Του Νίκου Πολιουδάκη

Πτυχιούχου Επικοινωνίας & ΜΜΕ

Καποδιστριακού Παν/μίου Αθηνών

Παρακολουθώντας κανείς το βράδυ της αποκριάς την εκπομπή του Σταύρου Θεοδωράκη με θέμα την Κρήτη, μάλλον θα πει ψέματα αν πει πως δεν ανατρίχιασε, δεν ένιωσε κάτι βαθύ, δεν αισθάνθηκε περήφανος που είναι Κρητικός. Όχι από τοπικιστική διάθεση, αλλά από ένα αυθόρμητο συναίσθημα τύχης και συγκίνησης.

Πέρα οπό το καταπληκτικό μοντάζ και την εναλλαγή εικόνων, ο γνωστός δημοσιογράφος δεν έβαλε τόσο την πινελιά του, προσφέροντας ένα πολύ όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα στους τηλεθεατές. Έκανε απλώς το αυτονόητο: άφησε τους «πρωταγωνιστές» -όπως είναι και ο ομώνυμος τίτλος της εκπομπής- να μιλήσουν.

Πρωταγωνιστές ήταν οι άνθρωποι που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις, αλλά και οι εικόνες που μίλησαν από μόνες τους. Η εικόνα του χωριού, η εικόνα της κρητικής γης από ψηλά, η εικόνα του μουντού κρητικού ουρανού, η εικόνα της αγριεμένης χειμωνιάτικης θάλασσας και η εικόνα του εκάστοτε Κρητικού οργανοπαίχτη, σε συνδυασμό με μουσικές και φωνές που σε ταξιδεύουν.

Οι συνεντευξιαζόμενοι μίλησαν για την Κρήτη, για τη μουσική της, για την παράδοση της, για παλιές και νέες συνήθειες, για τον Καζαντζάκη, τον Βενιζέλο, τον Ξυλούρη, τον Μουντάκη και για το κύριο μέσο έκφρασης αιώνων του κρητικού λαού, την μαντινάδα. Την μαντινάδα, που μπορεί να αποτελεί δημιούργημα όχι απαραιτήτως μορφωμένου ανθρώπου ή ενός ταλαντούχου στην ποίηση, αλλά ένα επίτευγμα μιας βαθύτερης πνευματικότητας ανθρώπων χωρίς καμία μόρφωση, που έζησαν πέρα από τον αστικό τρόπο ζωής. Με τα καλά του και τα κακά του, με τις στερήσεις του, αλλά και την αγνότητά του.

Μια αγνότητα που αποτελεί, αυτό που λέμε, την «καλή» Κρήτη. Ο Χαιρέτης, ή αλλιώς Γιαλαύτης, ισχυρίζεται πως η μαντινάδα βγαίνει από την ψυχή, ανεξαρτήτως του γεγονότος αν κάποιος ξέρει γράμματα. Ακόμη, είναι εκπληκτική η κουβέντα του «πολυεθνικού» Ρος Ντέιλι, πως η κρητική μουσική δεν είναι αυτή που τον κράτησε στο νησί μας, αλλά αυτή που τον έφερε εδώ.

Επιπλέον, είναι απίστευτη και η δήλωση του πολλά υποσχόμενου και νεότερου καλλιτέχνη, Γιάννη Χαρούλη, πως το πρώτο του ακροατήριο, όταν πρωτογρατζούνησε το μαντολίνο του, ήταν τα πρόβατά που βοσκούσε πάνω στο βουνό. Ένας νέος μουσικός, με πολύ μεγάλη απήχηση στην κρητική νεολαία και όχι μόνο, αλλά κυρίως ένας νέος άνθρωπος με βιώματα βουκόλου, περνάει το μήνυμα πως η Κρήτη δεν είναι αυτό που βγαίνει προς τα έξω, αλλά η κληρονομιά της, που είναι στο χέρι μας να μη χαθεί. Μια κληρονομιά που στέκεται ζωντανή μέσα από τους ανθρώπους που κουβαλούν την εμπειρία του παλιού τρόπου διαβίωσης και μέσα από τη μουσική, όσο αυτή δεν εξευτελίζεται  με νεωτερισμούς εμπορικότητας και όχι ουσίας.

Μια μουσική, που προέκυψε από την παρουσία του έρωτα, τις ανθρώπινες σχέσεις, τη νιότη, τη νοσταλγία, τις δυσκολίες, τα βιώματα, τα ανεκπλήρωτα όνειρα και τα τερτίπια τα χρόνου. Μια ποίηση, που δεν πρέπει να θυσιαστεί στο βωμό της εμπορευματοποίησης των πάντων και να μείνει ως κληροδότημα μόνο λίγων, μέσα από τον ακούσιο/εκούσιο παραγκωνισμό της μέσα στη γενικότερη κοινωνική και ηθική κρίση.

Διότι, όπως «η Ελλάδα είναι ο Πολιτισμός της», όπως έχει πει και η Μελίνα Μερκούρη, έτσι και «η Κρήτη είναι η παράδοση της». Για αυτό:

Θέλω μια αξία δυνατή,

ανέγγιχτη στο χρόνο,

πάντα την Κρήτη την παλιά

στο μέλλον να ανταμώνω.