Tης Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Τα σημερινά παιδιά μεγαλώνουν σε μια τεχνολογική κοινωνία. Από πολύ μικρή ηλικία έχουν μεγάλη εξοικείωση με ηλεκτρονικές συσκευές, που η δική μας γενιά χρειάστηκε μια σειρά μαθημάτων, για να μπορέσει να τις χειριστεί. Όταν, όμως, βλέπεις ένα νήπιο να γυρίζει με άνεση τις σελίδες ενός ipad, πριν μάθει να γυρίζει τις σελίδες ενός βιβλίου, τότε δε μιλάμε για εξέλιξη, αλλά για επικίνδυνη αλλοτρίωση του νέου ανθρώπου. Τα αρνητικά επακόλουθα φαίνονται λίγα χρόνια αργότερα κι αρκετές φορές αφήνουν πλήγματα ανεπανόρθωτα.
Σε λίγες ημέρες θα χτυπήσει το σχολικό κουδούνι, καλώντας για άλλη μία σχολική χρονιά χιλιάδες μαθητές να επιστρέψουν στα θρανία. Ελάχιστοι θα έχουν αφιερώσει κάποιο χρόνο, για να διαβάσουν ένα βιβλίο, αφού η πολύωρη ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τα μεγαλύτερα κι η προσκόλληση στα τηλεοπτικά παιδιά προγράμματα για τα μικρότερα αποτελούν τις κύριες καλοκαιρινές ενασχολήσεις των παιδιών. Θυμάμαι, στα δικά μου μαθητικά χρόνια, ένα σύνηθες θέμα έκθεσης ήταν «ο καλύτερός μου φίλος, το βιβλίο». Προφανώς, η σημερινή εκδοχή του εν λόγω τίτλου θα ήταν «ο καλύτερός μου φίλος, το smart phone». Φαντάζομαι, βέβαια, πως δύσκολα θα μπορούσε να υποστηρίξει ένα σημερινός νέος, αυτό που γράφαμε εμείς τότε, για να αναδείξουμε την αξία του καλού βιβλίου, πως με αυτό μεγαλώνει η ψυχή και το πνεύμα μου.
Πριν από λίγες ημέρες, δημοσιοποιήθηκε η περίπτωση ενός ακόμα κοριτσιού, 12χρονου, που έπεσε στα δίχτυα ενός πορνογραφικού κυκλώματος κι απειλούταν μέσω faceboook. Ο υπεύθυνος δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος ανέφερε πως οι εγκέφαλοι του κυκλώματος εντοπίστηκαν στο Πακιστάν και τις Φιλιππίνες, ενώ γίνονται προσπάθειες να προστατευτούν κι άλλα ανήλικα που πιθανόν να έχουν πέσει θύματα αυτών των παιδόφιλων. Έχοντας, λοιπόν, ένα σημαντικό αριθμό παιδιών, που μεγαλώνει με μία ηλεκτρονική συσκευή ανά χείρας, αρκετά από αυτά να έχουν πέσει θύμα κυβερνοεκφοβισμού ή να παρακολουθούν ακατάλληλα θεάματα, ή να βρίσκονται υπό παρακολούθηση λόγω εθισμού, αναρωτιέται κανείς ποια θα είναι η εξέλιξη της νέας γενιάς.
Τα αθώα πειράγματα στους φίλους έχουν μετατραπεί σε διεστραμμένα παιχνίδια ( π.χ. φωτογραφίες με το κινητό στα αποχωρητήρια), τα ερωτικά ραβασάκια έχουν αντικατασταθεί με χυδαίες προτάσεις στο διαδίκτυο, το χαμόγελο του κολλητού έχει γίνει like, οι ομαδικές φωτογραφίες με τους συμμαθητές έχουν δώσει τις θέσεις τους στις προκλητικές selfies.
Όχι, δε φταίει η τεχνολογία κι οι δυνατότητες που μας προσφέρει για μία πιο άνετη ζωή. Όλα αυτά οφείλονται σε ελλείμματα τόσο στην χάραξη κοινωνικής πολιτικής όσο και στις οικογενειακές επιλογές (αδιαφορία γονέων ή υπερπροστασία, που οδηγεί σε ακρότητες). Τα παιδιά σήμερα χάνουν πολλά από αυτά που ζούσε η δική μας γενιά (τα ανέμελα παιχνίδια στη γειτονιά, το οικογενειακό τραπέζι κ.ά.). Βιάζονται να μεγαλώσουν, χάνοντας την αθωότητα της παιδικής ηλικίας (η χώρα μας είναι πρώτη Πανευρωπαϊκά σε εφηβικές εκτρώσεις κι ο νομός μας πρώτος Πανελλαδικά σε εφηβικό αλκοολισμό). Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία των νέων είναι εμφανείς μέσα από τις επιθετικές συμπεριφορές ακόμα και προς τους συνομήλικούς τους, τις ποικίλες μορφές εγκληματικότητας, την απροκάλυπτη αναίδεια προς τους μεγαλύτερους, τις εκρήξεις θυμού, την ανυπομονησία, που τους προκαλεί η διέγερση του γρήγορου διαδικτύου, το αίσθημα ασφυξίας για τα δυσβάστακτα φορτία προσδοκιών, που οδηγεί μέχρι και στην αυτοχειρία,.
Δεν φταίνε, όμως, τα παιδιά που τους δώσαμε ένα ipad αντί για την αγκαλιά μας, ένα playstation, αντί για ένα ασφαλές περιβάλλον αθλητικής εκτόνωσης, που τους δώσαμε fast food αντί για το ζεστό σπιτικό φαγητό, που τα αφήσαμε εκτεθειμένα σε μία χρεοκοπημένη ηθικά κοινωνία, σ’ ένα καταπιεστικό εκπαιδευτικό σύστημα, σε μία βαλτωμένη αγορά εργασίας, χωρίς όνειρα κι ελπίδα για το μέλλον.
Έχουμε ευθύνη ως γονείς κι ως εκπαιδευτικοί να αξιοποιήσουμε τις ψηφιακές κοινότητες για εκπαιδευτικούς σκοπούς, αλλά και να αποτρέψουμε τα παιδιά από τη συνεχή ενασχόληση με την ψηφιακή πραγματικότητα και να τα ενθαρρύνουμε να ζήσουν τις ομορφιές της ζωής, αυτά τα απλά πράγματα που είναι και τα ωραιότερα, όπως λέει και το γνωστό τηλεοπτικό διαφημιστικό μήνυμα. Ας μειώσουμε τους ρυθμούς στην καθημερινότητά μας, για να επιτρέψουμε και στα παιδιά να μεγαλώσουν πιο φυσιολογικά. Ας αφιερώσουμε χρόνο να παίξουμε μαζί τους, να απολαύσουν κι αυτά κι εμείς την αθωότητα της παιδικής ηλικίας. Ας αναπτύξουμε λειτουργικές και επαρκείς διαπροσωπικές σχέσεις με αυτά, ώστε να αποκτήσουν ένα βασικό συναισθηματικό στήριγμα για την ωρίμανσή τους. Ας τα θωρακίσουμε με ηθικές αξίες κι υγιή πρότυπα. Μ’ αυτόν τον τρόπο τα παιδιά και θα καταστούν ικανά να αποφεύγουν τους κινδύνους που ελλοχεύουν και θα αντιμετωπίζουν με επιτυχία τις προκλήσεις της εποχής.
Καλή και δημιουργική σχολική χρονιά!
