Γράφει ο Εμμανουήλ Κ. Ακουμιανάκης
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com
«Από όσα βλέπεις να πιστεύεις τα μισά κι από όσα ακούς να μην πιστεύεις τίποτα» λέει μια παλιά παροιμία. Η δυσπιστία στις δύσκολες εποχές που ζούμε θεωρείται προτέρημα, διότι μπορεί να μας προφυλάξει από πολλές κακοτοπιές. Από την άλλη, η ευπιστία σε ότι βλέπουμε και ακούμε αρκετές φορές μας οδηγεί σε παγίδες και σε δύσκολες καταστάσεις. Όσο παράξενο κι αν φαίνεται δεν βλέπουμε μόνο χάρη στα μάτια μας. Η όραση είναι μια από τις πέντε αισθήσεις του ανθρώπου. Άτομα τυφλά εκ γενετής ή ύστερα από ατύχημα είναι ικανά να αποκτούν μια ικανοποιητική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου. Η όραση μέσω των ματιών δεν είναι ούτε ο μοναδικός, ούτε ο αποκλειστικός τρόπος για να έχουμε μια ακριβή εικόνα του εξωτερικού περιβάλλοντος. Η ακοή, η γεύση, η όσφρηση και η αφή λειτουργούν συμπληρωματικά της όρασης στον άνθρωπο, όσον αφορά την αντίληψη της πραγματικότητας.
Λέγοντας αλήθεια εννοούμε γενικά την αδιαμφισβήτητη ύπαρξη μιας κατάστασης και την πραγματικότητα ενός γεγονότος. Ως αλήθεια δεχόμαστε αυτό που αντιλαμβάνονται ως πραγματικότητα, με σιγουριά οι περισσότεροι άνθρωποι. Η κοινή αντίληψη ενός φαινομένου από δύο ή περισσότερους ανθρώπους, δημιουργεί μια σύμβαση για το φαινόμενο και την «αίσθηση» που αυτό προκαλεί. Όταν αυτή η κοινή σύμβαση αφορά ένα μεγάλο σύνολο ανθρώπων, όταν δηλαδή «όλοι» αντιλαμβάνονται κάτι με όμοιο τρόπο, τότε η κοινή αυτή σύμβαση γίνεται αποδεκτή ως αλήθεια. Ετυμολογικά ο όρος προέρχεται από το στερητικό α- και τη λέξη λήθη (λησμονιά). Το ψέμα δεν είναι το ακριβώς αντίθετο της αλήθειας. Η αλήθεια αντανακλά και παράγει πραγματικότητα, η μη αλήθεια δεν παράγει πραγματικότητα, ενώ το ψέμα παρόλο που δεν αντανακλά την πραγματικότητα, παράγει νέα πραγματικότητα, νέα αλήθεια δηλαδή, όταν το πιστεύει κάποιος.
Στη «Θεωρία των Ιδεών» υπάρχει μια αλληγορία. Οι άνθρωποι -κατά τον Πλάτωνα- ενώ χρησιμοποιούν τις αισθήσεις τους για να ανακαλύψουν την αλήθεια, στην ουσία εξαπατώνται από αυτές. Μοιάζουν σα να είναι δεμένοι μέσα σε ένα σπήλαιο από το οποίο δεν μπορούν να βγουν ή να κοιτάξουν πίσω. Πίσω τους βρίσκεται αναμμένη μια φωτιά, καθώς διάφορα αντικείμενα περνούν από μπροστά της. Το μόνο που βλέπουν είναι οι σκιές που σχηματίζονται από τα αντικείμενα στον τοίχο του σπηλαίου καθώς αυτά φωτίζονται από τη φωτιά. Για παράδειγμα, η σκιά ενός κύβου που περιστρέφεται θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή ως παραλληλόγραμμο ή ως ρόμβος από το δεμένο άνθρωπο στο σπήλαιο. Κατά συνέπεια, η αλήθεια γίνεται αντιληπτή με διαφορετικό τρόπο από τον άνθρωπο κάθε στιγμή.
Σήμερα ζούμε σε μια εποχή μετάβασης από το ωραίο μύθο στην σκληρή πραγματικότητα. Από το ευχάριστο ψέμα στην ωμή αλήθεια. Από την διαστρεβλωμένη όραση στη γενική και συνολική αντίληψη. Από το επίπλαστο και το φτιασιδωμένο στο άχαρο και στο ρεαλιστικό. Οι σκιές του παρελθόντος μας στοιχειώνουν και μας ακολουθούν σε κάθε μας βήμα. Είμαστε βαθιά εγκλωβισμένοι στο νοτισμένο σπήλαιο των σκιών μιας χώρας δεν άλλαζε για να κρατήσει φέουδα και τώρα τα γκρεμίζει για να επιβιώσει. Η αλήθεια πάντα υπήρχε αλλά εμείς δεν ήμασταν έτοιμοι να την αντιμετωπίσουμε. Τα αυτονόητα έπαψαν να υπάρχουν. Οι παλιές αλήθειες που άρχισαν ως αιρέσεις τελειώνουν πλέον ως προκαταλήψεις. Επειδή δεν μας πίστευαν τόσο καιρό, δεν μπορούμε να πιστέψουμε κι εμείς αυτό που γίνεται μπροστά στα μάτια μας. Πιστεύαμε ότι βλέπαμε κι ότι ακούγαμε και μας έγινε ακλόνητη πεποίθηση, βαθιά πίστη και θρησκευτικό δόγμα. Δυστυχώς ή ευτυχώς, η απότομη προσγείωση, το «ξεπέζεμα» δεν αποτελεί εύκολη διαδικασία. Υπάρχουν σκληρές μάχες και οδυνηρές απώλειες. Τα δύσκολα είναι μπροστά μας. Η όραση μας ξεγελάστηκε, η πίστη μας κλονίστηκε και η αλήθεια κρύφτηκε. Κι ακόμα μερικοί νομίζουν ότι μπορούν να πορευτούν με αντιλήψεις μιας περασμένης εποχής που φαντάζει τόσο κοντινή και τόσο μακρινή συνάμα. Δειλοί μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, προσμένουν άδικα το «θαύμα».
