ΓΙΟΚΟΧΑΜΑ - ΜΠΙΛΜΠΑΟ
Γράφει ο Μανώλης Σκαρσούλης
Με μπονάτσα στον Ινδικό μπήκαμε από το Σουεζ στην Μεσόγειο.
Μέχρι τη Μάλτα και τη Σικελία, ο καιρός ήταν καλός. Κάτι τεσσάρια το πολύ πέντε δεν μας απασχόλησαν. Όταν περάσαμε όμως τη Μασσαλία και βγήκαμε στον Κόρφο - Λέων, μας περίμενε κανονική "λεονάδα", αυτός ο δυνατός βόρειος άνεμος που κατεβαίνει από τις Άλπεις και τα βιβλία τον λένε μιστράλ. Το φορτίο άρχισε πάλι το τραλαλά και για καλό και για κακό και κυρίως με τη σκέψη ότι σε λίγο φτάναμε στο βράχο του Γιβραλτάρ και θα βγαίναμε στον Ατλαντικό - που Γενάρη μήνα δεν αστειεύεται - έστειλα τον καπετάν Μάρκο με το σφυρί και τις σφήνες του να φέρει μια ακόμη βόλτα τους κουραδόρους. Τα ραδιόφωνα έπαιζαν σπανιόλικη και πορτουγέζικη μουσική και το φορτίο συνέχιζε την παλιά του τέχνη. Όπως και να το κάνουμε έπρεπε να το πάρουμε απόφαση ότι ήταν... τριζάτο.
Ο Ωκεανός δεν μας υποδέχτηκε φιλόξενα. Πιο πάνω στον Μπέη είχε στρώσει ένα στορμ δύναμη εννέα με δέκα έλεγε το ραπόρτο, θάλασσα τρικυμιώδης και διάφορα σχετικά.
Ανέβαινα την κόστα της Πορτογαλίας και έβλεπα τα φώτα από τις πόλεις και τα χωριά που άφηνα πίσω μου και ζήλευα. Όλοι αυτοί ήταν στο σπίτι τους, σε λίγο θα έπεφταν να κοιμηθούν. Μερικοί σίγουρα θα έριχναν και κανένα πορτογαλικό. Ο καιρός συνεχώς φρεσκάριζε. Τον είχα σχεδόν κατάπλωρα και λίγο στην αριστερή μάσκα, και το μπότζι δεν ήταν μεγάλο, αλλά τα κύματα που σκέπαζαν την πλώρη έκαναν όλο το σκάφος να τρίζει. Σκαμπανεβάζαμε. Δεν με φόβιζε όμως αυτό έκοψα λίγο δρόμο και τα χτυπήματα έγιναν πιο γλυκά. Εκείνο που με απασχολούσε ήταν τι θα γίνει όταν θα τελείωνε και η κόστα της Ισπανίας και θα έπρεπε να στρίψω δεξιά. Τότε ο καιρός θα ερχόταν στην μπάντα και ο Θεός να βάλει το χέρι του.
Ήταν νύχτα όταν πέρασα το Φινιστέρι και κατά τα μεσάνυχτα φάνηκαν δίπλα τα φανάρια της Λα Κορούνια και του Ελ Φερόλ. Ο καιρός ήταν Τούρκος. Τα μίλια όμως είχαν τελειώσει και έπρεπε να στρίψω. Φώναξα επάνω στον Πρώτο και τον γραμματικό και τους το είπα.
"Κάνε ότι σε φωτίσει ο Θεός".
Οι δυο τους κάθισαν στην άκρη της γέφυρας και κοιτούσαν τα κύματα που μας σκέπαζαν στην αριστερή μεριά το ένα μετά το άλλο. Δεν τους χρειαζόμουν επάνω. Τους έστειλα να φέρουν βόλτα στο βαπόρι και να βεβαιωθούν ότι καθετί που υπήρχε φόβος να κουνηθεί ήταν γερά μποτσαρισμένο. Στη γέφυρα βάρδια ήταν ο Βαγγέλης από το Αργοστόλι , ανθυποπλοίαρχος διπλωματούχος, καλό παιδί .
"Βαγγέλη, θα την κάνουμε την παλικαριά;"
"Μ' αυτό τον καιρό, καπετάνιε;" τόλμησε να ρωτήσει δειλά δειλά.
Δεν θύμωσα. Ήταν λογική η απορία του.
"Δεν γίνεται αλλιώς...
"Ότι πείτε ".
Παίρνει το τιμόνι από το ναύτη ο Βαγγέλης και βγαίνω στο φτερό μήπως καταφέρω να ξεχωρίσω καμιά κατάλληλη στιγμή με λίγο μπόσικο κύμα να του πω στρίψει. Δεν έβλεπα τίποτε ενθαρρυντικό. Δεν είχε όμως νόημα να περιμένω. Η κατάσταση δεν έδειχνε να είχε σκοπό να αλλάξει. Ο καιρός μάλλον χειροτέρευε. Χωρίς να το πολυσκεφτώ παίρνω τη μεγάλη απόφαση και πάνω την κουτουράδα.
"Αλά μπάντα δεξιά".
"Αλά μπάντα δεξιά" μου απαντάει ο Βαγγέλης, χωρίς και αυτός να έχει καταλάβει καλά καλά τι σήμαινε το όρντινο.
Το Χίος άρχισε να στρίβει με δυσκολία και να χοροπηδάει πάνω στα τεράστια κύματα που του χαστούκιζαν με δύναμη την αριστερή μάσκα.
"Θέλουμε πολύ, Βαγγέλη;"
"Θέλουμε, καπετάνιε".
Πριν τελειώσει την κουβέντα του ο Βαγγέλης, βλέπω ένα κύμα θηρίο ανήμερο, βουνό απότομο να ξεσπάει με ορμή και την κάτασπρη κορυφή του να σκεπάζει μεγαλόπρεπα το πλοίο και να μας σπρώχνει σαν καρυδότσουφλο. Δεν ξέρω πόσες μοίρες ήταν η μπαταρισιά, αλλά ξέρω ότι δεν άφησε τίποτε όρθιο. Ότι δεν ήταν κάπου στερεωμένο έπεσε με ορμή στον μπουλμέ και στο πάτωμα και στην κουβέρτα. Πριν προλάβω να συνέλθω έρχεται δεύτερο κύμα θεόρατο και δίνει μια από την άλλη μεριά και γεμίζει όλη η κουβέρτα τόνους νερό. Νόμισα ότι ήρθε το τέλος .
"Φέρ' το πίσω στη γραμμή του, Βαγγέλη ! Φέρ' το γρήγορα! Πορεία Βορράς! Δεν μας παίρνει, Βαγγέλη. Δεν στρίβω εδώ μέσα. Ας πάω μέχρι τον Βόρειο Πόλο. Δεν με νοιάζει".
Το έφερε στην πορεία του με δυσκολία ο Βαγγέλης, έκοψα και λίγο δρόμο και ηρέμησε κάπως η κατάσταση .
"Φοβήθηκες, Βαγγέλη;"
"Φοβήθηκα" μου απαντάει δειλά δειλά.
"Εγώ εχέστηκα!" του λέω για να του δώσω κουράγιο.
GDYNIA 1956
Ήταν μπουνάτσα κάλμα κι ο ήλιος έλαμπε μέσα από την ψευτομίχλη της Βαλτικής όταν "τη βοήθεια πλοηγού και ρυμουλκών" - όπως γράφουμε στο ημερολόγιο γέφυρας - έμπαινε στο λιμάνι το Καπετάν Γιάννης, ολοκαίνουργιο μοτόρι 15.000 τόνων . Εγώ ήμουν γραμματικός πάνω στο καμπούνι της πλώρης και φορούσα τη στολή με τα γαλόνια του υποπλοίαρχου στο ρεματζάρισμα. Ήταν η πρώτη μου φορά με τα τρία σιρίτια και μάλον ήθελα να κάνω εντύπωση. Ερχόμασταν από το Βανκούβερ του Καναδά, φορτωμένοι γενήματα. Μεγάλο ταξίδι, ένα μήνα στον μισό Ειρηνικό και ολάκερο Ατλαντικό, με δυο περάσματα από τα κανάλια του Παναμά και του Κιέλου.
Το βαπόρι ζύγωσε σιγά σιγά το μόλο και όπως ετοιμάζαμε το ιβιλάι για να δώσουμε κάβο, πρόσεξα ..μια γυναίκα ψηλή, ξανθιά, αγέρωχη, γεμάτη , σαν μια διαβεβαίωση ότι πράγματι ήταν αλήθεια αυτά που λένε για τις Πολωνέζες.
Έπειτα από ένα τόσο μεγάλο ταξίδι , δεν κρατήθηκα και βρυχήθηκα σαν βέρος Ρωμιός:
"Μανάρα μου!!!"
Φαίνεται φώναξα πολύ δυνατά, γιατί γύρισε κατά το μέρος μου και με κοίταξε με απορία. Ήμασταν ακόμη μακριά από το μόλο. Της έκανα νόημα με το χέρι, συνοδευόμενο με το σχετικό χαμόγελο, σφύριξα όπως κάνουν οι Αμερικάνοι και, καθώς μας έσπρωχνε το ρυμουλκό και ζυγώσαμε, πέταξα και το δεύτερο επιφώνημα καθαρά ελληνικής προελεύσεως:
"Πασά μου!!!"
Με είδε, με άκουσε, αλλά δεν έδωσε σημασία. Ίσως να νόμιζε ότι φώναξα στους ναύτες.
Μετά την βλέπω να ανεβαίνει τη σκάλα σοβαρή και ψυχρή , σαν να ήταν Γκεστάπο. Λες ;
Την έλεγαν Ντανούτα. Ήταν επόπτης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Πολωνίας για τα τελωνεία στα λιμάνια της Βαλτικής . Μεγάλο πόστο! Είχε έρθει για έλεγχο από τη Βαρσοβία.
Ήξερε το όνομα μου. Με κοίταξε αυστηρά και με ρώτησε με πολύ σοβαρό ύφος:
''Γιατί μου σφυρίξατε;"
"Αν σας προσέλαβα, σας ζητώ χίλιες φορές συγγνώμη. Στην πατρίδα μου όμως όταν βλέπουμε μια ωραία κυρία σαν εσάς δεν μπορούμε να μην εκφράσουμε το θαυμασμό μας, και το σφύριγμα είναι ο πιο αθώος τρόπος". Και που να σε πετύχαινα μέσα στο τραμ δύο μεσημέρι, σκέφτηκα.
‘'Τέλος πάντων. Δεν έχει σημασία".
'Έ , τι θα λέγατε να πηγαίναμε μαζί το βράδυ;"
Της φάνηκε περίεργη η κάπως απότομη πρόσκλησή μου. Γύρισε στους άλλους και άρχισε να μιλάει μαζί τους πολωνέζικα. Λες και γινόταν συμβούλιο. Κάθε τόσο μου έριχναν και μια μυστήρια ματιά.
"Ξέρετε, δεν μπορούμε να πάμε οι δυο μας".
"Γιατί;"
"Θα είναι καλύτερα να φέρετε και κανένα φίλο σας".
Στο lnterclub η είσοδος επιτρεπόταν μόνο σε ναυτικούς, Πολωνούς και ξένους. Καθώς επίσης και..σε κορίτσια με ειδική άδεια.
Σιγά σιγά μαζεύτηκε κόσμος πολύς. Ναυτικοί από όλες τις νατσιόνες και από ένα ελληνικό φορτηγό που ήταν στο λιμάνι. Ήρθαν και μερικοί από το δικό μας το βαπόρι, που με φιλοδώρησαν με μερικά χαμόγελα γεμάτα σημασία , σαν να ήθελαν να πουν "γεια σου καπετάν Γιωργάκη λεβεντιά με το γκομενάκι σου, που δεν πρόλαβες να πατήσεις πόδι στη στεριά και καμάκωσες ".
Η μουσική ήταν πολύ δυνατή και δεν μπορούσαμε να κουβεντιάσουμε. Καθίσαμε κοντά κοντά και μου εξηγούσε διάφορα, αλλά εγώ είχα αρχίσει -επιτέλους- να μην πολυενδιαφέρομαι για το παραπέτασμα και ανέπνεα το περίεργο άρωμά της.
Κάπου εκεί της ακούμπησα το χέρι. Κι εκεί που της το ακούμπησα, της το έπιασα και το έσφιξα και το χάιδεψα. Κι εκεί που το χάιδεψα, τη φίλησα. Τραβήχτηκε λίγο αλλά δεν επέμενε πολύ. Μέσα σε λίγα λεπτά ούτε Σταλίν υπήρχε ούτε Μολότοφ ούτε παραπέτασμα. Δεν μας χωρούσε ο τόπος και σηκωθήκαμε να πάμε σπίτι. Είχα 24 ώρες καιρό για να δώσω το "παρών" στον σκοπό της σκάλας του βαποριού και ξημέρωνε Κυριακή.
Την άλλη μέρα ξύπνησα με κέφι καταπληκτικό. Φιλάκια, αγκαλίτσες, σάχλες και τα λοιπά. Κατά το μεσημέρι καταφέραμε και σηκωθήκαμε και πήγαμε στο βαπόρι. Περίμενε στο ταξί και πετάχτηκα επάνω. Όλοι με κοίταζαν με περιέργεια.
"Που ήσουν, μωρέ;" μου λέει ο καπιτάνιος. "Τρόμαξα . Νόμισα ότι σε έστειλαν στη Σιβηρία".
"Ποια Σιβηρία, καπετάν Σταύρο. Στον Παράδεισο ήμουνα. Πηγαίνω γιατί βιάζομαι".
"Έχε το νου σου. Να προσέχεις! "
Όλες τις μέρες τις περάσαμε μαζί. Το βαπόρι δεν είχε δουλειά, γιατί περιμέναμε σειρά για εκφόρτωση, και έτσι βλεπόμασταν συνεχώς. Αν και απαγορευόταν η άνοδος, ερχόταν και δεν έδινε σημασία στον σκοπό της σκάλας που την κοίταζε με ψυχρό, αυστηρό βλέμμα. (Όλοι οι καρατζόβες είναι ίδιοι σε όλα τα μέρη του κόσμου.) Σιγά σιγά έγινε φίλη και με τους άλλους αξιωματικούς. Παίζαμε κανάστα και κάνα δυο φορές πήγαμε και στο κλαμπ παρέα με το επιτελείο. Όταν δεν κάναμε έρωτα πιάναμε ατελείωτες κουβέντες για το πως είναι από Δω και το πως είναι από Κει. Εγώ την ρωτούσα ένα σωρό και εκείνη δεν ρωτούσε τίποτε. Τα ήξερε όλα. Και οι μέρες περνούσαν και είχαμε γίνει πια γνωστό ζευγαράκι τόσο στο πλήρωμα όσο και στους ντόπιους.
"Πρέπει να γυρίσω στη Βαρσοβία" είπε. "Διακόπτεται η αποστολή μου στα λιμάνια της Βαλτικής και τους λόγους θα μου τους εξηγήσουν εκεί. Είμαι όμως σίγουρη ότι τους έχει ενοχλήσει η δική μας ιστορία".
Χώθηκε στην αγκαλιά μου και έβαλε τα κλάματα.
"Μα τι κακό κάναμε; Τι τους πειράξαμε; Georg meine liebe, θέλω να φύγω να πάω να ζήσω μακριά. Λεύτερη να κάνω ότι θέλω. Λεύτερη να αγαπήσω. Είμαστε σκλάβοι! Μπορείς να το καταλάβεις; Σκλάβοι".
Η ΜΟΝΕΔΑ, ΤΟ ΜΕΣΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ...«Μ»
Το ένα, το πανέμορφο, το ξακουστό, το γεμάτο μυστήριο, το είχε Εκείνη, και στα χρόνια που πέρασαν το μεταχειρίστηκε για να γράψει ιστορία .
Το άλλο, το πανίσχυρο, το αστραφτερό , το παντοδύναμο, το είχε το αφεντικό, και όσο καλά ήξερε να το κερδίζει με τη μεγάλη του εξυπνάδα και πονηριά, άλλο τόσο ήξερε να το γλεντάει και να το σπαταλάει για χατίρι Εκείνης και άλλων πολλών Εκείνων που πέρασαν από τη ζωή του.
Το τρίτο «Μ» το είχαν όσοι γνώριζαν Εκείνη.
Εμείς, χωρίς να έχουμε κανένα από τα τρία, πληρώναμε πάντα τις συνέπειες αυτού του συνδυασμού των τριών «Μ» .
Το αφεντικό ήταν ωραίος άνθρωπος. Πανέξυπνος, ριψοκίνδυνος, πονηρός, δουλευταράς, δίκαιος αλλά και σκληρός. Εκτός από πολύ πετυχημένος ήταν και μεγάλος γλεντζές. Ήξερε να τα τρώει τα λεφτά του και ήξερε να τα χαίρεται. Είχε ένα από τα μεγαλύτερα κότερα στον κόσμο και απολάμβανε να κάνει τον καπετάνιο μια και δεν μπορούσε να καπετανέψει σε κανένα από τα βαπόρια του. Με την Μονέδα του και τη γοητεία του είχε καταφέρει να μπει στην πιο ψηλή κοινωνία και όχι μόνο την ελληνική. Όλα αυτά δεν θα ήταν τόσο άξια λόγου αν δεν πήγαιναν παρέα με τη φήμη του μεγάλου καρδιοκατακτητή. το πρώτο «Μ» τον απασχολούσε συνεχώς και του έδινε πάντα την τιμητική θέση που του άξιζε. μερικές από τις ερωτικές του ιστορίες άφησαν εποχή, χωρίς απαραίτητο να γίνουν ανάγνωσμα σε εφημερίδες ή φτηνά περιοδικά. Αυτά δεν του ταίριαζαν. Ήταν αριστοκράτης.
Κάποτε, λοιπόν , για να αρχίσουμε να μπαίνουμε και στην ιστορία μας, είχε έναν πολύ έντονο δεσμό με μια πασίγνωστη Ελληνίδα ηθοποιό που εκτός από την ομορφιά και το τα έντο της ήταν γνωστή και για τον δυνατό και ατίθασο χαρακτήρα της . Ήταν ίσως ο μόνος άνθρωπος τον έκανε ότι ήθελε. Εμείς στα βαπόρια είχαμε αρχίσει να τη φοβόμαστε, καθώς δεν άρχισαν να καταφθάνουν στο βαπόρι διάφοροι προστατευόμενοί της να τους ναυτολογήσουμε . Κατά κανόνα ήταν τύποι που δεν μπορούσαν, είτε λόγω χαρακτήρος είτε λόγω ελλείψεως προσόντων, να βρουν δουλειά πουθενά. Σε εμάς αυτά τα εμπόδια δεν μετρούσαν. Εκείνο πού τους άνοιγε την πόρτα ήταν το «Μ». Έφτανε το ότι ήταν συστημένοι Εκείνης, και με αυτό το διαβατήριο η θέση τους ήταν εξασφαλισμένη.
Πηγή: Καπετάνιος Τζώρτζης Μαράτος Απαγορευτικό Απόπλου Βιβλιοπωλείο ΕΣΤΙΑ
