αυτής της νοητικής κατασκευής βρισκόταν ο ηγεμόνας, ο οποίος ήταν η κορυφή της πυραμίδας και αποτελούσε τον εγγυητή της ασφάλειας του κράτους. Η προέλευση αυτού του ιδεολογήματος είναι νεοπλατωνική αλλά και δυτικοευρωπαϊκή. Η πολιτική και η εκκλησιαστική εξουσία στα δυτικά μεσαιωνικά κράτη αντιλαμβανόταν την κοινωνική πραγματικότητα μέσα από αυτό το τριγωνικό σχήμα ιεράρχησης των κοινωνικών τάξεων. Με δυο λόγια: οι λειτουργίες του πολέμου και της προσευχής αξιολογούνταν εκείνη την εποχή ως ανώτερες από την καλλιέργεια της γης. Γίνεται επομένως εύκολα αντιληπτό πως σε αυτό το τριαδικό σχήμα κοινωνικής οργάνωσης υπήρχε συνειδητή και ηθελημένη παράβλεψη του γεγονότος, πως οι δύο ανώτερες και ολιγάριθμες τάξεις τρέφονταν και ζούσαν από τη φορολόγηση της πολυπληθέστερης τρίτης τάξης.
Αργότερα άρχισε να γίνεται κατανοητό πως η οικονομική άνθηση του εμπορίου και της βιομηχανίας θα έπρεπε να αποκτήσει πολιτική εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Μετά την επικράτηση της Επανάστασης στο Παρίσι (1789) και σε όλη σχεδόν τη Γαλλία η ισχύς της απολυταρχίας εμφανίζει την πρώτη της ρωγμή. Η εξουσία ουσιαστικά περνάει στα χέρια της αστικής τάξης, οι εκπρόσωποι της οποίας κυριαρχούσαν στα Δημοτικά Συμβούλια της Γαλλικής πρωτεύουσας και των άλλων μεγάλων πόλεων. Αυτή η επαναστατική αστική τάξη αγωνίζεται κατά του φεουδαρχικού απολυταρχικού συστήματος και εν τέλει καταφέρνει να το θέσει εκτός της πρότερης ισχύος του. Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (26.08.1789) προσδιορίζει ως ιερό και ακατάλυτο το δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Το στοιχείο της προόδου -με βάση τα δεδομένα εκείνης της εποχής- είναι η υπεράσπιση της αστικής ιδιοκτησίας από την επιβουλή του φεουδαρχικού συστήματος.
Στα μέσα του περασμένου αιώνα διάφοροι παράγοντες συντέλεσαν στην μετατροπή του σχήματος της κοινωνικής πυραμίδας σε σχήμα κρεμμυδιού. Πολύς πλούτος και μεγάλη εξουσία σε λίγους στην πάνω μεριά του κρεμμυδιού, μια ενδιάμεση βαθμίδα ανθρώπων που χωρίς να κατέχουν μεγάλο πλούτο ζούσαν μια άνετη ζωή στο μέσο του και ελάχιστοι εξαθλιωμένοι κάτω από το όριο της φτώχειας στη ρίζα του. Η εκτόξευση της αξίας των ακινήτων, η θεαματική άνοδος του χρηματιστηρίου, η συνακόλουθη κεφαλαιοποίηση των μετοχών και η αύξηση μισθών και εισοδημάτων συνέβαλλαν καθοριστικά και στη χώρα μας στην εδραίωση μιας νέας πολυάριθμης τάξης, της αποκαλούμενης μεσαίας. Ένα ιδιόκτητο σπίτι, ένα εξοχικό, δυο αυτοκίνητα, καλά σχολεία ή φροντιστήρια για τα παιδιά, μερικά χρήματα στην τράπεζα για μια ώρα ανάγκης, μια «μαϊμού» αγροτική επιδότηση, μια δυο βδομάδες διακοπές το καλοκαίρι σε κάποιο νησί ήταν τα «προνόμια» των ανθρώπων στο πιο χοντρό μέρος του κρεμμυδιού. Αυτά ήταν τα κριτήρια ένταξης κάποιου στο status της μεσαίας τάξης. Μια τάξη με ετερόκλητα είδη ανθρώπων και με πλούσια κοινωνική ποικιλομορφία που περιελάμβανε από τον περιπτερά μέχρι τον ιδιοκτήτη άδειας ταξί, από τον καλλιεργητή με τα θερινά ενοικιαζόμενα δωμάτια μέχρι τον καθηγητή μέσης η ανώτατης εκπαίδευσης, από τον αρμόδιο για τα τρισάγια, τις αιτήσεις και τα ευχέλαια ιερέα μέχρι τον προνομιούχο δημόσιο υπάλληλο και από τον επιχειρηματία που αισχροκερδούσε σε βάρος των πελατών του μέχρι τον μεγαλοτσιφλικά αγρότη που τυποποιούσε προϊόντα και τα προωθούσε στο εμπόριο με τεράστια ποσοστά κέρδους. Δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.
Ωστόσο η κρίση έφερε τα πάνω-κάτω. Αφαιρούμενη προφανώς από τη μεσαία τάξη, προστέθηκε στον πληθυσμό μια νέα κατηγορία ανθρώπων που τώρα βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο. Πρόκειται για τους νεόπτωχους που αναρριχήθηκαν στη μεσαία τάξη την εποχή των παχιών αγελάδων και στη συνέχεια κατακρημνίσθηκαν και πάλι οικονομικά. Και εσχάτως ακόμα κι αυτή η ύπαρξη της ιδιοκτησίας έγινε «ποινικό αδίκημα» λόγω της υπερφορολόγησής της. Δεύτερη Φορά Αριστερά.
