Γράφει ο Εμμανουήλ Κ. Ακουμιανάκης
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com
Ο Πλάτωνας ήταν επικριτικός απέναντι στο δημοκρατικό πολίτευμα, αφού θεωρούσε ότι η δημοκρατία ευνοεί τους κόλακες και τους δημαγωγούς. Η βασική αδυναμία της δημοκρατίας ήταν ο πολιτικός εξισωτισμός όλων των πολιτών. Οι μέτριοι βρίσκουν ιδανικές ευκαιρίες συμμαχιών με τις οποίες ακυρώνουν τη δυναμική των αρίστων. Οι ελάχιστοι κακοί «κρύβονται» ανάμεσα στους πολλούς μέτριους, οι οποίοι καλύπτουν αριθμητικά και ποιοτικά την ανεπάρκειά τους. Οι άριστοι, οι έντιμοι και οι ειλικρινείς δεν ασχολούνται σχεδόν ποτέ με την πολιτική και ως εκ τούτου, τους είναι αδύνατο να πείσουν τους πολλούς μέτριους για το ορθό και το δέον. Επομένως το πεδίο δράσης των δημοκρατικών ηγετών εξαντλείται στην εξύμνηση των αρετών, της δύναμης και των θαυμαστών κατορθωμάτων του λαού. Σκοπός και αυτοσκοπός αυτών των ηγετών είναι ένας: η κατάκτηση της εξουσίας. Ο λαός επιζητεί πάντα τα εύκολα, τα προσιτά, τα αγαθά χωρίς μόχθο και τον πλούτο χωρίς ιδρώτα. Συνέπεια; Η δημαγωγία, φυσικά που συνδέεται άρρηκτα με τη δημοκρατία. Όσο χαμηλότερο είναι το ήθος του λαού, τόσο περισσότερο η δημαγωγία θριαμβεύει. Είναι ίσως η πλέον ευφυής απάτη από γενέσεως κόσμου. Εκφράζει την πιο χυδαία κολακεία και προδίδει την ανηθικότητα των πολιτών που χειροκροτούν τους κόλακές τους. Και οι τελευταίοι ωστόσο κολακεύονται από τους κολακευόμενους, διαιωνίζοντας ένα ιστορικό ψεύδος, το οποίο είναι κωμικοτραγικό. Κωμικό στο φλοιό του και τραγικό στον πυρήνα του.
Από την άλλη η ισότητα είναι συνυφασμένη με τη νέα αντίληψη, που δεν ανεχόταν την ιδέα της ανισότητας των ανθρώπων, η οποία δικαίωνε τα προνόμια που επικρατούσαν σε προ-νεωτερικές κοινωνίες στη βάση διάκρισης των ανθρώπων σε τίτλους ζωής, όπως: κύριος-υπηρέτης, αφέντης-δούλος, πατρίκιος-πληβείος, ελεύθερος-σκλάβος. Στη νεωτερική εποχή κάθε άτομο λογίζεται ως ίσο με κάθε άλλο, όχι σε σχέση με τη δύναμη, την ικανότητα ή τις γνώσεις που έχει, αλλά επειδή είναι λήπτης και χειριστής του ορθού λόγου. Ψήγματα αυτής της ιδέας υπήρχαν στο Χριστιανισμό –ο οποίος πολύ πριν την νεωτερική εποχή- δεν εξίσωσε μόνο τους δούλους με τους κυρίους, αλλά και τους αμαρτωλούς με τους ενάρετους, τους πιστούς με τους άπιστους και τους «πτωχούς το πνεύματι» με τους οξυδερκείς. Από τον 17ο αιώνα και μετά που γεννιέται η ιδέα του «Συμβολαίου» και των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτό, η προϋπόθεση της ισότητας των συμβαλλομένων μερών είναι λογική και αναγκαία. Ο καθένας είναι πλέον ίσος με τον καθένα, εφόσον αποτελεί έλλογο άτομο και φορέα ίσων δικαιωμάτων υπεύθυνο για τις πράξεις του και για τις αποφάσεις του. Πάνω σε αυτές τις παραδοχές στηρίχτηκε και στηρίζεται η σύγχρονη δημοκρατία.
Δυστυχώς στις μέρες μας συγχέεται αρκετά συχνά ο εξισωτισμός με την ισότητα. Υπάρχει η αντίληψη ότι στη δημοκρατία μπορεί να κάνει ο καθένας ότι θέλει κι επιπλέον να αρνείται να υποστεί τις συνέπειες των πράξεών του, παραβλέποντας συνειδητά ότι όλοι είναι ίσοι απέναντι στο νόμο, άσχετα με τις υπαρκτές κοινωνικές ανισότητες. Η ελευθερία του καθενός από εμάς σταματά εκεί που αρχίζει η ελευθερία του άλλου. Η πάγια τακτική συνδικαλιστικών οργάνων και σωματείων να απεργούν σε βάρος κοινωνικών ομάδων, εκβιάζοντας την πολιτική εξουσία είναι επικίνδυνη και η συχνή χρήση της αλλοιώνει το σκοπό και ακυρώνει την έννοιά της. Από την άλλη η επιστράτευση είναι το έσχατο μέσο για τη διαφύλαξη της έννομης τάξης και την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος. Αν η απάντηση του κράτους σε κάθε απεργία είναι η επιστράτευση, τότε έχουμε συχνή χρήση ενός μέτρου που αποτελεί το πλέον ακραίο όριο για την επιβολή της κρατικής βούλησης. Η συχνή και άκριτη χρήση αυτής της δυνατότητας είναι -εκτός από στενοκέφαλη πολιτικά- και μακροπρόθεσμα αδύναμη. Είναι πάντως διδακτικό και ενδιαφέρον το γεγονός, οι επικριτές των σημερινών «ακραίων λύσεων» που χειροκρότησαν το «παλαιό καθεστώς» στην σοσιαλιστική τραγωδία του, να εμφανίζονται καθυστερημένα εξοργισμένοι, λοιδορώντας το στην αυταρχική κωμωδία του.
