ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ M.Sc.
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
Ο μέγας ορισμός. Ο αυτοπροσδιορισμός μέχρι θανάτου. Όταν πιστέψεις σε κάτι. Όταν πεισθείς για οτιδήποτε που για τους άλλους είναι αδιευκρίνιστο. Μέχρι τέλους. Όταν αφιερωθείς σε κάτι. Που δεν είναι προστακτική, ούτε επιτακτικός νόμος. Δεν είναι διαταγή, ούτε γραπτές εντολές πάνω σε δύο πλάκες σαν εκείνες του Μωυσή στο όρος Σινά. Αλλά είναι κάτι σαν ηχώ που επαναλαμβάνεται μακρόσυρτα και μονότονα. Σαν αύρα γλυκιά. Σαν έρωτας κεραυνοβόλος. Σαν γάργαρο νερό σε πηγή. Σαν αέρας καθάριος. Σαν νέκταρ. Σαν αμβροσία. Σαν σπασμός που δεν ελέγχεις. Σαν σκέψη που δεν ορίζεις.
Τα λόγια, τα ρήματα εκείνων. Δηλαδή των προγόνων. Των Εφόρων της Σπάρτης. Των υπευθύνων της παράδοσης. Των αρχειοφυλάκων του προφορικού λόγου. Οι κουβέντες που έδιναν στιλπνότητα στην προαιώνια μνήμη. Και τηρούσαν επίκαιρο τον ηθικό κανόνα. Σε αυτόν υπάκουσαν. Θα μπορούσαν ίσως, αν ήταν παράσπονδοι, να μην υπακούσουν. Να ισχυρισθούν πως δεν ένοιωσαν την αύρα, δεν άκουσαν την ηχώ των προφορικών ρημάτων, πως τα ξέχασαν τάχα. Να κιοτέψουν δηλαδή, μπροστά στην άνιση σύγκρουση με υπέρτερες δυνάμεις και με βασιλιάδες χρυσοποίκιλτους, που ζητούν και λαμβάνουν από τους δειλούς πάντα «γη και ύδωρ». Για την ακρίβεια, δεν υπάκουσαν. Πείσθηκαν. Χωρίς διαταγή. Δίχως γραπτό νόμο. Χωρίς γραπτό Σύνταγμα. Δίχως κατάρες. Χωρίς απειλές. Δίχως αφορισμούς. Χωρίς εμφανή υποχρέωση. Δίχως αντάλλαγμα. Και άντεξαν όλοι. Πάλεψαν μέχρι τέλους, έπεσαν μέχρι ενός.
Από βασιλέως μέχρι στρατιώτου. Δεν πτοήθηκαν ούτε μόλις φάνηκε εκεί ο πάντα αναγκαίος σε κάθε θυσία Εφιάλτης. Ναι, έτσι, με αυτή την απαίσια μορφή: καμπούρης κι άσχημος, φιλάργυρος και φιλήδονος, εγωπαθής και αδύναμος να κρατήσει ψηλά την ασπίδα. Έμοιαζε με τον θάνατο τον ίδιο. Σαν προαναγγελία, σαν προεξόφληση, σαν πιστοποίηση βέβαιου γεγονότος. Κι όταν παρακαλούν ευγενικά τον ξένο αγγελιαφόρο να πει στους Λακεδαιμονίους «ότι εδώ κείμεθα» δεν επιζητούν αναγνώριση δεν ψάχνουν να εξασφαλίσουν υστεροφημία. Η γραφή του Σιμωνίδη, λιτή, απλή, δωρική, αυστηρή όπως είναι, το επιβεβαιώνει, το εξασφαλίζει, το κατοχυρώνει, το μαρτυρεί, το εγγυάται. Απλά, αναφέρουν ταπεινά και στρατιωτικά. Και για να ξέρουν οι δικοί τους πού βρίσκονται, πώς βρίσκονται, σε ποιά στάση και σε ποιά κατάσταση. Για να μην τους ψάχνουν άδικα. Για να δουν αν τους έχουν πάρει τα «πουλιά». Ένας αθέατος επιμελητής του πεπρωμένου, που το ορίζει και το κινεί, σχηματοποιεί στους μαχητές των Θερμοπυλών την απόλυτη εσωτερική προαίρεση που τους κάνει και νικητές και αθάνατους.
Το ηθικό υπόβαθρο των μαχητών, των ηθικών νικητών των Θερμοπυλών προϋποθέτει μια κοινωνία αξιών και μια απέραντη αγάπη προς τους προγόνους τους. Αγάπη, όχι αυστηρούς και επιτιμητικούς σεβασμούς κι επιτακτικές υποταγές. Αγάπη σαν αυτή που κήρυξε ο Χριστός κι εξύμνησε ο Απόστολος Παύλος στην «Προς Κορινθίους» επιστολή του. Ο Καβάφης, με τις «Θερμοπύλες» του, μας έδωσε το σαφές δίδαγμα λύπης κι ευσπλαχνίας, γενναιότητας και αλήθειας, στη βάση συσχετισμού του χρέους και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, που κατοχυρώνεται και αναδεικνύεται όταν αυτό εκτελείται. Αφιερωμένο δίδαγμα στους απλούς ανθρώπους, τους καθημερινούς, τους ονειροπόλους, τους αφανείς. Σε όλους τους ευαίσθητους, αλλά όχι απαραίτητα επικούς. Παρότι στην ανθρώπινη δράση, τη σύγχρονη και την αιώνια, υπάρχει και θα υπάρχει μια απέραντη περιοχή γεμάτη συγκρούσεις, ανταγωνισμούς, το έπος του Ομήρου και του Πινδάρου θα μένει πάντα ζωντανό, θα γίνεται διαχρονικά επίκαιρο και θα δονεί τις καρδιές των ανθρώπων. Και αυτό τους κάνει «επικούς». Αυτή η διαυγής περιοχή που αποτελεί την αρένα της αξιοπρέπειας. Όσο και αν φαίνεται πως εκπίπτει ή καταπίπτει. Το θολό όσο και διαυγές επικό άρωμα των στίχων από τις «Θερμοπύλες» του Καβάφη είναι πάντα εκεί, σαν οδηγός συμπεριφοράς. «Τιμή και περισσότερη τιμή τους πρέπει». Όταν η αξιοπρέπεια εξυψώνεται και η ματαιοδοξία υποχωρεί. Όταν η κοινωνία το επιτρέπει.
