Πώς αντιλαμβάνομαι την Ηθική;
Ίσως, ώς μία ανθρώπινη αρετή, μία παγκόσμια αξία ή μία νομολογία της ύπαρξης.
Αν αυτή είναι μία ανθρώπινη αρετή, τότε γατί διαφοροποιείται ανάμεσα στους ανθρώπους; Δεδομένου ότι, κάθε αρετή πρέπει ν' αποτελεί μία μόνιμη, μή μεταβαλλόμενη και αδιαμφισβήτητη αξία.
Για ποιό λόγο η δική μου ηθική είναι διαφορετική από του διπλανού μου; και ποιά ηθική είναι η σωστή, η δική μου ή του διπλανού μου; και πόσες ηθικές υπάρχουν τέλος πάντων, τόσες όσοι και άνθρωποι; Είναι δυνατόν, η ηθική, να διαφοροποιείται κατά περίσταση και να εμπίπτει σε τόση υποκειμενικότητα; Άν αυτό συμβαίνει, τότε αυτή δεν μπορεί να είναι μία ανθρώπινη αρετή.
Μπορεί όμως να συμβαίνει και το αντίθετο, δηλαδή η Ηθική να παραμένει όντως μία σταθερή και διαχρονική αξία και εκείνο που αλλάζει να είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι, που την εκλαμβάνουν και την κατανοούν με τελείως διαφορετικό τρόπο ο καθένας.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει, σε μεγαλύτερη κλίμακα, μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων, γεωγραφικών περιοχών, κρατών, θρησκειών, θεοσοφιών, φιλοσοφιών και τα λοιπά. Γι' αυτό και όλοι αυτοί βρίσκονται σε συνεχή σύγχυση και δεν μπορούν να συμφωνήσουν στο τι πραγματικά είναι ηθικό και τι όχι.
Η ηθική μπορεί να σχετίζεται με το καλό και το κακό για τον άνθρωπο. Αλλά και πάλι, ό, τι είναι καλό για εμένα δεν είναι απαραίτητα το ίδιο καλό για κάποιον άλλον και κάτι που εγώ θεωρώ κακό, μπορεί για έναν άλλον άνθρωπο να είναι καλό.
Αυτό το κατανοώ για μεμονομένους ανθρώπους που βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα του "υπάρχειν", εκείνο όμως που δεν έχει λογική είναι όταν οι άνθρωποι είναι ενταγμένοι στις ίδιες ιδεολογίες ή πίστεις. Είναι δυνατόν, να είμαστε Χριστιανοί, να εκκλησιαζόμαστε μαζί και κατόπιν να διαφωνούμε, να διαπληκτιζόμαστε ή ακόμη και να σφάζουμε ο ένας τον άλλον, επειδή δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε για το τι είναι κοινό καλό ή κακό, όταν αυτά θεωρούνται δεδομένα στον Χριστιανισμό;
Φαίνεται πως μάλλον, υπάρχει μεγάλη υποκειμενικότητα στο τι είναι καλό και τι δεν είναι και όπου αυτό συμβαίνει, η Ηθική μάλλον είναι ανύπαρκτη.
Μήπως πάλι, η ηθική προάγει την αλήθεια και διαγράφει το ψέμμα; Όμως, ποιά είναι η διάκριση της αλήθειας με το ψέμμα; Άν πιστεύω στις δικές μου αλήθειες και θεωρώ ότι όλοι οι άλλοι ψεύδονται και άν εκλαμβάνω τα ψέμματα ώς αλήθειες ή και αντίστροφα και άν τελικά είμαι μπερδεμένος στο τι πραγματικά είναι αληθινό και τι δεν είναι, τότε μπορώ εύκολα να διακρίνω την αοριστία και την μεταβλητότητα της "ηθικής".
Αν πάλι, η ηθική είνα μία παγκόσμια αξία, που υποδεικνύει στους λαούς την συνύπαρξη σε πλήρη αρμονία, τότε κανείς δεν θα επιχειρούσε να εξουσιάσει ή να καταπιέσει κανέναν, ούτε ακόμη να εκμεταλλευτεί, διαχειριστεί ή χειραγωγήσει οποιονδήποτε άλλον. Αν αυτό δεν ισχύει, τότε μπορεί κανείς να πεί ότι, η ηθική παραμένει μία ιδεολογική έννοια που αναπλάθεται, "κατά το δοκούν", χωρίς να έχει καμμία χρήσιμη και πρακτική αξία.
Παρ' όλα αυτά, κάπου μέσα μου αισθάνομαι ότι η Ηθική υπάρχει, χωρίς όμως να μπορώ να την προσδιορίσω επακριβώς. Ότι υπάρχει σαν κάτι "αιθέριο", σαν μία αιωρούμενη μυστική συνταγή για την οικοδόμηση της ζωής και την πορεία μέσα σ' αυτήν,. Ότι υπάρχει, ώς μία έμφυτη και όχι επίκτητη αξία.
Αν υπάρχει έμφυτη σ' μένα, τότε πρέπει να υπάρχει και σε κάθε άλλον άνθρωπο, ίσως και σε κάθε άλλη ζώσα ύπαρξη, ίσως και σε ο, τιδήποτε υπάρχει στον κόσμο, ακόμη ίσως και σ' ολόκληρο το σύμπαν.
Η Αντικειμενική Ηθική, είναι πιθανόν, να υπάρχει μέσα μου, κάπου "κοιμησμένη" στο συλλογικό ασυνείδητο. Να υπάρχει ώς ένας θεμελιώδης Συμπαντικός Νόμος. Ως ένας υπαρξιακός κώδικας, που καθορίζει το πώς πρέπει να έχουν τα πράγματα στη ζωή και κατ' επέκταση στον κόσμο ή και στο σύμπαν ολόκληρο.
Αν η Ηθική είναι όντως ένας νομοτελειακός συμπαντικός κώδικας, που ρυθμίζει την ευταξία των πραγμάτων, που διαχειρίζεται την αρμονική συνύπαρξη των πάντων, που προάγει την συλλογικότητα, που εμπνέει τον σεβασμό και την αποδοχή της κάθε ύπαρξης, τότε αναμφισβήτητα πρόκειται για μία θεμελιώδη και Αληθινή Αξία, που μπορεί να υπάρχει αναλλοίωτη στην αιωνιότητα.
Η Ηθική, πρέπει να υπάρχει ανεξάρτητα από εμένα και την θέλησή μου.
Κατά συνέπεια, η Ηθική δεν μπορεί να είναι θέμα ανθρώπινο και προσωπικό του καθενός. Κανείς δεν μπορεί να έχει εξουσία επάνω της, έτσι ώστε να την καθορίζει ιδιοτελώς, να την τροποποιεί, κατά προτίμηση ή και να την αλλοιώνει σε ο, τιδήποτε.
Η Ηθική στέκει από μόνη της, ώς μία μόνιμη, αδιαίρετη και άφθαρτη Αξία στην Αιωνιότητα.
Κι' εγώ, συνεχίζω την αναζήτηση, για να την συναντήσω κάποτε και να της ζητήσω να με συνοδεύσει, με την σοφία της, στο υπόλοιπο ταξίδι.
Αλέξανδρος Κυριακάκης
