Του Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου

Αφορμή για το παρόν δημοσίευμα υπήρξαν τα κείμενα των δύο Χάρηδων, δηλαδή του Χάρη Παπαδάκη και του Χάρη Στρατιδάκη για το τζαμί και τον μιναρέ της Βαλιδέ σουλτάνας στο Ρέθυμνο, κείμενα που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας. Και οι δύο και κυρίως ο πρώτος διεκτραγωδούν  την οικτρή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το μνημείο και επισημαίνουν την ανάγκη της άμεσης σωστικής παρέμβασης.

Η δική μου παρέμβαση επικεντρώνεται σε ένα θέμα που απ' όσο γνωρίζω δεν έχει προσεχθεί και δεν έχει επισημανθεί ιδιαίτερα.

Στη δυτική πλευρά του μιναρέ και κάτω από τον εξώστη υπάρχει ανάγλυφη επιγραφή στα αραβικά με τη λέξη μασαλλαχ, που στα ελληνικά μπορούμε να το αποδώσουμε "να μη βασκαθεί" (φωτ.).

Κάτω από την επιγραφή μεταξύ δύο ροδάκων υπάρχει ένα ανάγλυφο σύμπλεγμα των συμβόλων του Ιουδαϊσμού και του Ισλαμισμού, δηλαδή του Άστρου του Δαβίδ και της Ημισελήνου.

Από μια μικρή έρευνα που έκανα στο διαδίκτυο η περίπτωση συνύπαρξης των δύο συμβόλων και μάλιστα "εναγκαλισμού" τους πρέπει να είναι σπάνια αν όχι μοναδική. Φίλος καθηγητής αραβολογίας και ισλαμικών σπουδών σε μεγάλο Πανεπιστήμιο των ΗΠΑ, ο οποίος συμπτωματικά κάνει τις διακοπές του στο Ρέθυμνο και στον οποίο έδειξα το εν λόγω σύμπλεγμα, με βεβαίωσε ότι δεν έχει ξανασυναντήσει κάτι τέτοιο. Αν οι ιστορικοί, τουρκολόγοι και άλλοι, έχουν εξήγηση για την παρουσία του ιουδαϊκού συμβόλου σε ένα μουσουλμανικό μνημείο, θα την ακούγαμε με πολύ ενδιαφέρον.

Εφόσον ο μιναρές του τζαμιού της Βαλιδέ σουλτάνας διαθέτει αυτήν την (ίσως) παγκόσμια μοναδικότητα, τότε υπάρχει ακόμα ένας ισχυρός λόγος για άμεση συντήρηση και ανάδειξη του μνημείου, το οποίο αν καταστεί επισκέψιμο μπορεί να αποτελέσει έναν ακόμη πόλο έλξης επισκεπτών στο Ρέθυμνο.