Γράφει ο Μανώλης Σκαρσούλης
«ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΗΔΕΙΑ ΠΑΠΑΔΑΚΗ περάστε στη δεξιά πλευρά της αίθουσας».
Ο άνθρωπος που μιλούσε, γύρευε πόσες κηδείες και μνημόσυνα είχε παρακολουθήσει από την θέση του. και πόσα- δακρυσμένα μάτια, κόκκινα από τον πόνο, είχε δει. Αν ήταν αληθινά ή ψεύτικα τα δάκρυα δεν έχει σημασία – πάντως τα δακρυσμένα μάτια είναι εκείνα που εκδηλώνουν περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο το πένθος, ακόμα κι όταν είναι κρυμμένα πίσω από μαύρα γυαλιά.
Τώρα είναι κόκκινα, λαμπερά από τα καθαρά που ανάβλυσαν από τα βάθη της καρδιάς, δάκρυα που τα ξέπλυναν σαν το γάργαρο νερό της πηγής, που παρασέρνει κάθε σκόνη και βρομιά. Και τα παραδίδουν στη δημόσια θέα κρυστάλλινα κι αστραφτερά. Κόκκινα μάτια με μαύρους κύκλους, πρησμένα από το κλάμα και την αϋπνία της ταφής· αϋπνία επιβεβλημένη στην ανθρώπινη κοινωνία από τους αιώνες ως αναγνώριση, τιμή και προσφορά σε αυτόν που έφυγε και δεν ανήκει πια στις τάξεις των ζωντανών.
Ο υπεύθυνος του θα μπορούσε να κάνει ολόκληρη διατριβή, κανονική πραγματεία, για τα μάτια και τα ενδιαφέροντα στοιχεία που δίνουν στο περιθώριο μιας κηδείας. Και όχι μόνο: θα μπορούσε, επίσης να μιλήσει για τον αληθινό πόνο, αλλά και για τον ψεύτικο, τον προσποιητό, αυτόν που με επιμέλεια και περισσή σπουδή επιδεικνύουν όσοι δεν έχουν λόγο να λυπούνται, αλλά έχουν κάθε λόγο να δείχνουν ότι πονάνε, ότι συντρίβεται η ψυχή τους για εκείνον που «αναχώρησε» από τα εγκόσμια. Να μιλήσει για όλους αυτούς που κάνουν τους λυπημένους μόνο και μόνο για να τους δουν εκείνοι που πραγματικά έχουν πληγωθεί και πονούν για την απώλεια και να πιστέψουν ότι οι δήθεν περίλυποι συμμετέχουν στο βαρύ πένθος, ενώ στην πραγματικότητα δύσκολα κρατούν τη γλώσσα τους να μην κοινολογήσουν τι πραγματικά ήταν αυτός που έφυγε.
Η σπάνια, ικανότητα που είχε αναπτύξει, ο κύριος υπέυθυνος ήταν αποτέλεσμα της πολύχρονης παρουσίας του στο νεκροταφείο. Με τον καιρό λοιπόν είχε καταλάβει ότι, αφού περνούσαν στην αίθουσα οι στενοί συγγενείς, συνήθως πνιγμένοι στα δάκρυα και στα αναφιλητά, πίσω γινόταν το έλα να δεις. Γριές πιασμένες αγκαζέ, κυρίες στο έβγα της νεότητας, αλλά και νεότεροι σε ηλικία άντρες και γυναίκες, έθαβαν για δεύτερη φορά το μακαρίτη, την οικογένειά του. τους φίλους του, τις προτιμήσεις του και ό,τι άλλο έβρισκαν πρόχειρο. Πώς έκανε ο μεταστάς τούτο, πώς εκείνο, πώς το άλλο. «Και τέτοιος που ήταν». «Και αυτά που έλεγε». «Και έτσι που συμπεριφερόταν» -κοντολογίς μόνο που δεν πανηγύριζαν που ο οδεύων ήδη προς τας αιωνίους μονάς, ένθα απέδρα πάσα λύπη και στεναγμός, βρισκόταν πλέον περί τα δύο μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης και τους είχε απαλλάξει –επιτέλους! –από τη φυσική παρουσία του. είχε δε καταλήξει στο συμπέρασμα –προϊόν επίσης και αυτό της πολύχρονης πείρας του- ότι τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα για το μεταστάντα δε λέγονται στους επικήδειους ούτε επί του τάφου, εκεί όπου ξεσπάνε συγγενείς και φίλοι, αλλά στις ουρές για τον «καφέ της παρηγοριάς». Δεν ήταν λίγες οι φορές μάλιστα που δάγκωνε τα χείλη του, διότι μετά βίας συγκρατιόταν να μη γελάσει μ’ αυτά που άκουγε.
