ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ M.Sc.
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
Λένε πολλοί πως αποτελεί την κινητήριο δύναμη της ανθρωπότητας. Ισχυρίζονται αρκετοί πως δεν αποτελεί τη μητέρα των επτά θανάσιμων αμαρτημάτων, αλλά το βασικό λόγο που ο κόσμος προχωρά μπροστά. Από την εποχή του προπατορικού αμαρτήματος ο άνθρωπος ψάχνει τη μεγαλύτερη δυνατή πρόσβαση στον πλούτο, στην περιουσία, στα χρήματα. Βλέπουμε ανθρώπους που πασχίζουν να πλουτίσουν χωρίς να έχουν ζήσει έστω λίγες από τις χαρές της ζωής. Απορούμε με κάποιους συνανθρώπους μας, που όταν αφήνουν το μάταιο τούτο κόσμο, οι κληρονόμοι τους βρίσκουν αμύθητες περιουσίες σε τραπεζικούς λογαριασμούς και σε στρώματα κρεβατιών. Βλέπουμε συχνά το χρήμα να γίνεται αυτοσκοπός και εργαλείο χειραγώγησης των μαζών για ανήθικους σκοπούς και όχι να χρησιμεύει για την καλυτέρευση της ποιότητας της ζωής μας.
Είναι κοινά αποδεκτό πως από τα χρόνια του Αδάμ και της Εύας μέχρι τις ευτυχείς μέρες του Κροίσου, όλοι οι κορυφαίοι μύθοι απληστίας επιφυλάσσουν σκληρή τιμωρία στους πρωταγωνιστές τους. Αλλά και σε συλλογικό επίπεδο όλοι οι οικονομικοί πολιτισμοί της ανθρωπότητας, πολύ πριν την εμφάνιση του καπιταλισμού, παρά τις ηθικές τους εξαγγελίες και την αναγωγή της απληστίας σε θανάσιμο αμάρτημα, συμβιβάστηκαν με αυτήν και την επιβράβευσαν, καθιστώντας την βασικό εργαλείο ανάπτυξης.
Στην αρχή τα μέσα ιδιοποίησης του πλούτου ήταν απλά: αρπαγή, αιχμαλωσία, κλοπή, φόνος. Αργότερα όσο ο «Homo Sapiens» γινόταν πιο «sapiens» έπρεπε να τα θωρακίσει με ηθική και θεσμική νομιμοποίηση. Έτσι εφηύρε την ατομική ιδιοκτησία. Ακολούθησε ο πατέρας του φιλελευθερισμού ο Adam Smith (1723-1790), ο οποίος ορίζοντας το κέρδος ως κινητήρια δύναμη του καπιταλισμού της αγοράς, προσέφερε στην απληστία την ισχυρότερη ηθική νομιμοποίηση στην ιστορία της ανθρωπότητας. Έκτοτε οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες ανταποκρίνονται στη σαγήνη του κέρδους με πολύ πιο σύνθετα και συνεχώς βελτιωμένα χρηματοοικονομικά εργαλεία, το κύρος των οποίων αρχίζει να αμφισβητείται μονάχα όταν φτάσουν να απειλούν την κοινωνική συνοχή. Το οικονομικό «κραχ» του 1929 ήταν ένα τέτοιο ορόσημο και η επιβολή ρυθμιστικών αρχών και κανόνων αποτέλεσε τον κοινωνικό φραγμό που έδωσε τέλος στο φρενήρη ρυθμό των τριών ετών άπληστης κερδοσκοπίας που προηγήθηκε της κρίσης.
Σήμερα ζούμε μια παρόμοια κατάσταση που όσο κι αν φαίνεται να ανακόπτεται, η διάχυτη εντύπωση που υπάρχει στον κόσμο, είναι ότι για ολίγους και εκλεκτούς το «πάρτι» συνεχίζεται. Δυστυχώς έχουν δίκιο. Μετά την ευρωπαϊκή ύφεση τα μέτρα μονόπλευρης λιτότητας έχοντας χαρακτήρα εκδικητικού κολασμού και όχι σωφρονισμού, μόνο οργή προκαλούν και κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν επιφέρουν. Η απληστία των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών κολοσσών δεν φαίνεται να έχει τέλος. Το κέρδος δεν έχει όρια, οι αγορές εκδικούνται, τα μνημόνια υφίστανται, οι άνθρωποι εξαθλιώνονται. Κι αυτό που ενοχλεί περισσότερο είναι ότι η κρίση δεν άγγιξε ορισμένες κατηγορίες ανθρώπων. Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, μεγάλοι εργολάβοι, καλλιτέχνες και μεσάζοντες εξακολουθούν να προκαλούν το μέσο άνθρωπο. Ο κόσμος που δεν ξεσηκώνεται, τα σμήνη των ανθρώπων που δεν ενώνονται και η οργή που αργά συσσωρεύεται, δεν είναι αρκετά να σχηματίσουν ακόμα ένα ορμητικό ποτάμι που παρασέρνει τα πάντα στο διάβα του. Το κακό όμως για να κοπεί πρέπει να πληθύνει. Ίσως μόνο τότε γίνει απόλυτα κατανοητό το παγκόσμιο παιχνίδι των ισχυρών σε βάρος των αδύναμων. Η σκληρή τιμωρία των πρωταγωνιστών των μύθων και του ευχάριστου αφηγήματος, αν και αργεί, θα συμβεί. Ακόμα κι αν πάνω στην πυρά οι υπαίτιοι θυμηθούν το «μηδένα προ του τέλους μακάριζε» και αναφωνήσουν μετανοημένοι τρις: «Σόλων, Σόλων, Σόλων». Ο Κύρος είναι άπονος πια κι η μεγαλοψυχία του στέρεψε. Μαζί με την υπομονή μας.
