«370 Μνημειακά Κενά στην Ιστορική Τοπογραφία του Ρεθύμνου»
ΑΣ ΓΙΝΕΙ ΤΟ ΕΦΑΛΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΩΝ ‘ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΝΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ’
Ένα ακόμη πολύ αξιόλογο βιβλίο υπάρχει στην ‘πολιτιστική φαρέτρα’ του Ρεθύμνου, συμβάλλοντας έτι περισσότερο στον εμπλουτισμό της ιστορίας της Παλαιάς Πόλεως. Ασφαλώς ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τον Ρεθύμνιο ιστοριοδίφη –επιστήμονα Χάρη Στρατιδάκη, ο οποίος έχοντας μεγάλη εμπειρία, ευέλικτο νου και σημαντική κατάρτιση, κάθε τόσο ‘ξετρυπώνει’ μνημεία και βρίσκει ιστορικές πηγές και μαρτυρίες, που εμπλουτίζουν ΄την ιστορία του τόπου’ την οποία με προσοχή και σοβαρότητα καταγράφει στα περίφημα βιβλία του. Τα βιβλία αυτά αποτελούν για τον Ρεθυμνιώτη και τον μελετητή ‘κειμήλια ζωής’. Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι το βιβλίο αυτό με τίτλο «370 Μνημειακά Κενά στην Ιστορική Τοπογραφία του Ρεθύμνου», φέρει την σφραγίδα του Συλλόγου κατοίκων της Παλαιάς Πόλεως’ που φρόντισε για την έκδοσή του. Το θέμα είναι πρωτότυπο καθώς αφορά στα μνημεία της Ρεθύμνης που δεν είχαν την τύχη να επιζήσουν, ενώ κάποια από αυτά ούτε καν άφησαν τα ίχνη τους στην ιστορική μνήμη της πόλεως.
Μέχρι σήμερα το πρόβλημα εστιάζεται στο βενετσιάνικο Ρολόι, αποκρύβοντας όμως έτσι μια σειρά εκατοντάδων άλλων κατεστραμμένων μνημείων. Για καθένα από αυτά παρέχονται βασικά στοιχεία τεκμηρίωσης και επιχειρείται η τοποθέτηση τους στον χώρο, ενώ όλα σχεδόν συνοδεύονται από ποικίλο εικονογραφικό υλικό.
Το μνημείο συνοδεύεται από κείμενα για την έννοια του μνημείου σήμερα και την ιστορική της εξέλιξη, για τις καταστροφές μνημείων στην ύπαιθρο του Ρεθύμνου, για τις αντιστάσεις που προβλήθηκαν σ’ αυτές, για τους διαφωτιστές της κοινής γνώμης, για τις αιτίες της πρόκλησης των καταστροφών και για τα αισιόδοξα μηνύματα της τελευταίας εικοσιπενταετίας. Ο συγγραφέας και ο εκδότης του βιβλίου δηλώνουν ότι θα αισθάνονταν δικαιωμένοι ‘αν το πόνημά τους συνέβαλε στο να μην διευρυνθεί ο κατάλογος των 370 ελλειπόντων μνημείων με διάφορες καταστροφές’.
Ο πρόεδρος του «Συλλόγου Κατοίκων Παλιάς Πόλης» Θωμάς Κρεβετζάκης αναφέρει τα εξής σχετικά με την πολύτιμη έκδοση:
«Έχουν συμπληρωθεί 46 χρόνια από την πρώτη και ουσιαστικότερη προσπάθεια διατήρησης και ανάδειξης του ιστορικού κέντρου της πόλης του Ρεθύμνου, στη διάρκεια των οποίων η Παλιά Πόλη αποτέλεσε τον μοχλό ανάπτυξης και προσδιορισμό της ταυτότητας της πόλης μας, Μεσολάβησε μισός αιώνας ενεργειών και προσπαθειών χωρίς όμως ποτέ να εκπονηθεί και να υποστηριχθεί σθεναρά μια ολοκληρωμένη πρόταση διατήρησης και προβολής της. Το μόνο που έχει παραμείνει αναλλοίωτο είναι ο πολεοδομικός ιστός της, Αντίθετα χρόνο με το χρόνο εμφανίζεται μια συνεχής αλλοίωση των χαρακτηριστικών της, συνέπεια της αμάθειας, της εξυπηρέτησης μικροσυμφερόντων και της συνεχόμενης και ανεξέλεγκτης εμπορευματοποίησης χώρων, πολλές φορές ενάντια και στις κανονιστικές αποφάσεις για την Παλιά Πόλη. Μαζί με τους ανθρώπους της χάνεται και ο χαρακτήρας της… Ευχαριστούμε τον Χάρη Στρατιδάκη για τη συγγραφή του βιβλίου και την παραχώρηση των πνευματικών δικαιωμάτων καθώς και για την ανιδιοτελή υποστήριξή του όλα αυτά τα χρόνια, όπως επίσης και τον Κωνσταντίνο Ανδρώνη για τον σχεδιασμό του βιβλίου και την διαρκή προθυμία να βοηθά τον Σύλλογο όπου του ζητηθεί».
Το μοναδικής σύλληψης βιβλίο εκτός από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό των ‘χαμένων μνημείων’ απαρτίζεται από κεφάλαια σχετικά με:
Την ‘ Έννοια του μνημείου και την ιστορική του εξέλιξη’, τις ‘Καταστροφές μνημείων στην Κρήτη’, το ‘Χρονολόγιο μεγάλων καταστροφών μνημείων στην Κρήτη’, το ‘Πανόραμα καταστροφών στην μνημειακή κληρονομιά της Κρήτης (1893-2002)’, τις ‘Καταστροφές μνημείων στην ύπαιθρο του Ρεθύμνου’, τις ‘Φυσικές καταστροφές στο Ρέθυμνο και το χρονολόγιό τους’, τις ‘ Ανθρωπογενείς καταστροφές στο Ρέθυμνο’. Σημαντικά είναι και τα κεφάλαια που αφορούν στο ‘Πανόραμα καταστροφών στο Ρέθυμνο από τους βομβαρδισμούς στην Μάχη της Κρήτης’, στις ‘Απώλειες των βιομηχανικών μνημείων’, στις ‘Καταστροφές και τις αλλοιώσεις των φυσικών μνημείων’, στις ‘Απομνημειοποιήσεις’, στο ‘Χρονολόγιο Καταστροφών’ στα ‘Χαμένα μνημεία’ και στις ‘Αντιστάσεις που προβλήθηκαν’.
ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ
Η συγγραφή αυτού του βιβλίου είναι πάρα πολύ σημαντική. Πιστεύω κι ευελπιστώ ότι θα συμβάλει στην ευαισθητοποίηση του κόσμου για τη διατήρηση και την διάσωση τουλάχιστον των μνημείων που απέμειναν, που αποτελούν ‘σταγόνα εν τω ωκεανώ’ σε σχέση με εκείνα που έχουν χαθεί οριστικά. Το εγχειρίδιο αυτό παρόλο που προκαλεί ‘μελαγχολία’ στον αναγνώστη’ για τα πανέμορφα ρεθυμνιώτικα μνημεία που αφανίστηκαν είτε από τους πολέμους είτε από διάφορες άλλες καταστροφές ή συγκυρίες είτε από την ‘αμέλεια των εντοπίων’, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, διότι θα αποτελέσει το ‘εφαλτήριο για την ανάσχεση της φθοράς και της αδιαφορίας’ στον πολύτιμο μνημειακό θησαυρό της παλαιάς Ρεθύμνης, τον οποίον πρέπει να ‘διαφυλάξομεν ως κόρην οφθαλμού’.
