Σε μια παρέα στο καφενείο καθότανε κι ο Μιχαλιός. Ένας γείτονας , τον πλησιάζει και του λέει, πως είδε έναν άντρα να μπαίνει στο σπίτι του χωστά-χωστά. Φύγανε κι οι δυο για να λύσουνε το μυστήριο. Ο γείτονας ακολουθούσε για συμπαραστάτης, αν χρειαζόταν. Μπήκανε στο σπίτι, και βρίχνουν στο κρεβάτι το παράνομο ζευγάρι. Ο σύζυγος κάνει πέρα την γυναίκα του και επιχειρεί να βαρεί του αναβάτη. Ο αναβάτης όμως ήταν γερός και σβέλτος και τ’ ακινητοποιεί τη χέρα. Κάνει να του βαρεί με την άλλη, με το ίδιο αποτέλεσμα. Κι εδά μωρέ φωνιάζει του γείτονα, πώς θα του βαρώ;
- Με τα κέρατα βάρε του Μιχαλιό. Με τα κέρατα.
Α. ΚΕΡΑΤΑΔΕΣ ΑΠΛΟΥ ΤΥΠΟΥ
Ο πρώιμος, είναι εκείνος του οποίου η γυναίκα είχε ερωτικές περιπέτειες πριν από την τέλεση του θείου μυστηρίου και δεν κομίζει στον σύζυγό της την παρθενία της. «Και το γεγονός ότι είναι μονάχα πρώιμος, για εκείνον είναι ασήμαντο», λέει ο Μολιέρος. Σημείωση: Δεν θεωρούνται πρώιμοι κερατάδες εκείνοι που έχουν γνώση του πρότερου ερωτικού βίου των γυναικών τους και συναινούν, παρ’ όλα αυτά, στο γάμο. Έτσι, εκείνος που σχετίζεται με μία χήρα δεν είναι πρώιμος κερατάς, ούτε εκείνος που γνωρίζει τις προγενέστερες φιλοφροσύνες της γυναίκας του και συμβιβάζεται με αυτές.
Ο μωροφιλόδοξος, είναι εκείνος ο οποίος, για καιρό πριν από το γάμο, τρέμει την κοινή μοίρα, θέτει το πνεύμα του σε βασανιστήρια για να της διαφύγει πραγματικά. Ο καθένας βλέπει ότι η φιλυποψία του το μόνο που θα κατορθώσει θα είναι να τον πλανέψει στην επιλογή της συζύγου και να επιταχύνει, λόγω υπερβολικών προφυλάξεων, το γεγονός που εκείνος τρέμει.
Ο κατά φαντασίαν, είναι εκείνος που δεν έχει υπάρξει ακόμη κερατάς και καταθλίβεται πιστεύοντας πως είναι. Όπως και ο πρώιμος, υποφέρει από τη φανταστική συμφορά πριν τον αγγίξει η πραγματική.
Ο σκωπτικός, είναι εκείνος που αστειεύεται εις βάρος των συναδέλφων του και τους παρουσιάζει ως ανόητους που τους αξίζει για τα καλά ό,τι παθαίνουν. Εκείνοι που τον ακούν κοιτάζονται μειδιώντας και του κολλούν σιωπηρά την ευαγγελική ρήση: «Βλέπεις ένα άχυρο στο μάτι του γείτονα, δεν βλέπεις μία δοκό στο δικό σου».
Ο καθαρός, είναι ένας έντιμος ζηλιάρης που αγνοεί την ατυχία του και δεν δίνει λαβή σε αστεϊσμούς με τρόπους αλαζονικούς ή αδέξια στάση απέναντι στη σύζυγο και τους επίδοξους κατακτητές. Πρόκειται για τον πλέον αξιέπαινο τύπο κερατά.
Ο δαιμονίου πνεύματος κερατάς, είναι ο πλέον επιδέξιος άνδρας όλης της αδελφότητας: εξού και έχει τοποθετηθεί στο κέντρο. Είναι εκείνος ο οποίος παντρεύεται μια πολύ ωραία γυναίκα, την παρουσιάζει με λαμπρότητα, δίχως όμως να δαπανήσει αλόγιστα τις χάρες της, και, όταν εκείνη πια έχει διεγείρει τη γενική επιθυμία, την παραδίδει για κάποια σπουδαία ευκαιρία, όπως μια υψηλή θέση, μια ισχυρή εταιρεία, ούτως ώστε να μπορέσει να μετατρέψει το κέρατο σε τρόπαιο και να πει: «Με τούτο ως αντίτιμο, όποιος κι όποιος δεν μπορεί. Κάνετε ό,τι κι εγώ και θα γελοιοποιηθείτε».
Ο μεγαλειώδης, είναι εκείνος ο οποίος ούτε επηρεάζεται ούτε αστειεύεται με το κεράτωμα που διαβλέπει και διατηρεί απόλυτη ψυχραιμία, δίχως να υποπίπτει σε καμία ενέργεια που να αγγίζει το γελοίο. Στην τάξη των βαθύπλουτων έτσι είναι οι περισσότεροι σύζυγοι που έχουν κάνει γάμο συμφέροντος.
Ο κερατάς της προσκολλήσεως, είναι ένας αχυράνθρωπος στον οποίο δίνεται προαγωγή υπό τον όρο να νυμφευθεί την ερωμένη ενός σημαίνοντος προσώπου και να υιοθετήσει το παιδί. ένας τέτοιος κερατάς νυμφεύεται συνήθως την αγελάδα μαζί με το μοσχάρι. Τα κέρατα τον βοηθούν στην αναρρίχηση, καθώς του προσφέρουν μια δουλειά, μια οποιαδήποτε προαγωγή και τα λοιπά.
Ο υπό κηδεμονία, είναι εκείνος που η γυναίκα του «φοράει παντελόνια», και ο οποίος χρειάζεται τη στήριξη της στην κοινωνία. Είναι αυτός που δεν μπορεί να πετάξει με τα δικά του φτερά.
Ο υποκλικόμενος, είναι ένας βλαξ που εκδίκείται μόνον όταν υπάρχουν σοβαροί λόγοι και δίχως να παραβεί τους κανόνες της κοσμιότητας. Ένα τέτοιος λοιπόν, βρίσκοντας έναν κάποιον ευπατρίδη στο κρεβάτι με τη γυναίκα του, λέει: «Εξαιρετικά δυσάρεστο, κύριε. Δεν θα περίμενα ποτέ κάτι τέτοιο από κάποιον σαν εσάς». Κάθεται σε μια πολυθρόνα και εξακοντίζει ορισμένα επιχειρήματα αντιστοίχου ισχύος. Ο θαυμαστής, ενοχλημένος από την επίπληξη, σηκώνεται με την πουκαμίσα και του λέει: «Κύριε, χίλια συγνώμη εάν σας ενοχλώ, κάθεστε επάνω στην περισκελίδα μου». Ο σύζυγος σηκώνεται και λέει ευγενέστατα: «Α, κύριε, δεν την είχα δει. Πάρε την περισκελίδα σας, κλπ». Ύστερα συνεχίζει τις σοφές νουθεσίες του.
Ο εκρηκτικός, είναι εκείνος που ανακατεύει αρχές και δικαιοσύνη, ξεσηκώνει τα πλήθη και προκαλεί φρικτό σκάνδαλο, απειλεί με κακομεταχείριση και καταλήγει να γίνει περίγελως κάτι το οποίο θα είχε αποφύγει αν είχε ακολουθήσει τη σοφή συμβουλή του Σωσία, ο οποίος λέει σε κάποιο φίλο του Αμφιτρύωνα: «Σε παρόμοια θέματα, το πιο ασφαλές είναι να κρατά κανείς το στόμα του κλειστό».
Ο υπό δυσμένεια, είναι εκείνος του οποίου η γυναίκα έχει αποκτήσει τέτοια επιρροή που δεν τον θέλει καν στο σπίτι της, τον δέχεται σπάνια και ακόμη σπανιότερα εμφανίζεται μαζί του δημοσίως. Αυτή ήταν συχνά η τύχη ενός πληβείου που είχε νυμφευθεί μια δεσποινίδα αριστοκράτισσα. Βλέπουμε επίσης και ξεμωραμένους γέροντες να στέλνουν χρήματα, τη συμφωνημένη διατροφή, στην ερωμένη τους, δίχως να γίνονται δεκτοί στο σπίτι της: αυτοί συγκαταλέγονται στους κερατάδες σε δυσμένεια.
Ο σημαιοφόρος, είναι ένας χωριάτης, ο οποίος, έχοντας συνδεθεί με μια ωραία γυναίκα, προκαλεί με τη μωροπιστία του, τη βλακεία, την ασχήμια και τη φιλαργυρία του την επέλαση των μνηστήρων και κάνει να πέσουν στο κεφάλι του βροχή τα κέρατα. Με το που εμφανίζεται, τα πάντα αντηχούν τη λέξη κέρατο και ο κόσμος, τοποθετώντας τον επικεφαλής των κερατάδων, τον εξυψώνει στην τάξη των σημαιοφόρων.
Ο του ποδόγυρου, είναι εκείνος που φροντίζει το σπίτι ενώ η κυρία πηγαίνει προς διασκέδασή της. Επιφορτίζεται με τις γυναικείες εργασίες, υποδέχεται και φιλοφρονεί τους ιππότες που θα συνοδεύσουν την κυρία και προετοιμάζει τα πάντα εν τη απουσιά της ώστε να της είναι ευχάριστη η επιστροφή στο σπίτι. Και όταν κάνει περιπάτους με την κυρία; Εκείνη προχωρά μπροστά με τον θαυμαστή κι αυτός ακολουθεί με τη γελοιότητα στο ένα χέρι και το κάρλιν στο άλλο, λιγότερο φορτωμένος, παρ’ όλ’ αυτά, στα χέρια απ’ ό,τι είναι στο μέτωπο.
Ο των δύο κόσμων, είναι εκείνος που η γυναίκα του φέρνει στον κόσμο παιδιά δέκα ή δώδεκα μήνες μετά το θάνατό του. Ο νόμος του τα επιδικάζει παρόλο που δεν θα μπορούσε να είναι ο πατέρας, και κατ’ αυτόν τον τρόπο γίνεται κερατάς και των δύο κόσμων ή κερατάς σε αυτήν και την άλλη ζωή, εφόσον, αφού του έχουν φορέσει κέρατα σε ετούτη τη ζωή, του τα φορούν ξανά στο φέρετρό του. Αυτό το είδος είναι το αντίθετο του πρώιμου κερατά, καθώς ο πρώτος κερατώνεται πριν και ο άλλος μετά το γάμο. Μπορούν δικαιωματικά να κληθούν για να ανοίξουν και να κλείσουν την πομπή. Σ’ αυτόν τον αριθμό συγκαταλέγονται κι εκείνοι που παθαίνουν από σφοδρό έρωτα εκλιπαρώντας τη χήρα τους να μην ξαναπαντρευτεί κι έχουν το φόβο πως η απιστία δεν θα περιμένει καν το θάνατό τους για να πραγματοποιηθεί.
Β. ΚΕΡΑΤΑΔΕΣ ΣΥΝΘΕΤΟΥ ΤΥΠΟΥ
Ο έμφυτος, είναι εκείνος που διαθέτει εκ φύσεως ό,τι το επίκτητο έχει ο πιστός, είναι εκείνος που δεν γνώρισε ποτέ την υποψία ούτε και τις προειδοποιήσεις, εκείνος που έφερε στο γάμο μια καθαρή και έντιμη ψυχή, τη θεϊκή ευφορία εν ολίγοις, είναι αυτός που βρίσκει στη σταδιοδρομία του κερατώματος όλα τα αγαθά που το περίφημο Σύνταγμα υποσχόταν στους Γάλλους: την ειρήνη, την ενότητα, την ομόνοια, συνοδευόμενα από την ηρεμία και τη γαλήνη. Είναι η καλύτερη πάστα κερατά σε ολόκληρη την αδελφότητα.
Ο παιδαγωγός, είναι ο γεροξεμωραμένος που διαπλάθει ένα τρυφερό βλαστάρι, μια Αγνή που προορίζεται να μοιραστεί την κλίνη του. Τον ακολουθεί όμως κάποιος άλλος, ο οποίος δίνει μαθήματα που εισακούονται καλύτερα. Σ’ αυτήν την συνομοταξία συναντάμε πολλούς φιλοσόφους που έχουν τη συνήθεια να κολακεύουν τη μητέρα ώστε να νυμφευθούν την κόρη, την οποία και θεωρούν αδιάφθορη, αφού την έχουν πλάσει σύμφωνα με τη μέθοδο της εξεταστικής θεώρησης των συγκινήσεων. Κάποιος άλλος όμως έρχεται να τις κατακτήσει με αισθήσεις λιγότερο επιστημονικά τεκμηριωμένες και όμως κατά πολύ περισσότερο κατανοητές από το ωραίο φύλο.
Ο φιλάνθρωπος, είναι εκείνος που θεωρεί τους ανθρώπους ως μία οικογένεια από αδέλφια, ανάμεσα στα οποία όλα τα αγαθά οφείλουν να είναι κοινά. Διότι θρέφει καλόκαρδα ένα πλήθος παιδιών τα οποία φέρουν το όνομά του, ανήκουν όμως στους γείτονες και συμπολίτες του και ο κόσμος κατονομάζει τους πατεράδες τους: τα ονόματά τους εξάλλου εγγράφονται στα ίδια πρόσωπα των παιδιών. Τούτο δεν στέκεται εμπόδιο στην ισοδύναμη αγάπη που τρέφει για όλα τους, αληθινό υπόδειγμα της φιλανθρωπίας, της αδελφοσύνης, της ισότητας και των αρετών της δημοκρατίας.
Ο αλαζών, είναι εκείνος που πιστεύει ότι είναι τέτοια τιμή για τη γυναίκα του που τον έχει σύζυγο ώστε ούτε που θα διανοηθεί να ακροαστεί τους μνηστήρες, στο πρόσωπο των οποίων εκείνος βλέπει μονάχα θύματα, ανάξια προσοχής. Έτσι εκείνοι βρίσκουν καλύτερα το δρόμο τους: η ανασφάλεια μέσα στην οποία ζει τον μετατρέπει σε σύζυγο βολικό και απερίσκεπτο ως προς την επιτήρηση, και ευνοεί, στην κατάλληλη συνθήκη, τις κρυφές δοσοληψίες του σπιτιού.
Ο κληρικός, είναι ένας άνδρας καλού χαρακτήρα, ο οποίος προσφέρει στη γυναίκα του την αρωγή της φιλίας, την παρηγορεί για τα στραβά του κόσμου και για τις αδικίες και αδιακρισίες των θαυμαστών, της εκφράζει ταπεινά το πλεονέκτημα της προσφυγής στην ηθική και τρέφει την ελπίδα να τη δει να περπατά στο μονοπάτι της αρετής, τα γλυκά θέλγητρα της οποίας της σκιαγραφεί. Κερδίζει από εκείνη, σε λόγια και υποσχέσεις, όσα κερδίζουν οι μνηστήρες σε αβρότητες, και θριαμβεύει στο τέλος, διότι η κυρία παραδίδεται στα διδάγματά του τη στιγμή που τα χρόνια απομακρύνουν από εκείνη όλους τους εραστές.
Ο μαινόμενος, είναι ο άρρωστος ζηλιάρης που συσωρεύει τον φυσικό και ηθικό κατατρεγμό, και που οι αναπηρίες του, όπως η ποδάγρα ή η παράλυση, τον εμποδίζουν να ικανοποιήσει και να επιτηρήσει μια νεαρή γυναίκα που οι συμπεριφορές της τον απελπίζουν. Υποφέροντας διαρκώς ψυχή τε και σώματι και βασανισμένος από αυτή τη διπλή συμφορά, ανήκει αναντίρρητα στους δαιμονισμένους, ή αλλιώς σε εκείνους που έχουν τον διάβολο στο κορμί τους. Διότι δεν μπορεί να κάνει κάτι χειρότερο ο διάβολος σε ένα ανθρώπινο κορμί από το να εγκαταστήσει μέσα του την ποδάγρα και τη ζήλια.
Ο εκτάκτου ανάγκης, είναι εκείνος που μια αναστάτωση στις δουλειές του ή ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος τον εξαναγκάζουν να κλείνει τα μάτια σε κάποιες συναναστροφές μέσω των οποίων η γυναίκα του αποκρούει την πλέον έκτακτη καταστροφή, εξευρίσκει χρήματα για μια υπό κατάρρευση επιχείρηση, απαλλάσσει ακίνητα που απειλούνται με απαλλοτρίωση και κάνει πλείστες άλλες αρκούντως σημαίνουσες εξυπηρετήσεις, ώστε ο τρυφερός σύζυγος να θεωρεί εαυτόν ευτυχή που προστατεύει τις συμπεριφορές του πολύτιμου άλλου του μισού. Στην εποχή της Τρομοκρατίας είχαν υπάρξει πολλοί κερατάδες του είδους, οι οποίοι άφηναν να ελίσσονται οι γυναίκες τους με την ησυχία τους, και θα πρέπει να θεωρούσαν εαυτόν ευτυχή που έσωζαν την κεφαλή εις βάρος του μετώπου τους. Διότι, όπως λέει και η παροιμία, καλύτερα να σου κόψουν το δάχτυλο παρά το χέρι.
Ο συνετός, είναι ο αφρός των κερατάδων, η αφρόκρεμα. Είναι ο άνδρας που νυμφεύεται μια πλούσια γυναίκα αντισταθμίζοντας τις εκατέρωθεν ελευθερίες. Εκείνη τον παντρεύεται για να κλείσει τα στόματα, να νομιμοποιήσει τις ιδιορρυθμίες της, να κινηθεί ελεύθερα στον καλό κόσμο, και να αποκτήσει ιδιαίτερα διαμερίσματα προς κάλυψη των δοσοληψιών. Εκείνος νυμφεύεται μια γυναίκα για να χαρεί την πολιτισμένη ελευθερία που εξαρτάται από την περιουσία, δίχως την οποία παραμένει κανείς σκλάβος, εκτός και αν ζει ως ερημίτης. Και οι δύο γνωρίζουν τα αντίστοιχα πλεονεκτήματα της συμφωνίας που έχουν κλείσει και πληρούν στο ακέραιο και αμοιβαία τους όρους, δηλαδή: ελευθερία, φιλοφρονήσεις, προστασία και φιλία. Αυτό το είδος του κερατώματος θα επιθυμούσα αν ήμουν παντρεμένος. Όποια γυναίκα θα μου έδινε αυτόν τον τίτλο της αδελφότητας, θα έκανε χρυσές δουλειές και για εκείνη και για μένα.
Ο εκ θαύματος, είναι εκείνος που η γυναίκα του, έπειτα από μακρά στειρότητα, συναντά κάποιον πιο επιδέξιο από τον άνδρα της και μένει έγκυος προς μεγάλη έκπληξη όλου του κόσμου. Εκείνη το αποδίδει σε κάποια νηστεία ή σε τάμα στην Παρθένο Μαρία ή ακόμα σε ταξίδι στα ιαματικά λουτρά, όπου και βρήκε διαφόρων ειδών συνταγές της γονιμότητας. Εν τω μεταξύ, ο καθένας έρχεται να συγχαρεί τον σύζυγο δίχως να του πει τι πιστεύει. Εκείνος πάλι αμφιταλαντεύεται σαν τον Άγιο Ιωσήφ και δεν ξέρει αν πρέπει να χαρεί ή να θυμώσει: «Η έγνοια μου δεν μπορεί να σβήσει». Στο τέλος χρίζεται κερατάς εκ θαύματος και το βλαστάρι το ευλογημένο.
Ο ευνοούμενος, είναι ο ευάρεστος και αξιαγάπητος σύζυγος που η γυναίκα του τον προτιμά, διασκεδάζοντας παράλληλα με κάποιες εφήμερες περιπέτειες. Βρίσκει σ’ αυτόν ευγένεια και προστασία από τους πονηρούς και από τη μοίρα, και του προσφέρει ευζωία. Σε αυτήν την περίπτωση πάντοτε επιστρέφει σε εκείνον, όπως βλέπουμε συχνά κάποιους άνδρες να επιστρέφουν στη γυναίκα τους, όταν εκείνη το αξίζει, και να λένε την λωρα που φεύγουν από τις ερωμένες τους: Δεν υπάρχει τίποτε ωραιότερο από τη γυναίκα του. Το ίδιο λένε επίσης και κάποιες γυναίκες που γυρίζουν πίσω στον σύζυγό τους και τον προστατεύουν, ύστερα από σύγκριση με τους εραστές οι οποίοι αξίζουν λιγότερο και δεν διαθέτουν άλλο προσόν από την ποικιλία. Όταν ο άντρας και η γυναίκα ζουν μια τέτοια ζωή δεν υπάρχει ζευγάρι πιο ευτυχισμένο.
Πηγή: «Κατάλογος των κερατάδων», Charles Fourier, εκδόσεις ΑΓΡΑ
Και που λέτε ο ερμοκακομοίρης ο σύζυγος κοιμότανε ως συνήθως ολόρθος, πιστεύοντας πως είχε καλά δεμένο τον γάϊδαρό του και δεν διέτρεχε κανένα κίνδυνο να του ξεστρατίσει η γυναίκα. Αυτή όμως είχε γλυκαθεί από το σπαρμένο και κάθε που έλειπε ο άντρας της, αξιοποιούσε την απουσία του στολίζοντάς τον με κέρατα. Μια από τις πολλές φορές, του το μηνυτέψανε οι καλοθελητές και πήγε φουριόζος στο σπίτι του να καθαρίσει. Σε δυο λεπτά όμως βγήκε έξω με τη κεφαλή κάτω. Όταν τον ρωτήσανε τι είχε συμβεί αυτός απάντησε. Θα ανημένω να βρεθεί ένας μικρόσωμος αναβάτης γιατί αυτός ήταν μπογαλής και θα μ’ έδερνε κι από πάνω.
