Ευγενία Ζαμπετάκη-Σπαντιδάκη
Συντ/χος δασκάλα
Γειτόνισσα Kρουσταλλένια, μήμπα νά ΄χεις κρυγιό νερό να μου βάλεις μια σταλέ επαέ στο μαστραπά[1], να βρέξω το στόμα μου, γιατί μου ΄ρθενε αποσκέπαση[2] και χαντώ[3] πως θα λιγομαριαστώ[4] …
Ηγούγια μου[5] Κατεριά! Πιές μια ρουφέ νερό, πέταξε τ΄ αποδέλοιπο[6] στη μούρη σου, ν΄ απομπάνεις[7] μια ουλιά, δε γ-κάνει δα όξω να ΄ναι και κρυγιό; Όπου να ΄ναι θα ΄ρθει η Δοξανιώ μου απού τη βρύση και θα φέρει κρυγιό νερό να πιεις να ξεδιψάσεις, μα πού ΄σουνε μπρε αξημέρωτα;
Αποδιαφώτιστα [8] Κρουσταλλένια μου απόγυρα τσ΄ οπίσω λάκκους και θέριζα. Δε ν-ενταγιάντουνε[9] τη γ-κάψα[10] και γάειρα[11] στο σπίτι. Ξανοίγω του γιγούμι[12] … βρόξη[13] νερό! Τό πιανε οι ντελικανήδες μου κι απόκειας[14] επορίσανε. Ηγούμια και κουρέματά του σπιθιού απού δεν έει θηλυκό κοπέλι. Εγώ έχω πέντε γιούς και ένας ο άντρας μου έξε και περιμένουνε ούλοι από μένα. Εγώ να καθαρίσω, να ψήσω, να κουβαλήσω από τη βρύση νερό, να ζυμώσω, εβαγιέστησα[15] μπλιο[16] …
Μάνα, μάνα έφερα κρυγιό νερό και πολλά νέα, είπενε το Δοξανιώ και ΄βαλενε το γιγούμι στο σταμνοστάσι. Ήρθενε μάνα μου ένας πλούσιος Μεσσαρίτης[17] και πρεμαζώνει απού το χωριό θερίστρες, θεριστές, κουβαλητές με τσι γαιδάρους τωνε, να πάνε στο κάμπο τση Μεσσαρές να θερίζουνε. Να ΄χε ν-τονε δείς μάνα μου θελα να μπουνταλιάσεις![18] Ήτανε καβαλάρης σ΄ ένα ν΄ άσπρο άλογο. Απάνω στο σομάρι είχενε στρωμένο ένα κόκκινο φαντό κουσκουσέ με ξόμπλια, καλοντυμένος με σαλβάρια[19] και ολοκαίνουργια γυαλιστερά στιβάνια, τέθοιο άρχοντα μάνα μου δεν ν-έχω ξαναθορώντας. Εξεπέζεψενε στη μ-πλατεία και ΄κατσενε στο ντουκιάνι[20] του Φακιδομύτη. Εκειδά επχαίνανε οι χωριανοί και κάνανε παζάρια. Άλλοι θέλανε λεφτά, άλλοι καρπό, ήτανε κεια πρεμαζωμένοι πολλοί χωριανοί. Έλα θειά πιές δροσερό νερό όσο θέλεις γιατί εγώ θα πάω στη πλατειά να κάνω χάζι.
Είδες Κατεργιά μου απού μουρμουρίζεις πως έχεις μόνο σερνικά νάχα ν-ειχα και ΄γω ένα γιο, θελα να πάει στη Μεσσαρέ να δουλέψει τσι δυο πρώτους μήνες του Καλοκαιριού, Πρωτογούλη[21]- Δευτερογούλη[22] να εξασφαλίσομενε το γ-καρπό τση χρονές μας.
Ετσά ΄ναι κακομάζαλη κιανείς δε είναι ευχαριστημένος σε τουτονέ το ντουνιά.
Συνεχίζεται
[1] Μαστραπά=κύπελο από χαλκό
[2] Αποσκέπαση=σκοτοδίνη
[3] Χαντώ=νομίζω
[4] Λιγομαριάζομαι=λιποθυμώ
[5] Ηγούγια μου=αλίμονό μου(από το αρχαίο γοώ=θρηνώ)
[6] Αποδέλοιπο=υπόλοιπο
[7] Απομπαίνω=(αποτελειώνει η ζέστη)δροσερεύω
[8] Αποδιαφώτιστα=πριν βγει ο ήλιος
[9] Νταγιαντώ=δεν υποφέρω
[10] Κάψα=ζέστη
[11] Γαέρνω=γυρίζω πίσω
[12] Γιγούμι=χάλκινο δοχείο (από τουρκ-ququm)
[13] Βρόξη νερό=γουλιά νερό (βρόχω αρχ. Ρήμα)
[14] Απόκειας=από κεί
[15] Βαγιεστώ=απελπίζομαι
[16] Μπλιο=πια
[17] Μεσσαρίτης=κάτοικος της Μεσσαράς
[18] Μπουνταλιώ=αποβλακώνομαι (τουρκ. Budala)
[19] Σαλβάρια=κρητική τοπική ενδυμασία
[20] Ντουκιάνι=καφενείο (τουρκ. Bukkan)
[21] Πρωτογούλης=Ιούνιος
[22] Δευτερογούλης=Ιούλιος
