Γράφει: ο Γιώργος Φρυγανάκης
Φιλόλογος-Συγγραφέας
Εκδόσεις: «Cretan Comics», Ρέθυμνο 2015
Με δεδομένους τους χαρακτηρισμούς του ανθρώπου γενικά ως «του ζώου που γελά» από τον Αριστοτέλη και ειδικά αυτού που γνωρίζει ιστορία ως ευτυχισμένου («ολβίου») από τον πατέρα της ιστορίας Ηρόδοτο, αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στον καθηγητή καλών τεχνών και πολιτικό γελοιογράφο (γνωστό σε τοπικό επίπεδο από τη γελοιογραφία της δεύτερης σελίδας της εφημερίδας «Ρέθεμνος») Παναγιώτη Γιάκα για το νεογέννητο έργο του «Η ιστορία της Κρήτης σε κόμικ», που πραγματεύεται την προϊστορική και ιστορική περιπέτεια του νησιού. Συγχαρητήρια, επίσης, στη νεοσύστατη εκδοτική εταιρεία «Cretan Comics», για την παρθενική έξοδό της με το συγκεκριμένο αυτό το έργο της τοπικής ιστορίας στα εκδοτικά δρώμενα.
Πρόκειται για ένα βιβλίο, προσπελάσιμο απ’ όλους. Στη σημερινή όμως «εποχή της εικόνας», αποτελεί ιδιαίτερα για τα παιδιά ένα πολύ δυνατό αισθητικό ερέθισμα και παράλληλα ερέθισμα βιβλιοφιλίας και ειδικότερα φιλιστορίας, για να περιοριστώ σ’ αυτό, που ουσιαστικά είναι και το αντικείμενο της παρούσας κριτικής «πινελιάς» μου και όχι γενικής βιβλιοπαρουσίασης.
Τα κόμικς, βέβαια, ως τέχνη (χαρακτηρίζονται και ως «ένατη τέχνη») είναι φυσικό να υπόκεινται στο γνωστό δίλημμα που διατυπώνεται κατά τη θεώρηση και όποιασδήποτε άλλης τέχνης: «Η τέχνη για την τέχνη ή η τέχνη για τη ζωή;» και που φυσικά πρόκειται για ψευτοδίλημμα, αφού η τέχνη δικαιώνεται όχι μονοδιάστατα, αλλά δυσδιάστατα: ως «τέχνη για την τέχνη και για τη ζωή», ως ποιότητα σημαίνοντος και σημαινομένου και στην προκείμενη περίπτωση ως ποιότητα εικόνας-λόγου και περιεχομένου-μηνύματος.
Με την έννοια αυτή επαναλαμβάνω τα συγχαρητήριά μου στον καλλιτέχνη Παναγιώτη Γιάκα, που χρησιμοποίησε την καταπληκτική τέχνη του ζωγράφου - σκιτσογράφου ως όχημα ιστορίας, ενός είδους που διαπνέεται από τη διαλεκτική σχέση αιτίου και αιτιατού, ικανοποιώντας έτσι όχι απλώς την αισθητική αλλά και τη μηνυματική διάσταση της τέχνης και ούτε απλώς τη διασκεδαστική αλλά και την ψυχ-αγωγική.
Αξίζει να τονιστεί εμφατικά ότι το ιστορικό κόμικ του Παναγιώτη Γιάκα διαφέρει από τα κόμικς εκείνα όπου η πραγματικότητα παρουσιάζεται με τις διάφορες παραλλαγές του μανιχαϊστικού μοτίβου: την πάλη δηλαδή του καλού και του κακού, στην οποία βέβαια επικρατεί τελικά το καλό, αλλά μέσα από την παρέμβαση υπερφυσικών δυνάμεων, «από μηχανής Θεών», «υπερανθρώπων» κλπ και όχι μέσα από την ελευθερία της βούλησης και από συνειδησιακή προτροπή, την «ευβουλία» και την «πρόνοια», τον έλλογο αγώνα και συν-αγωνισμό. Έτσι καλλιεργούν τη μεσσιανιστική παθητικότητα, την πίστη ότι η λύση των όποιων προβλημάτων, ατομικών ή κοινωνικών, δεν είναι «δική μας υπόθεση» αλλά των «άλλων» και των «δυνατών». Ο συγγραφέας βρίσκεται στον αντί-ποδα αυτής της «φιλοσοφίας», της οποίας η ύπουλη σκοπιμότητα διαποτίζει σαν την υγρασία την παιδική κυρίως ψυχή.
Ανήκω στη γενιά που μεγάλωσε με τα Κλασικά Εικονογραφημένα και σε κείνους που τα θυμούνται με νοσταλγία και ευγνωμοσύνη, γιατί αποτέλεσαν τη γέφυρα για θέματα και βιβλία με τα οποία ίσως διαφορετικά δεν θα είχαν ασχοληθεί ποτέ. Πιστεύω ότι ο Παναγιώτης Γιάκας είναι ένας εικονογράφος συγγραφέας, για τα έργα του οποίου κάποτε κάποιοι θα εκφράζουν παρόμοια συναισθήματα. Και είναι αυτονόητη η σημασία του να βρίσκουν στη βιβλιοθήκη τους το βιβλίο του «Η ιστορία της Κρήτης σε κόμικ».
Το πρώτο και μοναδικό αυτό βιβλίο του καλλιτέχνη και εκπαιδευτικού Παναγιώτη Γιάκα θα μπορούσαμε να πούμε, κάνοντας χιούμορ, ότι είναι «το καλύτερό του». Θα ήταν όμως κακό χιούμορ, μια και θα προοιώνιζε μια φθίνουσα εξέλιξη. Εγώ, μιλώντας σοβαρά, θα προτιμούσα να πω ότι πρόκειται για το όχι καλύτερο έργο του καλλιτέχνη, προϊδεάζοντας έτσι για μια αύξουσα πρόοδο, μια πρόοδο που θα ανταποκρίνεται στο «αίεν αριστεύειν».
Νομίζω, άλλωστε, ότι με αυτό θα συμφωνεί και ο ίδιος ο καλλιτέχνης, όσο κι αν αυτό θα παραμείνει το «αγαπημένο του», η πρώτη μεγάλη εκδοτική χαρά του, που πάντα είναι το «κάτι άλλο», όπως κάθε «πρώτη μας φορά»...
Πιστεύω, εξάλλου, ότι η ποιότητα του ως καλλιτέχνη, προδιαγράφει μια ευοίωνη συγγραφική συνέχεια όχι μόνο στο ιστορικό αλλά και σε άλλα αφηγηματικά είδη.
Αν και στο χώρο που κινείται και δημιουργεί τα πάντα κρίνονται από το αποτέλεσμα, δεν θα παραλείψω να αναφέρω ότι ο καλλιτέχνης είναι απόφοιτος με Άριστα της Σχολής Καλών Τεχνών του Μιλάνου και έχει πλούσια δημιουργική εμπειρία (:συμμετοχή σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, καταχωρήσεις σε εφημερίδες του κέντρου, εικονογραφήσεις παιδικών βιβλίων, εικαστική επιμέλεια μουσικών φεστιβάλ και εκθέσεων κ.ά.).
Επειδή, όμως, κάθε νέο ξεκίνημα είθισται να συνοδεύεται με ευχές, εύχομαι στο θεσσαλονικιό φίλο Παναγιώτη καλό συγγραφικό ταξίδι, κλείνοντας τα αυτιά του στις σειρήνες της ανερμάτιστης εμπορικής… κομιξομανίας, που τελικά καταντά αντιεμπορική.
Εύχομαι, επίσης, στη εκδοτική εταιρεία «Cretan Comics» να δικαιώσει με τη συνέχειά της το «καλό ποδαρικό» που έκανε με την έκδοση αυτή.
