Τη διεκδίκηση των Γερμανικών αποζημιώσεων την επιβάλει το χρέος που έχουμε για να δικαιώσουμε τους νεκρούς μας ήρωες.
Τα περιβόλια όσον αφορά την Μάχη της Κρήτης είχαν σημαντική συμμετοχή και μπορεί να ισχυρισθεί οποιοσδήποτε ότι στις μάχες που έγιναν στο Ρέθυμνο, τα Περιβόλια έχουν να επιδείξουν στην περιοχή τους σπουδαίες μάχες και μεγάλη αντίσταση που κατετρόπωσε τους επιδρομείς ναζιστές και ακόμη ότι τους νίκησε. Για του Περιβολιανούς-Μισιριανούς ήταν αυτονόητο και αναμενόμενο ότι η φιλοπατρία τους θα είχε σαν αποτέλεσμα τη μεγάλη αντίσταση κατά των Γερμανών επιδρομέων. Αλλά αυτό που εξόργισε περισσότερο τους Γερμανούς ήταν οι απώλειες που είχαν στα υψώματα του Αη Γιώργη.
Ο συμμαχικός στρατός με τους δικούς μας στρατιώτες και τους δόκιμους χωροφύλακες αλλά και πολλούς εθελοντές πολίτες κατάφεραν και τους περιόρισαν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Από τις μάχες που είχαν προηγηθεί οι Γερμανοί είχαν αρκετά θύματα και είχαν απωλέσει από τη μεγάλη υπεροπλία τους πολλά όπλα και πολλά φυσίγγια που ήταν σαν μάνα εξ ουρανού για τους Έλληνες πολεμιστές. Έτσι δυνάμωσε το ηθικό των πατριωτών αλλά και το πείσμα για μια γενναία αντίσταση σε βάρος των επιδρομέων ναζιστών.
Ο πανικός και η οργή των επιδρομέων ήταν μεγάλη γιατί νόμιζαν ότι με τον βαρύ και επαρκή οπλισμό τους αλλά και με την αεροπορική στήριξη που είχαν θα ήταν ένας περίπατος για το στράτευμα του Χίτλερ στην Κρήτη. Αργότερα όμως κατάλαβαν ότι για να πατήσουν την Κρήτη θα πρέπει να δώσουν μάχες σώμα με σώμα και αυτή η εικόνα τους δημιουργούσε μεγάλο πανικό. Αυτή η ταπείνωση των ναζιστών στην περιοχή Περιβολίων-Μισιρίων δημιούργησε μεγάλη εκδικητικότητα προς τους κατοίκους της περιοχής που ξεπέρασε όλους τους στρατιωτικούς κανονισμούς πολέμου.
Η εγκληματική αυτή ενέργεια της εκτέλεσης αμάχων πολιτών δεν έγινε μόνο από οργή και εκδίκηση από μεμονωμένες στρατιωτικές αρχές των ναζιστών, αλλά ήταν ένα σχέδιο για να καταπολεμήσουν τρομοκρατώντας τους Έλληνες πατριώτες το υψηλό φρόνημα που είχαν για την αντίσταση. Ήθελαν όλους τους Έλληνες να τους υποτάξουν κάτω από τη χιτλερική τυραννική τους μπότα. Ο Μάρκος Πολιουδάκης στο βιβλίο του «Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ» περιγράφει με απόλυτη σαφήνεια τις εκτελέσεις που έγιναν στη Μισιριανή Άμμο.
Την πρώτη μέρα οι Γερμανοί έπιασαν αιχμαλώτους πολλούς άνδρες, γυναίκες και παιδιά στα Περιβόλια και τους μάντρωσαν στο καφενείο «Δουλουμπέκη» χωρίς τροφή και νερό. Στης 23 του Μάη το βραδάκι ξεχώρισαν τους νεότερους, καμία τριανταπενταριά τους είπαν ότι θα τους δώσουν τρόφιμα και να ακολουθήσουν. Η συνεννόηση γινόταν με τον αγγλομαθή Μανώλη Μπριλάκη. Τους οδήγησαν προς την ακτή τροχάδην και όταν έφτασαν στην άμμο τους υποδέχτηκαν τα κακαρίσματα των πολυβόλων και τους θέρισαν.
Την ώρα που τους έριχναν τη χαριστική βολή, έπεσαν κοντά δύο οβίδες, από τα αυστραλιανά πολυβόλα του λόφου Β΄ που είχαν δει την συγκέντρωση εκεί. Οι δήμιοι το έβαλαν στα πόδια και έτσι γλύτωσαν από τις σφαίρες τους οι Μανούσος Μανουσάκης, Δημήτρης Λαδιάς, Γιάννης Τερζιδάκης και ο Γιάννης Λαγουδάκης. Μόλις νύχτωσε οι τέσσερις που διασώθηκαν, με χίλιους κινδύνους, πλημμυρισμένοι από απερίγραπτα συναισθήματα, απομακρύνθηκαν από τον τόπο της «σφαγής», διέφυγαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις και σώθηκαν.
Την επόμενη το πρωί 24/5 «οι γενναίοι του Χίτλερ» πήραν ακόμη άνδρες, γυναίκες και παιδιά γύρω στους εξήντα, τους χτυπούσαν με τα υποκόπανα και με κλωτσιές τους πήγαν στην ίδια ακτή και τους εκτέλεσαν. Μέσα σ’ αυτούς ήταν και ο τυφλός Σπύρος Κουμεντάκης 86 ετών. Αρκετοί από αυτούς ήταν ακόμη ζωντανοί μετά την εκτέλεση, οπόταν οι αλεξιπτωτιστές τους έριξαν βενζίνη και τους έκαψαν. Ακόμη στο βιβλίο του Αλκιβιάδη Μαυράκη αναφέρεται ότι ο Τηλέμαχος Παπαδόπουλος διεσώθηκε με τα δύο του παιδιά Βασίλη και Πέτρο, όπως και ο Χρήστος Δελλής.
Είναι λοιπόν χρέος της πολιτείας και των θεσμικών φορέων να φωτίσουν την κοινωνία με τη γνωστοποίηση του μεγάλου δράματος αυτής της Μεγάλης Θυσίας στην Μισιριανή Άμμο διεκδικώντας τις Γερμανικές αποζημιώσεις. Οι ενέργειες αυτές θα είναι δικαίωση των νεκρών προγόνων μας, που εγκληματικά τους αφαίρεσαν την ζωή οι Γερμανοί Φασίστες.
Νίκος Μαριόλος
Πρόεδρος του Συλλόγου Περιβολίων-Μισιρίων
«ΕΜΜ ΠΑΧΛΑΣ»
