Ο Χ. Μαρκούζε στο βιβλίο του “Ο μονοδιάστατος άνθρωπος” αναφέρει ότι στο επίπεδο της κοινωνικής ζωής ο (δυτικός) ορθολογισμός μπορεί μεν να εκφράζει τον ποσοτικό δείκτη του πολιτισμού μας αλλά ο ποιοτικός δείκτης των αξιών του με ορθολογικά κριτήρια, βρίσκεται έξω από την αντικειμενική πραγματικότητα. Κι αυτό γιατί οι αξίες όπως και οι ιδέες μπορεί να έχουν κάτι το ανώτερο (ηθικά και πνευματικά) αλλά δεν μπορούν να αποδειχθούν με επιστημονική μέθοδο.
Ο Μάνος Δανέζης και ο Στράτος Θεοδοσίου στο βιβλίο τους “Το Μέλλον του Παρελθόντος μας” πολύ εύστοχα αναφέρουν ότι η έννοια της κοινής ανθρώπινης λογικής (από το 16ο αιώνα μέχρι τον 20ο αιώνα), της λογικής την οποία ανέπτυξε ο άνθρωπος μέσω των αισθήσεών του, ταυτιζόταν με την επιστημονική λογική.
Από τον 20ο αιώνα όμως και μετά, η επιστημονική σκέψη (βλ θεωρία σχετικότητας Αλβέρτου Αινστάιν) διαφοροποιείται όλο και περισσότερο από την κοινή ανθρώπινη λογική των αισθήσεων, αμφισβητώντας ευθέως το αλάθητο της ανθρώπινης επικρατούσης λογικής.
Δυστυχώς όμως έχουμε εκφυλιστικά φαινόμενα της κοινής λογικής και στην άσκηση πολιτικής όταν αυτή στηρίζεται μόνο σε ποσοστά κι όχι στα αποτελέσματα της άσκησης, αυτής της πολιτικής. Κι επειδή κουράζουν οι θεωρητικο/φιλοσοφικές αναλύσεις για την απόδειξη των λεγομένων, θα σας παραθέσω ένα ακραίο αλλά δυνάμενο να συμβεί παράδειγμα σε σχολική τάξη.
Σε ένα διαγώνισμα των μαθηματικών, μιας τάξης των 20 παιδιών, τίθεται ένα πρόβλημα με αριθμητικά δεδομένα και ζητείται το αριθμητικό αποτέλεσμα. Η ορθή επίλυση του προβλήματος οδηγεί σε αριθμητικό αποτέλεσμα, 9.
Θεωρητικά όλοι οι μαθητές έχουν στο “οπλοστάσιο” τους, τόσο τη θεωρία όσο και τις τεχνικές επίλυσης αλλά δεν είναι όλοι το ίδιο καλοί γνώστες της θεωρίας και των τεχνικών.
Μετά το πέρας της εξέτασης, τα 15 παιδιά βρήκαν αριθμητικό αποτέλεσμα, 7 και τα υπόλοιπα 5 τον αριθμό 9.
Σχολιάζοντας μεταξύ τους τα παιδιά, το αποτέλεσμα που βρήκαν, η κοινή τους λογική έλεγε ότι τα 15 παιδιά έλυσαν το πρόβλημα σωστά και τα 5 λάθος, γιατί τα περισσότερα βρήκαν το ίδιο αποτέλεσμα. Κι όμως μόνο το ποσοστό 15/20=75% δεν εξασφαλίζει την εγκυρότητα του αποτελέσματος. Αυτό που απαιτείται για την εύρεση του σωστού αποτελέσματος είναι η πραγματική κατανόηση θεωρίας και τεχνικών.
Το να κάνεις λάθος έχοντας την ψευδαίσθηση ότι το κάνεις σωστά και σε επικουρία να επικαλείσαι αφ΄ενός την πλειοψηφία αυτών που βρήκαν το ίδιο αποτέλεσμα και αφ΄ετέρου την προχειρότητα (ανευθυνότητα) του εξεταστή να αποδεχθεί αυτή τη λογική του αποτελέσματος χωρίς να κοιτάξει τη διαδικασία της επίλυσης, τότε ακόμα και η κοινή λογική...πήγε περίπατο!
Μήπως το παραπάνω παράδειγμα σας θυμίζει λίγο την κοινή (πολιτική) λογική των θεσμών (εξεταστή);
Ταταράκης Γιώργος
Πολ/Μηχ ΕΜΠ
