Γράφει ο Φιλόλογος και Δημοσιογράφος ΝΙΚΟΛΕΩΝ Ι. ΤΣΟΥΠΑΚΗΣ
Ανάμεικτα ήταν τα συναισθήματα όσων προσήλθαν στην αξιόλογη προβολή φωτογραφιών του βιβλίου «Κρήτη 1942. Οι φωτογραφίες του Lidio Cipriani» που πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία την Πέμπτη 23 Απριλίου στο Σπίτι του Πολιτισμού και οργανώθηκε από τα Γ.Α.Κ. – Αρχεία Νομού Ρεθύμνης τελώντας υπό την αιγίδα του Δήμου Ρεθύμνης. Στην εκδήλωση αυτή ομιλητές ήταν η Ασπασία Παπαδάκη, Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Ν.Ρεθύμνης, ο Αριστείδης Τσαντηρόπουλος Επίκ. Καθηγητής Παν/μίου Κρήτης, ο Μιχάλης Παπαηλιάκης Γεωπόνος, ο Κωστής Μαμαλάκης Ιστορικός Ερευνητής, ενώ τον συντονισμό είχε ο Σχολικός Σύμβουλος Χάρης Στρατιδάκης. Στην προβολή που έγινε μέσω διαφανειών είδαμε ολοζώντανες τις φωτογραφίες του Ιταλού ανθρωπολόγου Lidio Cipriani, οι οποίες μετέφεραν το κλίμα της εποχής και προκάλεσαν ανάμεικτα συναισθήματα. Προσωπικά βλέποντας τις ένιωσα δέος, συγκίνηση, θαυμασμό, θλίψη, φόβο, ενσυναίσθηση και ικανοποίηση.
Δέος και συγκίνηση διότι εμφανίζονταν μπροστά μας οι πρόγονοι μας αναστημένοι από τον φωτογραφικό φακό της εποχής, εκ των οποίων άλλοι εκτελέστηκαν από τους αδυσώπητους Γερμανούς και άλλοι, ενώ επέζησαν, δεν βρίσκονται πλέον εν ζωή. Το ίδιο όμως ένιωσαν και πολλοί που είχαν έρθει για να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους ή τους γονείς τους στα χρόνια τα δύσκολα.
Θαυμασμό γιατί αυτοί οι Έλληνες της τραγικής εκείνης περιόδου, άντεξαν, όρθωσαν το ανάστημά τους, δεν λάκισαν και κράτησαν το έθνος ορθό με αυτοθυσία και αξιοπρέπεια. Και τούτο επειδή ήταν αληθινοί πατριώτες και αγωνιστές και έτσι κατάφεραν να διώξουν τους κατακτητές. Αναρωτιέμαι αν σήμερα ενέσκυπτε μια τέτοια λαίλαπα στην Ελλάδα μας πόσοι από τους σημερινούς «γιαλαντζί αγωνιστές και πατριώτες» θα πήγαιναν στο βουνό για να κάνουν αντίσταση και πόσοι θα πήγαιναν στο εξωτερικό για να γλυτώσουν ή να καλοπερνούν;
Θλίψη φόβο κι ενσυναίσθηση διότι μέσω των φωτογραφιών αυτών συναισθανόμαστε και νιώθουμε έτι περισσότερο τις κακουχίες και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν τότε οι Κρήτες με τον θάνατο και την απειλή να καραδοκούν παντού.
Τύψεις επειδή στο Λέυκωμα υπάρχουν υπέροχοι παραδοσιακοί οικισμοί με θόλους, καμάρες, περίτεχνες σκάλες, γεφύρια, οντάδες, καμινάδες και μύλους που δυστυχώς σήμερα έχουν γκρεμιστεί και αντικατασταθεί από κολώνες, μπετά, ψυχρά και άχαρα κτίσματα. Τρανό παράδειγμα η φωτογραφία της χώρας Σφακίων που καμία σχέση δεν έχει με τα σημερινά Σφακιά. Επίσης στις εν λόγω φωτογραφίες αποτυπώνονται ατόφιες αγροποιμενικές σκηνές της νήσου που έχουν χαθεί ανεπιστρεπτί στην Κρήτη του τουρισμού και του φολκλόρ.
Ικανοποίηση διότι ευτυχώς αυτές οι πολύτιμες φωτογραφίες διεσώθησαν ώστε να έχουμε εμείς σήμερα αυτόν τον θησαυρό, δεδομένου ότι την ταραγμένη περίοδο της κατοχής οι ντόπιοι λιμοκτονούσαν και κινδύνευε η ζωή τους επομένως δεν έβγαζαν φωτογραφίες, αφού αυτό ήταν το λιγότερο που τους ενδιέφερε. Βεβαίως δεν παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι ο Lidio Cipriani ήταν θιασώτης του καθεστώτος Μουσολίνι και φωτογράφιζε για τους δικούς του λόγους, όμως, όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας «ουδέν κακόν αμιγές καλού», καθώς χάρις αυτών των πολύτιμων φωτογραφιών έχουμε ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ που λέγεται «Ιστορία - Λαογραφία - Ανθρωπολογία - Αρχιτεκτονική - Ενδυματολογία - της Κρήτης επί Κατοχής».
