Του Εμμανουήλ Ακουμιανάκη
Πολιτικού Επιστήμονα
E-mail:[email protected]
Κανείς σε αυτή τη χώρα δεν πιστεύει πως τα κοινωνικά προβλήματα λύνονται με σιδερένιους φράκτες στα πεζοδρόμια. Ποτέ στο παρελθόν, η ελευθερία της έκφρασης ενός λαού δεν μπόρεσε να καταπνιγεί με αστυνομικά μέτρα. Η πλειοψηφία των Ελλήνων θεωρεί ότι όσοι πολιτικοί έχουν απολέσει το τεκμήριο της αθωότητας, δεν θα έπρεπε να αγναντεύουν με ύφος χιλίων καρδιναλίων από την εξέδρα, τους μαθητές και τους στρατιώτες που παρελαύνουν. Στο πίσω μέρος του κεφαλιού μας ο συνδυασμός υψηλού εθνικού φρονήματος, ένεκα υψηλού επιτοκίου δανεισμού φαντάζει ουτοπικός. Μας φαίνεται παράταιρη η συνύπαρξη μιας ομοιοκατάληκτης εθνικής υπερηφάνειας και μιας ακατάληκτης διεθνούς απαξίωσης. Και εν πάση περιπτώσει η παρέλαση, η κάθε παράτα, έχει μια ρητή χροιά επίδειξης ισχύος προς τα έξω και μια ανομολόγητη προσπάθεια εμπέδωσης αισθήματος ασφάλειας προς τα μέσα. Με μια μόνο διαφορά: οι πολίτες θα πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς από το αξιόμαχο του στρατεύματος και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των σωμάτων ασφαλείας και όχι τα παρελαύνοντα τμήματα και οι επίσημοι να αισθάνονται ευάλωτα στις όποιες διαθέσεις του κοινού, που δικαίως ή αδίκως είναι έτοιμο να εκτοξεύσει εναντίον τους κέρματα και κεσέδες με γαλακτοκομικά προϊόντα.
Οι παρελάσεις ξεκίνησαν από την αρχαιότητα ως αμιγώς εσωτερική στρατιωτική διαδικασία, η οποία δεν αφορούσε καθόλου τους πολίτες. Οι βασιλιάδες και οι στρατηγοί έκαναν επιθεώρηση των δυνάμεων τους, με σκοπό να κρίνουν την πειθαρχία και τον εξοπλισμό των στρατιωτών. Με το πέρασμα του χρόνου και την εγκατάλειψη της τακτικής διατήρησης πολυπληθών και δαπανηρών στρατευμάτων, οι παρελάσεις άλλαξαν χαρακτήρα και σε πολλές περιπτώσεις σταμάτησαν. Ξεκίνησαν ξανά στην Ευρώπη του Μεσαίωνα, αλλά και πάλι ήταν μια εσωτερική υπόθεση του στρατού. Σήμερα, η παρέλαση εξακολουθεί να είναι μια στρατιωτική τελετή, κατά την οποία μηχανοκίνητα και πεζά τμήματα ένστολων εμφανίζονται δημόσια παρουσιάζοντας τα όπλα και τον εξοπλισμό τους, κάνοντας πορεία σε συγκεκριμένη παράταξη και διάταξη. Η σύγχρονες παρελάσεις διεξάγονται για δύο κυρίως λόγους: για υπόμνηση ενός σημαντικού γεγονότος που σημάδεψε στο παρελθόν την ιδρυτική πράξη ενός σύγχρονου κράτους και για επίδειξη στρατιωτικής ισχύος στον πραγματικό ή στον κατασκευασμένο εχθρό.
Ο θόρυβος που δημιουργήθηκε πριν την παρέλαση της φετινής 25ης Μαρτίου, σχετικά με τα μέτρα αποτροπής επεισοδίων και προστασίας των επισήμων καθώς και η εφαρμογή τους τεκμηρίωσαν την επίσημη παραδοχή της Πολιτείας, ότι δηλαδή οι πολιτικοί χρειάζονται προστασία σε καιρό ειρήνης σε οποιαδήποτε δημόσια εμφάνισή τους. Η οργή του λαού δεν κάνει πλέον διακρίσεις, δεν ξεχωρίζει πρόσωπα, «πυροβολεί» αδιακρίτως και ανεξαιρέτως. Η διαχείριση της λαϊκής αγανάκτησης με αστυνομικά μέτρα (έλεγχος σε τσάντες, ανάπτυξη ελεύθερων σκοπευτών σε ταράτσες κτιρίων, σιδερένια κιγκλιδώματα στα πεζοδρόμια κ.α.), είναι ότι χειρότερο θα μπορούσε να πράξει η Πολιτεία. Είναι σα να κλείνεις αεροστεγώς το καπάκι σε ένα καζάνι που βράζει. Η έκρηξη -εκτός από αναμενόμενη- θα είναι και πολλαπλάσια ισχυρότερη. Θα πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξει μια βαλβίδα εκτόνωσης του συσσωρευμένου θυμού. Οι παρελάσεις δεν πρέπει να καταντήσουν ευκαιρία για λοιδορία των πολιτικών από τους πολίτες, αλλά από την άλλη, η λαϊκή αγανάκτηση έχει εκφραστεί ιστορικά με αφορμή γεγονότα που εξ ορισμού συγκεντρώνουν πολύ κόσμο. Χαρακτηριστικό ιστορικό παράδειγμα υπήρξε η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου στις 3 Νοεμβρίου 1968, η οποία μετατράπηκε σε ανοικτή και αυθόρμητη λαϊκή καταδίκη της δικτατορίας, με ηχηρή άρνηση στην υποτιθέμενη εκλογική κατάφαση-προϊόν βίας και νοθείας, με την οποία η χούντα είχε αποσπάσει το «Ναι» για το δήθεν «Σύνταγμά» της, εκείνο της 29ης Σεπτεμβρίου 1968.
Η Πολιτεία μπορεί και πρέπει πάντοτε να λαμβάνει μέτρα για την τήρηση της ευνομίας και τη διασφάλιση της δημόσιας τάξης. Σίγουρα δεν μπορεί να προσδιορίσει την ώρα και να καθορίσει τον τόπο της όποιας διαμαρτυρίας. Όσες φορές επιχείρησε να το κάνει, το αποτέλεσμα εκτός από ανεπιτυχές υπήρξε και εθνικά τραγικό. Ίσως, στις προσεχείς εκλογές οι ψηφοφόροι να εκτιμήσουν και να τιμήσουν με την ψήφο τους εκείνους τους πολιτικούς, που διαθέτουν έστω λίγο στοιχειώδη εγωισμό, ικανό να τους εμποδίζει να πηγαίνουν εκεί όπου γνωρίζουν ότι είναι ανεπιθύμητοι: δηλαδή παντού.
