Ανεξάρτητος έλεγχος - τεκμηριωμένη λύση - συνέχιση και ολοκλήρωση του έργου
Το θέμα των παρακάμψεων του ΒΟΑΚ επανέρχεται στην επικαιρότητα. Στον δημοσιευμένο στον τύπο πίνακα «Οι προτεραιότητες των υπουργείων» καταγράφεται ως στόχος του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, έως τον Μάρτιο του 2027, η παράδοση 25 χλμ. στις παρακάμψεις Ρεθύμνου και Ηρακλείου και επεμβάσεις οδικής ασφάλειας σε 130 χλμ. του ΒΟΑΚ. Ο προγραμματισμός αυτός καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την τεκμηριωμένη αντιμετώπιση των εκκρεμοτήτων της χάραξης στο ανατολικό Ρέθυμνο.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει την ταχύτερη ολοκλήρωση ενός σύγχρονου και ασφαλούς Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης. Ο διαγωνισμός ξεκίνησε το 2018, επί κυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα. Η συνέχεια και ολοκλήρωση του έργου αποτελεί ευθύνη απέναντι στην Κρήτη, που τον χρειαζόταν χθες.
Ο ΒΟΑΚ πρέπει να προχωρήσει παντού χωρίς καθυστέρηση.
Ειδικά για την αμφισβητούμενη νέα χάραξη στο τμήμα Αμάρι–Σκαλέτα του ανατολικού Ρεθύμνου υποστηρίζουμε ανοιχτή, ανεξάρτητη και κοστολογημένη σύγκριση των λύσεων σε 90 ημέρες, χωρίς να σταματήσει κανένα άλλο εργοτάξιο.
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης έχει ταχθεί υπέρ της διατήρησης του υφιστάμενου διαδρόμου. Ο Δήμος Ρεθύμνης και ο Σύλλογος Κατοίκων- Επιτροπή Αγώνα έχουν επίσης εκφράσει αντίθεση στην επιλεγμένη νέα χάραξη. Αυτή η θεσμική και κοινωνική σύγκλιση απαιτεί άμεση κι σαφή απάντηση από το Υπουργείο.
Η διαπλάτυνση και αναβάθμιση του υφιστάμενου δρόμου είχε περιληφθεί ως η βασική πρόταση στον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε το 2019, με τη νότια παράκαμψη ως εναλλακτική. Η αξιοποίηση του υπάρχοντος διαδρόμου και των ήδη συντελεσμένων απαλλοτριώσεων μπορεί να περιορίσει την κατάληψη παραγωγικής γης, τον κατακερματισμό ιδιοκτησιών και τις επιπτώσεις στην τοπική οικονομία και την πολιτιστική κληρονομιά. Αυτοί είναι ουσιαστικοί λόγοι που συνηγορούν υπέρ της, εφόσον επιβεβαιωθούν με τις απαιτούμενες προδιαγραφές ασφάλειας.
Το κρίσιμο ερώτημα που εύλογα τίθεται, είναι με ποια συγκριτικά στοιχεία επιλέχθηκαν οι σήραγγες, οι γέφυρες και οι υπόλοιπες σύνθετες κατασκευές της νέας χάραξης. Ποιο είναι το συνολικό κόστος κάθε λύσης, μαζί με τη συντήρηση, τις απαλλοτριώσεις, τις αρχαιολογικές εργασίες και τις συμβατικές συνέπειες ενδεχόμενης αλλαγής; Ποιο είναι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα, με τις αναγκαίες εγκρίσεις και τους κινδύνους καθυστέρησης κάθε επιλογής;
Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο γνωμοδότησε στις 21 Ιουνίου 2022 υπέρ της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Χανιά–Ηράκλειο, η οποία περιλαμβάνει τη νέα χάραξη με σήραγγες στο ανατολικό Ρέθυμνο. Έθεσε όμως, συγκεκριμένους όρους προστασίας. Το ερώτημα είναι αν εφαρμόστηκαν ουσιαστικά οι όροι αυτοί και αν αιτιολογήθηκε επαρκώς η απόρριψη των εναλλακτικών λύσεων, ιδίως της αναβάθμισης του υφιστάμενου δρόμου;
Για να επιλυθεί το ζήτημα με διαφάνεια και συγκεκριμένο αποτέλεσμα, θέτουμε έξι βασικά ζητήματα:
1. Δημοσιοποίηση του φακέλου σε 30 ημέρες. Να δοθούν στους φορείς : η συγκριτική αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων της περιβαλλοντικής μελέτης του 2021, οι τεκμηριωμένες απαντήσεις στις ενστάσεις και τα έγγραφα που αιτιολογούν την απόρριψη της διαπλάτυνσης σε συνάρτηση με τις επισημάνσεις της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Αν κάποιο στοιχείο δεν υπάρχει, αυτό πρέπει να δηλωθεί ρητά.
2. Ανεξάρτητη αξιολόγηση σε 90 ημέρες. Με κοινή πρωτοβουλία Περιφέρειας, Δήμου και συλλόγων κατοίκων, να ζητηθεί η συνδρομή ανεξάρτητου τεχνικού συμβούλου, με συμμετοχή του τοπικού επιστημονικού δυναμικού. Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Δυτικής Κρήτης, το Πολυτεχνείο Κρήτης ή άλλη εξειδικευμένη επιστημονική ομάδα μπορούν να συμβάλλουν, χωρίς σύγκρουση συμφερόντων. Ο έλεγχος να συγκρίνει ασφάλεια, συνολικό κόστος, χρόνο, αρχαιότητες, αγροτική γη, θόρυβο και αντιπλημμυρική προστασία, με δημόσιο πόρισμα.
3. Αδιάλειπτη πρόοδος του υπόλοιπου έργου. Τα 12,4 χιλιόμετρα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποτελέσουν αιτία ή πρόσχημα ακινησίας στα υπόλοιπα τμήματα του έργου Χανιά–Ηράκλειο. Το Υπουργείο πρέπει να το διασφαλίσει εγγράφως, με πρόγραμμα εργασιών και προθεσμίες ανά τμήμα. Χρειάζονται 90 ημέρες ελέγχου, όχι εννέα χρόνια αναθεώρησης με αντίστοιχο οικονομικό κόστος.
4. Πλήρης και δίκαιη αποζημίωση των θιγομένων. Η νόμιμη αποζημίωση πρέπει να καταβάλλεται πλήρως πριν από την κατάληψη της γης, αντί της περιορισμένης προκαταβολής της επείγουσας διαδικασίας. Να αποτιμώνται τεκμηριωμένα οι απώλειες παραγωγής και εισοδήματος και να εξετάζονται αναδασμός ή άλλες κατάλληλες παρεμβάσεις όπου ο δρόμος κατακερματίζει τις εκμεταλλεύσεις.
5. Εξασφάλιση δωρεάν τοπικής μετακίνησης. Εφόσον διατηρηθεί η νότια χάραξη, ο υφιστάμενος δρόμος πρέπει να παραμείνει δωρεάν και να αναβαθμιστεί για την τοπική κυκλοφορία. Παράλληλα, να εξεταστούν, με κοστολόγηση και σαφή χρηματοδότηση, οι όροι επέκτασης της δωρεάν διέλευσης της παράκαμψης Ρεθύμνου έως τον κόμβο Εσταυρωμένου.
6. Σταθερή δημόσια λογοδοσία. Επιτροπή παρακολούθησης με Περιφέρεια, Δήμους και Τεχνικό Επιμελητήριο να έχει πρόσβαση στα αναγκαία στοιχεία και στις σχετικές εκθέσεις του Ανεξάρτητου Μηχανικού. Κάθε τρίμηνο να δημοσιοποιούνται κόστος, πρόοδος, εκκρεμότητες και ημερομηνίες παράδοσης ανά τμήμα.
Η ΕΛ.Α.Σ. αντιμετωπίζει θετικά την αναβάθμιση του υφιστάμενου διαδρόμου ως βασική λύση προς αξιολόγηση. Αν ο ανεξάρτητος έλεγχος επιβεβαιώσει τη συνολική υπεροχή της, ο σχεδιασμός πρέπει να προσαρμοστεί νόμιμα. Αν τεκμηριώσει διαφορετικό αποτέλεσμα, αυτό θα πρέπει να γίνει σεβαστό. Η δέσμευσή μας είναι καθαρή: ασφαλής ΒΟΑΚ, προστασία του τόπου, έλεγχος του δημόσιου χρήματος, συνέχιση και ολοκλήρωση των εργασιών σε όλη την Κρήτη.
