Tης Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Εκπαιδεύτριας Α.μ.Ε.Α.
Την αγωνιστική δράση των φοιτητών του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του 1973 αναβίωσαν κατά τη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας, με διάθεση ενθουσιώδη, οι μαθητές του 6ου Δημοτικού σχολείου Ρεθύμνου. Είχα την ευκαιρία να παραστώ στις πρόβες για την εορταστική εκδήλωση της επετείου, όταν πληροφορήθηκα από τα δικά μου παιδιά το περιεχόμενο της γιορτής (η οποία, λόγω κακοκαιρίας, αναβλήθηκε για την ερχόμενη εβδομάδα) κι απόλαυσα την υπέροχη παρουσίαση των μαθητών που συμμετείχαν.
Η σχολική αυτή γιορτή, λόγω της πολιτικής διάστασης που εμπεριέχει, είναι τις περισσότερες φορές, ειδικά για τους μαθητές του δημοτικού, μια ασαφής ως προς το μήνυμά της εκδήλωση κι ενίοτε βαρετή. Ενώ στις εθνικές επετείους της 28ης Οκτωβρίου και της 25ης Μαρτίου ο αγώνας των προγόνων μας για την ελευθερία της πατρίδας προβάλλεται ξεκάθαρα, παρά τις όποιες συγχύσεις που παραμένουν στο μυαλό των παιδιών για την ταυτότητα των αντιπάλων και τους πρωταγωνιστές της κάθε περιόδου, στην επέτειο της 17 Νοέμβρη τα μηνύματα δεν είναι κατανοητά σε βαθμό ικανοποιητικό. Ειδικά μετά την τρομοκρατική δράση της ομώνυμης οργάνωσης τις περασμένες δεκαετίες, το άκουσμα και μόνο 17 Νοέμβρη ανασύρει σε αρκετούς δυσάρεστες εικόνες και συναισθήματα, ενώ στους περισσότερους παραπέμπει σε αριστερίζουσες ή και ακραίες ιδεολογίες.
Μου έχει συμβεί, μάλιστα, και το εξής φαιδρό: όταν πριν από 12 χρόνια ο μέλλων σύζυγός μου κι εγώ ανακοινώσαμε σε συγγενείς και φίλους πως επρόκειτο να παντρευτούμε το Σάββατο 17 Νοεμβρίου – τότε μπορούσε ο άντρας μου, λόγω ξενοδοχείου– πολλοί έσπευσαν να μας πουν χαριτολογώντας πως είμαστε «αναρχικά στοιχεία», ενώ ένας καθηγητής απ’ το Πανεπιστήμιο χάρηκε για τις πολιτικές μου πεποιθήσεις – καμία σχέση- που με ώθησαν να επιλέξω μία τόσο σημαδιακή ημερομηνία! Η παρερμήνευση, λοιπόν, του περιεχομένου της εν λόγω επετείου είναι έκδηλη ακόμα και σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, που αν κι είναι γνώστες της ιστορίας, η πολιτική τους συνείδηση παραμένει εγκλωβισμένη σε μικροκομματικά πιστεύω.
Οι υπεύθυνοι για την εορταστική εκδήλωση εκπαιδευτικοί υπερκέρασαν τα εμπόδια αυτά και προετοίμασαν με μεράκι τη σχολική αυτή γιορτή, που είναι η γιορτή της δημοκρατίας. Τα θεατρικά δρώμενα βασίστηκαν στο βιβλίο της Μαρίας Καλογεράκη «Μαμά, τι έγινε στο Πολυτεχνείο», στο όποιο παρουσιάζονται με ευγλωττία τα δραματικά γεγονότα της περιόδου, που σημάδεψε τη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Η προσέγγιση της συγγραφέως μέσα από την επιθυμία μίας μητέρας, που ήθελε να αφήσει παρακαταθήκη στην κόρη της όλα αυτά τα βιώματα, ώστε να συνειδητοποιήσει την αξία και την ευθύνη της πολιτικής ελευθερίας και να μεταγγίσει με τη σειρά της τη γνώση αυτή στην επόμενη γενιά, ήταν ένας ιδανικός τρόπος, για να κατανοήσουν τα μικρά παιδιά την πολιτική πραγματικότητα. Για το λόγο αυτό ανέλαβαν οι εκπαιδευτικοί του 6ου Δημοτικού να προσκαλέσουν την κ. Καλογεράκη στο Ρέθυμνο, προκειμένου να συμμετάσχει στην εορταστική εκδήλωση του 6ου Δημοτικού και να έχουν οι μαθητές την ευκαιρία να την γνωρίσουν από κοντά και να συνομιλήσουν μαζί της.
Η χαρά των παιδιών, όταν έρχονται σε επαφή με τους συγγραφείς των βιβλίων που διαβάζουν είναι πάντα πολύ μεγάλη και λειτουργεί ενισχυτικά στο πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας, που έχει τεθεί σε εφαρμογή τα τελευταία χρόνια. Στην προκειμένη περίπτωση, όμως η επικοινωνία αυτή θα λειτουργήσει ενισχυτικά κι ως προς την εμπέδωση του κορυφαίου μηνύματος της γιορτής του Πολυτεχνείου, που συνίσταται στην ανάδειξη της υπεροχής του δημοκρατικού πολιτεύματος, αλλά και της αναγκαιότητας προάσπισής του με αυταπάρνηση, ευθυκρισία, υπευθυνότητα κι ευσυνειδησία. Εκτιμώ πως η επικοινωνία αυτή θα τροφοδοτήσει τη σκέψη των μεγαλύτερων σε ηλικία μαθητών με προβληματισμούς σχετικά με το σημερινό πολιτικό γίγνεσθαι, αλλά και με γνώση πολύτιμη για το χρέος των νέων απέναντι στις κοινωνικές προκλήσεις.
Επίσης, εξέχουσα σημασία θεωρώ ότι έχει η προβολή των δύο κορυφαίων συνθημάτων της επετείου «Ζήτω η Ελλάδα», «Ζήτω η Δημοκρατία», προκειμένου να αναγνωριστεί ο πρωταγωνιστικός ρόλος της πατρίδας μας στην παγκόσμια ιστορική εξέλιξη ως της χώρας, που τόλμησε να θεσπίσει ως βασικό συναινετικό όρο διακυβέρνησης την ισονομία των πολιτών, αντικαθιστώντας τον ισχύοντα φυσικό νόμο του ισχυρού και της αυθαιρεσίας του.
Η διαμόρφωση του ανθρώπου ως άτομο ελεύθερο, υπεύθυνο και δημοκρατικό απαιτεί κατάλληλη διαπαιδαγώγηση από μικρή ηλικία. Ο πολίτης, που θα υπηρετήσει τους δημοκρατικούς θεσμούς με υπευθυνότητα, που θα ψηφίζει με ωριμότητα, που θα έχει συνείδηση της πολιτικής του φύσης και της πρακτικής έκφρασής της μέσα από την κοινωνική δράση και συμμετοχή, αποτελεί δημιούργημα ενός εκπαιδευτικού συστήματος που ευνοεί το πνεύμα συλλογικότητας, την ανάπτυξη του διαλόγου ως μέσου επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων, το σεβασμό στη γνώμη του άλλου, την αλληλεγγύη, την κοινωνική δικαιοσύνη, την κριτική ικανότητα, το αγωνιστικό ήθος, την ανάληψη πρωτοβουλιών, την ανταπόκριση σε πλήθος καθηκόντων, την αξιοπιστία, την ενίσχυση της δημιουργικότητας, την αφομοίωση κοινωνικών αξιών κι ιδανικών.
Η καταστρατήγηση κάθε μορφής ελευθερίας που παρατηρείται στις μέρες μας, με την εσωτερική εξάρτηση του ανθρώπου από τα υλικά αγαθά, την επιβολή προτύπων ζωής από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθιστά επιτακτική ανάγκη την κατάλληλη οργάνωση του περιεχομένου του σχολείου, ώστε να συμβάλλει στην κοινωνική πρόοδο και προαγωγή των νέων. Κυρίως, όμως, τα επαγγελματικά αδιέξοδα κι οι κοινωνικές αδικίες έχουν περιορίσει επικίνδυνα την ελευθερία επιλογής για μία ζωή με αξιοπρέπεια, τροφοδοτώντας την κοινωνική αγανάκτηση, εντείνοντας τις κοινωνικές συγκρούσεις κι ενισχύοντας τον προσανατολισμό σε ακραίες πολιτικές ιδεολογίες, που υπονομεύουν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Όταν, λοιπόν, τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία υποβάλλονται σε ένα καταιγισμό πληροφοριών, που δεν μπορούν να αφομοιώσουν, και παράλληλα δέχονται επιρροές από οργανώσεις που χειραγωγούν τη σκέψη τους, είναι στόχος ζωτικής σημασίας το εκπαιδευτικό σύστημα να ενισχύει τους μηχανισμούς αντίστασης των νέων απέναντι σε οτιδήποτε δυναμιτίζει την κοινωνική συνοχή και την πολιτική σταθερότητα, ενώ παράλληλα να καλλιεργεί την υπευθυνότητα, ώστε να εντοπίζεται η δικαίωση κι η καταξίωση της ζωής.
Δεν μπορεί να ακούς 9χρονα να σχολιάζουν για την εγκληματική δράση της Χρυσής Αυγής και να μην μπορούν να κατανοήσουν τη σκοτεινή δράση της δικτατορίας. Μία υγιής πολιτική συνείδηση χτίζεται καταρχήν με τη γνώση της ιστορίας, χωρίς φανατισμούς, χωρίς μυθοπλασίες. Είναι σκόπιμο, ακόμα, να γνωρίζουν, πως δικτατορία αποτελεί και κάθε προσπάθεια χειραγώγησης και εξανδραποδισμού. Δεν μπορεί να βλέπουμε λίγο αργότερα, στις ηλικίες των 12-13, να πραγματοποιούνται μαθητικά συμβούλια με αμφισβητούμενες συμμετοχικές διαδικασίες και να αποφασίζονται απρόσκοπτα καταλήψεις, με σαφείς ενδείξεις ότι πρόκειται για υποκινούμενες ενέργειες, που αποσκοπούν στον εκμαυλισμό ενός ακόμα δημοκρατικού θεσμού.
Ελευθερία σημαίνει ευθύνη κι η Δημοκρατία απαιτεί πολίτες αφυπνισμένους. Οι πολιτικές δυνάμεις που υπηρετούν την ιδεολογία της πόλωσης, θέλουν πολίτες χειραγωγούμενους ή αδιάφορους. Η στρατηγική, όμως, της έντασης ενισχύει την αμφιβολία για τη δυνατότητα της Ελλάδας να βγει από τη μεγάλη οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση. Σαφώς, η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη της χώρας, εξαρτάται από την εξάλειψη των γραφειοκρατικών εμποδίων και τη διασφάλιση της σταθερότητας του φορολογικού συστήματος. Ωστόσο, ποιες αγορές θα ανοίξουν, όσο επικρατεί πολιτική αστάθεια κι η πόλωση σύρει τη χώρα σε μία διελκυστίνδα εξόντωσης; Ποια πορεία ανάπτυξης μπορεί να υλοποιηθεί, όταν η πολιτική κατεύθυνση της χώρας προσκρούει σε πράξεις ωμής βίας; Γι’ αυτό επιβάλλεται άμεσα η αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας κι όχι να κάνουν το γύρο του κόσμου οι εικόνες των ΜΑΤ που εισβάλλουν στο υπό πεντάμηνη κατάληψη Ραδιομέγαρο.
Η διαδικασία αποκατάστασης της ομαλότητας απαιτεί ενεργοποίηση όλων των πολιτών, καθώς η ελευθερία, η εθνική και πολιτική, είναι αποτέλεσμα της υπεύθυνης, συνειδητής και, κυρίως, συλλογικής πράξης των ανθρώπων. Κι ο ρόλος της νέας γενιάς στην προσπάθεια αυτή είναι καταλυτικός, γιατί είναι πιο ασυμβίβαστη στην υποτέλεια, οραματίζεται, έχει καινοτόμες ιδέες, αναζητά επίμονα τη διέξοδο, είναι πιο δραστήρια, δεν εφησυχάζει, αλλά είναι και πιο δίκαιη. Επιλέγει την αξιοκρατία, κι όχι τη ρουσφετολογία, που παρακωλύει κάθε προσπάθεια εξυγίανσης του δημόσιου τομέα.
Κλείνω την αναφορά μου στη γιορτή της Δημοκρατίας με την ευχή πως δε θα σημειωθούν ανήμερα ανάρμοστα προς την αξία της επετείου επεισόδια, ως διαμαρτυρία για την κυβερνητική πολιτική. Τέλος, σημειώνω το αισιόδοξο τραγούδι, που παιάνισαν τα γλυκόλαλα χείλη των μαθητών του 6ου Δημοτικού, με όλη τη ζωντάνια και δροσιά της νιότης, που έχει τη δύναμη να δημιουργήσει έναν πιο όμορφο κόσμο, ελεύθερο κι αδελφωμένο:
«Τα παιδιά τραγουδάνε στους δρόμους η φωνή τους τον κόσμο αλλάζει, τα σκοτάδια σκορπάνε κι η μέρα λουλουδίζει σαν ανθός στο περβάζι.
Τα παιδιά ζωγραφίζουν στους τοίχους δυο καρδιές κι έναν ήλιο στη μέση παίρνω φως απ’ τον ήλιο και φτιάχνω την αγάπη και μου λες … πως σ’ αρέσει.»
Μου αρέσει, παιδιά μου, μου αρέσει πάρα πολύ!
