Στο προηγούμενο «Αντιποιητικό» μου με τίτλο «Μνημείο Μικρασιατικής Καταστροφής και Αλησμόνητων(;)Πατρίδων» (25.5.2013) υποσημείωσα την εξής Υπενθύμιση: «Τέλη του Καλοκαιριού θα πραγματοποιηθεί και στο Ρέθυμνο η Έκθεση του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων “Η Κρήτη υποδέχεται τους Πρόσφυγες του ’22”. Ευχής έργο θα ήταν να βάλουμε κάποιοι (φορείς ή συνδημότες) το χέρι στη (χωρίς καβρούς) τσέπη μας, για να υποδεχτούμε μαζί με την Έκθεση και την κεντρική μορφή του μνημείου. Ενός μνημείου τεράστιας ιστορικής και συναισθηματικής σημασίας σε τοπικό και εθνικό επίπεδο». (Τη σχετική ενημέρωση είχα από την υπεύθυνη του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων, που μου ζήτησε τη συνδρομή μου, με την αποστολή σε ηλεκτρονική μορφή των φωτογραφιών που περιλαμβάνονται στο βιβλίο μου «Ρεθυμνιώτικη πένα και οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής»)
Το αποτέλεσμα ήταν να δεχτώ στην ηλεκτρονική μου διεύθυνση αρκετά ερωτήματα και μηνύματα σχετικά με το μνημείο, που παραπέμπει -είναι αλήθεια- στης «Άρτας το γεφύρι» και όχι μόνο! Παραθέτω μερικά αντιπροσωπευτικά:
-«Ως πότε θα “λάμπει με την απουσία” του το μνημείο;»
-«Να μας ενημερώσουν οι Μικρασιατικοί Σύλλογοι “ πού κολλάει” η υπόθεση του μνημείου»
- «Είναι αλήθεια ότι λόγω μη εξόφλησης των κατασκευαστών το άγαλμα της Μικρασιάτισσας μάνας κινδυνεύει να οδηγηθεί στο χυτήριο, για να επανέλθει εις τα εξ ων συνετέθη;»
-Με δεδομένο ότι τα περισσότερα μνημεία Μικρασιατών της χώρας μας έγιναν με έξοδα των αντίστοιχων Δήμων (για παράδειγμα στα Χανιά, με λιγότερους αναλογικά πρόσφυγες), ποια η συμβολή του Δήμου Ρεθύμνου;»
-«Με την επέτειο των 90 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή (2012) έγιναν αρκετά αποκαλυπτήρια σχετικών μνημείων σ’ όλη τη χώρα με τη σοβαρή, παρά την οικονομική κρίση, συμβολή των Δήμων και των Περιφερειών. Εδώ τι ακριβώς γίνεται;».
- «Βαρέθηκα πια από τα ανοίγματα των λαμαρίνων της περίφραξης να βλέπω το μισοτελειωμένο μνημείο. Είπαμε “γιαβάς” - “γιαβάς”. Αλλά και “νισάφι” πια!»
-«Ας γίνει κάτι ουσιαστικό, επιτέλους, για να στηθεί το άγαλμα πριν από την Έκθεση Φωτογραφίας. Αρκετά εκτεθήκαμε τόσα χρόνια με την απουσία του»
-«Με τι πρόσωπο θα πάνε στα εγκαίνια του μνημείου (γιατί ούτως ή άλλως κάποια στιγμή θα στηθεί) αυτοί που “έβαζαν διαρκώς το χέρι στην… τσέπη με τα καβούρια", όπως λες;»
-«Μετά το σάλο που προκλήθηκε για το “συνωστισμό” του βιβλίου Ιστορίας Ε΄ Δημοτικού, θα περίμενε κανείς να γίνεται συνωστισμός με καταθέσεις για το μνημείο. Άντε να δουν επιτέλους να “ζωντανεύει” η αλήθεια τα παιδιά του απέναντι Δημοτικού Σχολείου και όχι μόνο!»
- «Οι νεκροί περιμένουν! Ως πότε οι ζωντανοί θα διάγουν τον “ύπνον του δικαίου” ή μάλλον του… αδίκου;»
- «Οι βάνδαλοι περιμένουν! Μήπως έπρεπε και μετά την ολοκλήρωσή του, το μνημείο να παραμείνει υπό την …ασπίδα κάποιας (πχ διαφανούς) περίφραξης; Τι θα γίνει ιδιαίτερα με τα μη μεταλλικά μέρη;»
-«Μπροστά στο “μεγάλο”(που είναι η ολοκλήρωση του μνημείου), ας παραμεριστούν οι όποιες μικρότητες παρατείνουν τις περιπέτειες του μνημείου!»
Αφήνοντας τις απαντήσεις στους αρμοδίους, θα περιοριστώ στην παράθεση δύο κείμενων, για να δείξω ότι «έτσι γίνεται συνήθως» και να καταδείξω τους «παράλληλους βίους» του εν λόγω μνημείου και του Άγνωστου Στρατιώτη στην πόλη μας.
Σε κάποια, λοιπόν, από τις περιπλανήσεις μου στον παλιό τοπικό τύπο για τις ανάγκες κάποιας εργασίας μου, τράβηξε την προσοχή μου ένα δημοσίευμα της ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ, 10 Μαρτίου 1930, με τον τίτλο «Υπέρ του Ηρώου».
Παραθέτω ένα απόσπασμα του κειμένου, λόγω της σκανδαλιστικής επικαιρότητάς του. «Εν σχέσει με το Ηρώον (του Αγνώστου Στρατιώτου) δέον να γνωσθεί ότι είναι καθ’ όλα έτοιμον, αλλά καθυστερείται η παραλαβή του, διότι δεν υπάρχουν χρήματα προς αποπληρωμήν του υπολοίπου της αξίας εκ δρ. 45.000. Ακόμη παρατηρητέον ότι μετ’ ολίγον άρχονται αι εορταί της εκατοεντηρίδος και ότι το γεγονός τούτο καθιστά απαραίτητον και επιβαλλόμενον την παραλαβήν του Ηρώου το ταχύτερον και εγκαίρως διά να συμπέσουν και γίνουν κατ’ αυτάς τα αποκαλυπτήριά του, διότι είνα φανερόν ότι είναι η μόνη κατάλληλη εποχή προς τούτο. Ζήτημα λοιπόν φιλοτιμίας αλλά και καθήκοντος ενδείκνυται διά κάθε Ρεθύμνιον να μη μείνει ατελείωτον το έργον ως ανωτέρω αλλά με κάθε θυσίαν να εξοικονομηθεί η υπόλοιπη δαπάνη προς αποπληρωμήν και παραλαβήν του…».
Στις ίδιες περιπλανήσεις με τράβηξε σαν μαγνήτης ένα άλλο κείμενο για το ίδιο θέμα στην εφημερίδα «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 14 Οκτωβρίου 1930, με τον τίτλο «Αι περιπέτειαι του Αγνώστου Στρατιώτου» και υπότιτλο «Κατεσχέθη και επωλήθη αντί 500 δραχμών». Το παραθέτω αυτούσιο:
«Tην 7ην Νοεμβρίου, εορτήν της εκατοενταετηρίδος εν Ρεθύμνη, προαναγγέλλονται τ’ αποκαλυπτήρια του Αγνώστου Στρατιώτου εν τη ομονύμω πλατεία. Προς στιγμήν εγεννήθη ο φόβος ότι θα εματαιούτο η ωραία εορτή και ότι θα εμένομεν με την δεξίωσιν των επισήμων, διότι το άγαλμα κατεσχέθη και ο αγαλματοποιός απεξενώθη αυτού.
Το ιστορικόν της περιπετείας του ατυχούς Ρεθυμνίου στρατιώτου έχει ως εξής. Το άγαλμα παρηγγέλθη εις τον εν Αθήναις Κρήτα καλλιτέχνην κ. Περάκην αντί 140.000 δρ. Εκ τούτων τα ημίση περίπου ανέλαβε να χορηγήσει ο Δήμος Ρεθύμνης. Το άγαλμα ήτο έτοιμον προς παράδοσιν, ότε πιστωτής τις του καλλιτέχνου, ο μαρμαροπωλητής κ. Βέργης, κατέσχε τούτο προς εξόφλησιν απαιτήσεώς του εκ δρ. 65.000. Το κατασχεθέν άγαλμα εξεποιήθη εν δημοσίω πλειστηριασμώ αντί δρ. 500 κατακυρωθέν εις τον επισπεύδοντα. Το άγαλμα ηπειλήθη να πωληθεί εις έτερον, μάλιστα την κοινότητα Κηφησίας, αλλ’ εγκαίρως προλαβούσα η επιτροπή εματαίωσε την πώλησιν, μεταβαίνοντος εις Αθήνας του μαμαρογλύπτου κ. Φούρφη συνυπευθύνου μετά του καλλιτέχνου έναντι της επιτροπής. Ο βουλευτής κ. Ασκούτσης εξ ονόματος της επιτροπής διεπραγματεύθη το άγαλμα εκ του νέου κυρίου του, από του οποίου και το ηγόρασεν αντί 30.000 δραχ. (η ήδη τοποθετούμενη βάσις έχει εκτιμηθεί 65.000δρ.). 20.000 δρ. εστάλησαν χθές υπό το Δήμου κατά τα 2\3 και ελπίζεται κατόπιν τούτου ότι ο Άγωστος στρατιώτης, μετά τόσας περιπετείας, θα ευρίσκεται εδώ μέχρι τέλους του μηνός τοποθετούμενος μέχρι των εορτών εις το βάθρον του. Κατά τας πληροφορίας των ιδόντων, το άγαλμα έχει ικανήν επιτυχίαν, μεγαλυτέραν των ηρώων των γειτονικών νομών».
Θα συμφωνεί ο αναγνώστης ότι τα κείμενα παραπέμπουν συνειρμικά και αναπόφευκτα στις σύγχρονες περιπέτειες του Μνημείου Μικρασιατικής Καταστροφής και Αλησμόνητων Πατρίδων. Μέχρι ενός σημείου τουλάχιστον, γιατί η πλήρης παραλληλία προϋποθέτει την ευτυχή κατάληξη που είχε η υπόθεση του Ηρώου, δηλαδή τα αποκαλυπτήρια του από τον Ελευθέριο Βενιζέλο την 8.11.1930, χάρη στη σοβαρή παρέμβαση, ως από μηχανής θεών, του τότε Δήμου Ρεθύμνης και ενός εκλεκτού μέλους της Ελληνικής Βουλής.
Θα συμφωνεί, επίσης, ο αναγνώστης ότι, όπως στην περίπτωση του Άγνωστου Στρατιώτη, έτσι και στην περίπτωση του Μνημείου της Μικρασιατικής Καταστροφής ο ΤΕΛΙΚΟΣ ΚΡΙΤΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ!
Αν αυτό έχει κάποια σημασία…
