ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ M.Sc.
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
Η Μάχη της Κρήτης και όσων ακολούθως διαδραματίστηκαν στο νησί, δεν έχει ίσως μελετηθεί στο βάθος και στην έκταση -που θα επέτρεπε στους νεότερους Κρητικούς τουλάχιστον- να έχουν μια σφαιρική άποψη των γεγονότων εκείνης της εποχής. Ακόμα και οι γηραιότεροι που έζησαν τα γεγονότα της ηρωικής αντίστασης των κατοίκων του νησιού και των αντιποίνων που οι Γερμανοί εφάρμοσαν στον άμαχο πληθυσμό λίγο πριν αποχωρήσουν, δεν μπορούν να έχουν απόλυτα ξεκάθαρη και ολοκληρωμένη εικόνα για το τι ακριβώς συνέβη σε ολόκληρο το νησί. Παρά ταύτα, υπάρχουν αδιαμφισβήτητα γεγονότα και ζώσες μαρτυρίες που καταδεικνύουν τις πρωτοφανείς ωμότητες στις οποίες προέβησαν οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής στην Κρήτη, ειδικά το 1944. Ολοκαυτώματα και ανατινάξεις οικιών και εκκλησιών, εκτελέσεις αμάχων ως αντίποινα στις αποτυχίες του στρατού τους, λεηλασία και αρπαγή της κινητής περιουσίας των κατοίκων, άταφα πτώματα κατά την αποχώρησή τους και εν γένει απόλυτη καταστροφή σε σημείο που να μην στέκει «λίθος επί λίθου» στα σημεία που πέρασαν. Το χωριό μου το Γερακάρι είναι ένα από τα μαρτυρικά χωριά του Κέδρους που γνώρισε τη βαριά μπότα των Γερμανών τον Αύγουστο του 1944. Είμαι σε θέση επομένως να γνωρίζω τι συνέβη και παράλληλα λόγω καταγωγής έχω την ευαισθησία που απαιτείται και την ευθιξία που χρειάζεται για να εκφράσω τις αντιρρήσεις μου κάθε φορά που θίγεται η ιστορική αλήθεια. Επίσης η επιγραφή που τοποθέτησαν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στην Κάνδανο κατά την αποχώρησή τους για να δικαιολογήσουν την κτηνωδία τους ως αντίποινα στην απώλεια 25 στρατιωτών τους, οι οποίοι επιτέθηκαν στο χωριό, είναι αδιάσειστη ομολογία ενοχής: «Hier stand Kandanos». Προφανώς και οι Γερμανοί είχαν πολλές σημαντικές απώλειες σε στρατιώτες κατά την επιχείρηση κατάληψης του νησιού. Με μια σημαντική όμως διαφορά: αυτοί είχαν επιτεθεί ως κατακτητές, ενώ οι Κρητικοί αμύνονταν «υπέρ βωμών και εστιών». Επιπλέον οι Κρητικοί αφαίρεσαν ζωές πολεμώντας μόνο στο πεδίο της μάχης και δεν προέβησαν ποτέ σε αντίποινα και σε εκτελέσεις αιχμαλώτων Γερμανών στρατιωτών.
Η προγραμματισμένη αναγόρευση του Γερμανού καθηγητή Heinz Richter σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης δεν εξελίχθηκε ομαλά ή όχι τουλάχιστον με τον τρόπο που είχαν φανταστεί οι διοργανωτές της. Έχω την τιμή να είμαι απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης τόσο σε πτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Γνωρίζω επίσης προσωπικά τον εισηγητή της πρότασης κ. Ανδρέα Στεργίου. Είναι ένας καθηγητής με σπάνιο ήθος, με αξιόλογο συγγραφικό έργο, με λαμπρές σπουδές και με βαθιά γνώση της ελληνικής, της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας Ιστορίας. Επίσης διαθέτει πηγαίο χιούμορ και άριστη επιστημονική κατάρτιση. Η συγκεκριμένη όμως πρωτοβουλία, της οποίας εμπνευστής και εισηγητής υπήρξε ο ίδιος κι έλαβε πανελλήνια δημοσιότητα εξαιτίας των δικαιολογημένων αντιδράσεων -μια και στην Κρήτη είναι νωπές οι μνήμες της αιματηρής και κτηνώδους παρουσίας των Γερμανών ακόμα και εβδομήντα χρόνια μετά- κρίνεται επιεικώς ως ατυχής. Δυστυχώς, κι αυτή είναι η αλήθεια ενάντια στους γελοίους ισχυρισμούς του καθηγητή Richter, οι κατακτητές στρατιώτες του Hitler δεν αποφάσισαν ξαφνικά να κάνουν έναν υγιεινό ανοιξιάτικο περίπατο στην Κρήτη, τον οποίο βάφτισαν «Επιχείρηση Ερμής». Η απρόκλητη εξ ουρανού έλευσή τους προφανώς δεν εμπεριείχε κανένα στοιχείο ιδεαλισμού και δικαιοσύνης και στερούνταν παντελώς οποιασδήποτε νομιμοποίησης. Επιπλέον δεν μπορεί να θεωρηθεί ιπποτική, εκτός κι αν η απομάκρυνση των γυναικόπαιδων από τους χώρους μαζικών εκτελέσεων του άρρενος πληθυσμού για να μην βλέπουν τις σφαγές των συγγενών τους, αποτελεί δείγμα ιπποτισμού και ευγένειας. Η όποια εκ του πονηρού προσπάθεια αναθεώρησης και εκ νέου αφήγησης της Ιστορίας έχει και κάποια όρια. Και αυτά ο Γερμανός καθηγητής τα υπερέβη με προκλητικό και ιταμό τρόπο. Διότι όταν προσβάλλεις την ιστορική μνήμη το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να σιωπάς και όχι να επιζητείς αναγορεύσεις και τίτλους στη γενέτειρα των θυμάτων που οι πρόγονοί σου εξόντωσαν απρόκλητα.
Λάθος πρώτο: Το Πανεπιστήμιο όφειλε να προβλέψει εκ των προτέρων τις αντιδράσεις των φορέων και των κατοίκων της Κρήτης. Υποτίμησε την τοπική κοινωνία, έδειξε ότι είναι αποκομμένο από την ιστορία του τόπου και ουδείς εκ των καθηγητών του δεν δικαιούται να ισχυρίζεται εκ των υστέρων ότι παραπλανήθηκε από τον εισηγητή. Ο κ. Στεργίου σίγουρα δεν ευθύνεται για τα εγκλήματα των Γερμανών σε βάρος της ανθρωπότητας, όπως δεν ευθύνεται και ο κ. Richter. Είμαι βέβαιος μέχρι κεραίας πως ο κ. Στεργίου ουδέποτε θα διανοείτο να παραπλανήσει συναδέλφους του. Η απόφαση της αναγόρευσης επομένως είναι συλλογική και δεν μπορεί να «χρεωθεί» σε έναν μόνο καθηγητή του ιδρύματος. Οι ακαδημαϊκοί του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης όφειλαν να γνωρίζουν. Αυτή είναι η δουλειά τους άλλωστε. Το γεγονός ότι κάποιοι δεν διάβασαν, δεν κατάλαβαν, δεν ήξεραν και ψήφισαν υπέρ της αναγόρευσης του Richter σε επίτιμο διδάκτορα του ιδρύματος δεν τους δικαιολογεί. Όμως είναι σαφώς προς τιμή τους η παραδοχή του λάθους και η ύστατη προσπάθεια αποτροπής ή έστω ολιγοήμερης αναβολής της εν λόγω τελετής μετά τις έντονες αντιδράσεις των Κρητικών στο Ωδείο Ρεθύμνου. Εξαιρούνται προφανώς του ψόγου όσοι εξ αρχής εξέφρασαν αντιρρήσεις και επιφυλάξεις για την εν λόγω αναγόρευση.
Λάθος δεύτερο: O Γερμανός καθηγητής δεν έπρεπε να δεχτεί σε καμία των περιπτώσεων την ανώτερη τιμητική διάκριση ενός Πανεπιστημιακού Ιδρύματος και μάλιστα της Κρήτης, ειδικά μετά από πρόταση ενός πρώην φοιτητή του. Αν είχε έστω και την ελάχιστη επίγνωση των πληγών που άνοιξε ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος στη μαρτυρική Μεγαλόνησο θα είχε αρνηθεί «ευγενικά και ιπποτικά» την εν λόγω διάκριση. Επειδή όμως γνώριζε πολύ καλά τόσο το τι έπραξαν οι πρόγονοί του στην Κρήτη, όσο και τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, αποφάσισε προκλητικά να δεχτεί την ανακήρυξή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης. Εικάζω ότι ίσως να την προκάλεσε ο ίδιος με απώτερο σκοπό να προκληθεί θόρυβος και διαφήμιση, που σε καμιά περίπτωση βέβαια δεν ωφέλησε το Πανεπιστήμιο, αλλά τον ίδιο και το αμφιλεγόμενο σύγγραμμα του.
Λάθος τρίτο: Η επιμονή στην απόφαση αναγόρευσης και ο συνωμοτικός και αντιδεοντολογικός τρόπος με τον οποίο αυτή έλαβε χώρα. Το Συντονιστικό της κατάληψης του Πανεπιστημίου Κρήτης εκτός από την πάλη και τη διεκδίκηση για τη «μη διαγραφή των αιώνιων φοιτητών και την παραίτηση του Πρύτανη και της Πρυτανικής Αρχής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών», θα πρέπει να μας εξηγήσει πως σε ένα ίδρυμα που τελεί υπό κατάληψη είναι δυνατόν να γίνονται αναγορεύσεις αλλοδαπών επίτιμων διδακτόρων τη στιγμή που Έλληνες καθηγητές και φοιτητές του ιδρύματος εμποδίζονται να εισέλθουν στο χώρο. Ακόμα κι οι φοιτητές που προσήλθαν για να ορκιστούν εμποδίστηκαν να εισέλθουν στην Πανεπιστημιούπολη. Εκτός κι αν οι καταληψίες της πύλης στο «University Campus» του Γάλλου αποφάσισαν ξαφνικά να «κάνουν πλάτες» (με τι κίνητρο άραγε;) σε καθηγητές ξένων πανεπιστημίων που βάζουν τη σκοπιμότητα μπροστά από την ιστορική αλήθεια. Γιατί δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από τη στράτευση της επιστήμης στη σκοπιμότητα, από την υποταγή της ιστορικής έρευνας σε ένα σκοπό και από μια επιστημονική πένα που εκτελεί διατεταγμένη υπηρεσία. Συμπερασματικά, αν επιχειρήσουμε να κάνουμε ένα άλμα πίσω στο χρόνο επικαλούμενοι τον Πλάτωνα θα διαπιστώναμε για μια ακόμη φορά ότι: «πάσα επιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής, πανουργία, αλλά ου σοφία φαίνεται».
Σε κάθε περίπτωση, η τελετή αναγόρευσης που έλαβε χώρα την περασμένη εβδομάδα και λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο που έγινε δεν τιμά κανέναν. Ούτε το «τιμώμενο πρόσωπο», ούτε προφανώς το Πανεπιστήμιο. Συμφωνώ απόλυτα με τη θέση «περί επανάκτησης της κοινής λογικής», που έλαβε ο διεθνώς αναγνωρισμένος και άξιος επίσης καθηγητής μου κ. Κώστας Λάβδας, ο οποίος τεκμηριωμένα αναλύει για ποιους λόγους η τελετή δεν έπρεπε να γίνει. Με αξιομνημόνευτη επιστημονική μεθοδολογία αναδεικνύει αριστοτεχνικά τον προκλητικό αναθεωρητισμό του Richter, ο οποίος παρουσιάζεται έντεχνα ενδεδυμένος , από το Γερμανό καθηγητή, με το μανδύα της επιστημονικής αμεροληψίας. Ο «ιπποτισμός» των εισβολέων αλεξιπτωτιστών δεν ξεχάστηκε εξαιτίας του αντάρτικου των Κρητικών. Οι «ιδεαλιστές» της Ναζιστικής Γερμανίας δεν απέκτησαν στην Κρήτη ένστικτα δολοφόνων. Τα είχαν πάντα μαζί τους, ήταν εγγεγραμμένα στο γενετικό τους κώδικα. Άλλωστε οι θηριωδίες τους δεν περιορίστηκαν μόνο στην Κρήτη. Η ελληνική εδαφική επικράτεια φιλοξενεί πολλά μνημεία και ηρώα πεσόντων, εκτελεσθέντων και σφαγιασμένων Ελλήνων από τους Ούννους του Hitler, οι οποίοι -ειρήσθω εν παρόδω- σε πολλές περιπτώσεις συνεπικουρούνταν από πρόθυμους δωσίλογους και προσκυνημένους συμπατριώτες μας.
Είναι τελικά παρήγορο το γεγονός ότι ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης προανήγγειλε διερεύνηση της διαδικασίας για την τιμή που απονεμήθηκε στο Richter, επισημαίνοντας παράλληλα το στήσιμο μιας «βιομηχανίας αναγορεύσεων» ομότιμων και επίτιμων διδακτόρων από τα Τμήματα του Πανεπιστημίου, χωρίς να υπάρχει πλέον το φιλτράρισμα της Συγκλήτου. Η πράξη με την οποία απονεμήθηκε ο τίτλος του επίτιμου διδάκτορα στο Γερμανό καθηγητή πρέπει άμεσα να ανακληθεί από το ίδιο το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης, μια και ο Νόμος δεν επιτρέπει στη Σύγκλητο και στον Πρύτανη να ανακαλέσει απόφαση Τμήματος ή Σχολής. Ίσως έτσι το Πανεπιστήμιο Κρήτης και ειδικότερα το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης -που βρίσκεται στο επίκεντρο της αρνητικής δημοσιότητας για δεύτερη φορά από την ίδρυσή του, (η πρώτη αφορούσε την επιμονή στην ανάδειξη της διαπλοκής φοιτητών συγκεκριμένου πολιτικού χώρου και ορισμένων καθηγητών του Τμήματος για εύνοια στην εισαγωγή μεταπτυχιακών φοιτητών στο συναφές πρόγραμμα του Τμήματος, η οποία προκάλεσε την παραπομπή με το αίτημα της οριστικής απόλυσης στο Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο του Αναπληρωτή Καθηγητή Στέλλιου Αλεξανδρόπουλου για «συμπεριφορά που απάδει στην αξιοπρέπεια του Πανεπιστημιακού λειτουργού» και τον θάνατο του από καρδιακή προσβολή εντός του γραφείου του μόλις του κοινοποιήθηκε η απόφαση, το Μάιο του 2006) -μπορέσει να διασώσει ότι απέμεινε από την ακαδημαϊκή του αξιοπρέπεια. Σε κάθε άλλη περίπτωση εκείνο το θάμπωμα που υπέστη το διεθνώς αναγνωρισμένο κάδρο του ιδρύματος θα μετατραπεί σε μόνιμη σκιά στην επιστημονική του αίγλη. Κι όσον αφορά τα άτομα του Συντονιστικού της Κατάληψης, καλό θα είναι να κοιτάξουν ο ένας τον άλλο στα μάτια και να αναρωτηθούν πως στο καλό συνωμότησε το σύμπαν εναντίον τους κι «έσπασε» για δυο ώρες η κατάληψη. Εκτός κι αν μας πείσουν ότι ο Richter έπεσε με αλεξίπτωτο στο «University Campus» του Γάλλου, ντυμένος με φράκο ιππότη και ακαδημαϊκή τήβεννο, οπότε δικαιολογημένα δεν έγινε αντιληπτός από τα μέλη του Συντονιστικού που «φύλαγαν» άγρυπνα, με ευλάβεια και υψηλή αίσθηση καθήκοντος την πύλη. Γιατί η «άμεση χορήγηση εκπαιδευτικών αδειών στο Νίκο Ρωμανό», που προβάλλουν μεταξύ αρκετών άλλων διεκδικητικών αιτημάτων, δεν είναι προφανώς το μεγάλο πρόβλημα του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ας προσθέσουν τουλάχιστον για «ξεκάρφωμα» έστω και τώρα ένα αίτημα σχετικό με την ανάκληση της αναγόρευσης του «Von Richter» που και με τη δική τους ανοχή και σύμπραξη έγινε γεγονός. Αν δεν το πράξουν, προτείνω να τοποθετήσουν μια φαραωνικών διαστάσεων επιτύμβια στήλη στην είσοδο του Πανεπιστημίου που να γράφει με χρυσά γράμματα: «Hier war die Universitat von Richter». Μετά συζητάμε ξανά. Εδώ είμαστε.
