Του Μανώλη Σκαρσουλή
Πηγή ευεξίας
Αντικρίζοντας το αγαπημένο πρόσωπο, ο ερωτευμένος νιώθει ένα αίσθημα πληρότητας και συγχρόνως έχει την εντύπωση ότι ως εκείνη τη στιγμή ζούσε σε κατάσταση στέρησης. Η παρουσία του αγαπημένου προσώπου είναι πηγή ευεξίας που μοιάζει να έχει ανεξάντλητες δυνατότητες. Η πείρα μοιάζει να μας λέει ότι η προσέγγιση προκαλεί την αναστάτωση. Μας αιχμαλωτίζει κάτι ή κάποιος προς το οποίο στρέφεται το βλέμμα μας. στην πραγματικότητα όμως, ο έρωτας ζει και τρέφεται απ’ αυτό που συμβαίνει σε μας, μέσα μας.
Αίσθημα αιωνιότητας
Όσο διαρκεί, ο έρωτας βιώνεται σαν κάτι το οριστικό, το αιώνιο. Όταν ζήσουμε μια ιστορία αγάπης μέχρι τέλους, είτε υπάρχει ένα τέλος είτε όχι, ξέρουμε πλέον ότι η αίσθηση της ερωτικής διάστασης συνοδεύεται από το αίσθημα της αιωνιότητας. Κανείς δεν μπορεί να αγαπάει και παράλληλα να σκέφτεται ότι το αίσθημα αυτό κάποια στιγμή θα τελειώσει, να αγαπάει και παράλληλα να σκέφτεται ότι αυτή η εμπειρία έχει περιορισμένη διάρκεια.
Φόβος και έρωτας
Στην ερωτική διάσταση ενεργοποιείται μία σύνδεση με κάτι που μεταβάλλεται και ότι μεταβάλλεται είναι πάντοτε απρόβλεπτο. Το άγνωστο είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό του να επιθυμούμε κάτι κι ας μην έχουμε αναφορές κι ας ερχόμαστε απότομα αντιμέτωποι μ’ αυτό που δεν γνωρίζουμε. Ότι είναι άγνωστο προκαλεί και φόβο. Φόβος και έρωτας πηγαίνουν πάντοτε μαζί. Μια ένδειξη του ότι είμαστε ερωτευμένοι είναι ο φόβος που νιώθουμε απέναντι στον έρωτα κι αν δεν νιώθουμε αγωνία γι’ αυτό που συμβαίνει προφανώς δεν αγαπούμε.
Παρουσία και απουσία
Η φωνή, ο μυστικός διάλογος των βλεμμάτων, το άρωμα, το βάδισμα ή μια γοητευτική χειρονομία, όλα όσα αφορούν στον άλλον, όλα όσα κρύβονται και υπονοούμαι, μπορούν να αποτελέσουν πηγή γοητείας. Όμοια με τον έρωτα, η σαγήνευση τρέφεται από το μυστήριο, από τη μόνιμη ανάγκη να ανακαλύψουμε το βαθύτερο νόημα σ’ αυτό που μας διαφεύγει, που παραμένει κρυφό, σ’ αυτό που βρίσκεται μεταξύ παρουσίας και απουσίας. Αυτό το κάτι που ψάχνουμε να βρούμε στον άλλο έχει τις καταβολές του βαθιά μέσα μας. δεν υπάρχει ενδοσκόπηση, δεν υπάρχει άλλη εμπειρία που να μας φέρνει σ’ επαφή με το ασυνείδητο όσο ο έρωτας. Μόνο με τον έρωτα μπορούμε να γνωρίσουμε τον εαυτό μας και να έρθουμε αντιμέτωποι με τη σκοτεινή πλευρά της ζωής.
Αναγεννώ και αναγεννιέμαι
Η εμπειρία της σωματικής επαφής είναι πιο ουσιαστική και απαραίτητη κι απ’ την τροφή. Το άγγιγμα, το χάδι είναι οι κυριότεροι και πιο βασικοί τρόποι γνώσης και έρωτα. Με το χάδι «σχεδιάζω» το σώμα, ακολουθώ και ανακαλύπτω τα όριά του, δίνω σχήμα στη σάρκα του. Το αναγεννώ και αφήνομαι να αναγεννηθώ. Και φυσικά προσπαθώ να ανακαλύψω το αγαπημένο πρόσωπο και μέσα από την επαφή να μάθω μυστικά του. Η ουσιαστικότερη πλευρά της σχέσης είναι αυτή ακριβώς η ανεξάντλητη δυνατότητα του ατόμου που δύσκολα αφήνει να διαφανεί η βαθύτερη διάστασή του.
Το στοιχείο της δύναμης
Είναι κατανοητό και απόλυτα φυσιολογικό να υπάρχει από τη μεριά όλων μας η τάση να θέλουμε η ερωτική εμπειρία να είναι αιώνια, γιατί παρότι το αίσθημα της αιωνιότητας είναι υποκειμενικό έχει τη δική του βαθιά αλήθεια. Η πείρα όμως μας λέει ότι συνάντηση εκφυλίζεται όταν, καθώς ανακαλύπτουμε την ατομικότητά μας, εμφανίζεται στο προσκήνιο και το στοιχείο της δύναμης.
Η επίγνωση της επαφής
Η σεξουαλικότητα του ανθρώπου όμως δεν είναι ποτέ εντελώς ενστικτώδης, υποσυνείδητη και φυσική όπως των ζώων, γιατί παρεμβαίνει πάντοτε η φαντασία. Η επίγνωση της πραγμάτωσης μιας σεξουαλικής επαφής, εμπνέει φόβο, αγωνία και ενοχές, και για να μπορέσουμε να ικανοποιήσουμε τα ένστικτά μας απελευθερωμένοι απ’ αυτά τα αισθήματα πρέπει να έχουμε μεγάλη ψυχική ωριμότητα. Κανένας δεν γλιτώνει τις αρνητικές σεξουαλικές εμπειρίες από τα παιδικά ως τα εφηβικά του χρόνια.
Η τρυφερή έκφραση
Η επιθυμία να ενσωματώσουμε και να ενσωματωθούμε εκδηλώνεται στον άνθρωπο με την πιο τρυφερή έκφραση του έρωτα, το φιλί. Μια διάσταση που η επιστήμη θεωρεί βασική στις ανθρώπινες σχέσεις, γιατί φανερώνει τη ύπαρξη αληθινού αισθήματος μεταξύ δύο ανθρώπων. Το φιλί είναι η επιθυμία να ενσωματώσουμε και να ενσωματωθούμε, που συνδέεται με πολύ πρώιμες εμπειρίες. «Ο θηλασμός είναι ένα φιλί, το ποιο γνήσιο που μπορεί να υπάρξει».
Ζηλοτυπία
Πιστεύω ότι το άτομο που δεν ζηλεύει το σύντροφό του δεν είναι αυθεντικό. Αν δούμε τη ζωή μας σαν μια σειρά στρωμάτων σε διάταξη θα πρέπει να πούμε ότι κάθε «στρώμα» είναι σημαντικό. Κατά παράδοξο τρόπο, πρέπει, να διατηρήσουμε τη ικανότητά μας να ζηλεύουμε. Η αλήθεια είναι ότι η ζήλια μπορεί να εκφράζει και την επιθυμία να είμαστε το επίκεντρο προσοχής κα γενικά η ιδιαίτερα έντονη και μη ρεαλιστική εκδήλωσή της φανερώνει ψυχολογικά προβλήματα. Αλλά είναι άλλο τόσο αλήθεια ότι συνειδητοποιούμε τον έρωτα μόνον όταν αυτή η εμπειρία διασταυρώνεται με το δραματικό και παράλογο φαινόμενο της ζηλοτυπίας.
Η επαναξιολόγηση της σχέσης
Η ζήλια έχει σημασία για το γεγονός ότι μας επιτρέπει να έρθουμε αντιμέτωποι με κάτι καινούργιο. Η δήλωση των αληθινών προθέσεων των δύο αγαπημένων γίνεται υπό την επήρεια αυτού του αισθήματος. Τότε μπορούν να κοιταχτούν στα μάτια, γιατί η ζήλια βάζει σε κρίση τη σχέση τους. πριν εκδηλωθεί, ζούμε με την αυταπάτη της αιωνιότητας. Όταν καταλάβουμε ότι ζηλεύουμε, επαναξιολογούμε τη σχέση μας κι έτσι αρχίζει μια καινούργια φάση, η φάση κατά τη οποία οι δύο ερωτευμένοι ξανασυναντιούνται σε νέο έδαφος.
Πίστη και απιστία
Εξαπατώμαστε μόνο όταν εμπιστευόμαστε. Ωστόσο, πρέπει να πιστεύουμε. Ο άνθρωπος που δεν εμπιστεύεται και αρνείται να αγαπήσει από φόβο μην προδοθεί, μπορεί να γλιτώσει από τέτοιου είδους «βάσανα», ποιος ξέρει όμως από πόσα άλλα πράγματα θα αποκλειστεί; Τη στιγμή που εγκαταλείπω τον εαυτό μου στα χέρια κάποιου άλλου, βάζω και τις βάσεις για να υποστώ την προδοσία, γιατί η απόλυτη πίστη οδηγεί πάντοτε στην εξαπάτηση.
Η αγάπη και η προδοσία
Η εξαπάτηση μπορεί να υπάρξει μόνο όταν υπάρχει αγάπη. Μας προδίδει ο άνθρωπος που αγαπούμε και μας αγαπά πραγματικά. Ας σκεφτούμε την τραγική μορφή του Ιούδα. Εκτός από τις γραφές του Ευαγγελίου, κανένας απ’ τους συγγραφείς που ασχολήθηκαν μ’ αυτό το πρόσωπο δεν αμφισβήτησε την αγάπη του για τον Ιησού. Όσο κι αν το όνομά του έγινε σύντομα συνώνυμο του προδότη, δεν μπορούμε να μη δώσουμε στο «φιλί του Ιούδα» ένα αμφίθυμο νόημα.
Αισθηματικό απόθεμα
Ο έρωτας δεν είναι ποτέ μάταιος, αφού μας αφήνει ένα μικρό αισθηματικό απόθεμα. Το κυριότερο όμως είναι ότι, παρά τη μνησικακία που μπορεί α τρέφουμε για το άτομο που μας προκάλεσε τόσο πόνο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η παλιά εκείνη σχέση εξακολουθεί να είναι παρούσα μέσα μας, σ’ αυτό που συνέβαλε να γίνουμε, στην ωριμότητα και τη γνώση που αποκτήσαμε. Με λήξη της η σχέση μάς κάνει να δούμε πόσο ημιτελείς είμαστε, μας αποκαλύπτει την ανεπάρκειά μας, μας δείχνει τη αδυναμία μας να νιώσουμε γεμάτοι και να μπούμε στη διάσταση του αισθήματος της αιωνιότητας, χωρίς την παρουσία άλλου ανθρώπου δίπλα μας. είναι ωστόσο και μια κατάκτηση που εγγράφεται υπέρ του έρωτα το γεγονός ότι μας κάνει να νιώθουμε οι ίδιοι την ατέλεια στην οποία ανέκαθεν αναφερόταν ο πλατωνικός μύθος με τις ποιητικές και φιλοσοφικές του εικόνες και επαναφέρει η διακοπή της σχέσης με την υγιή βιαιότητα ενός απογαλακτισμού.
Ο αληθινός επιζών
Η εγκατάλειψη και ο θάνατος είναι δύο πράγματα από τα οποία είναι αδύνατο να ξεφύγουμε. Τις ιστορίες μας μπορούμε να τις φτιάξουμε εμείς, αλλά μόνο στην αρχή τους, και δεν ξέρουμε ποτέ πώς θα καταλήξουν. Συμπράττουμε σε κάτι που σύντομα θα μας διαφύγει και θα πάρει τη δική του τροπή, ο έρωτας περιέχει τις προϋποθέσεις και τις προοπτικές της αιωνιότητας, αλλά και, σαν διαστροφική κλήση, το σπόρο του αφανισμού. Ο εγκαταλειμμένος απομένει ολομόναχος μπροστά σ’ αυτή την τόσο δραματική εμπειρία. Ο εγκαταλειμμένος είναι ένας αληθινός επιζών, ένας μάρτυρας της καταστροφής, αλλά και θύμα της συντριβής που έχει συντελεσθεί στο εσωτερικό της ψυχής του την οποία ως πριν από λίγο επιθυμούσε ο άλλος.
Η ταπείνωση
Η ταπείνωση είναι στην ουσία το πλέον απειλητικό και ποταπό όργανο άσκησης εξουσίας. Όταν κάποιος αντιπροσωπεύει έναν κίνδυνο λόγω των ιδεών του ή του τρόπου ζωής του, δυο τρόποι υπάρχουν για να εξουδετερωθεί: η φυσική εξόντωση και η ταπείνωση. Και στις δύο περιπτώσεις ο άνθρωπος χάνει τον εαυτό του. Τίποτε δεν είναι πιο ταπεινωτικό για τους ανθρώπους που αξίζουν μεγάλους επαίνους όσο η μέριμνα που εξακολουθούν να έχουν να προβάλλουν την αξία τους με τιποτένια πράγματα».
Ψυχολογικό τεστ
Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει ο άνθρωπος τις αποτυχίες του μπορεί να αποτελέσει πραγματικό ψυχολογικό τεστ. Άλλοι καταρρέουν εντελώς κι άλλοι αντλούν ενέργεια από την αποτυχία για να συνεχίσουν την πορεία τους. όταν η αποτυχία μας «εκμηδενίζει», σημαίνει ότι έχουμε ταυτιστεί απόλυτα με τον συγκεκριμένο και προκαθορισμένο στόχο, παραβλέποντας το γεγονός ότι η ζωή μας έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από οποιοδήποτε επίτευγμα. Πίσω από την περιορισμένη εξωτερική όψη της απτής πραγματικότητας κρύβεται πάντοτε ένας πολύ μεγαλύτερος πλούτος.
Επαφή με το άγνωστο
Υπάρχουν άτομα που κι όταν μεγαλώσουν φοβούνται το σκοτάδι. Αυτό συμβαίνει επειδή το σκοτάδι, μην έχοντας ένα δικό του αντιληπτό περιεχόμενο, γεμίζει με τους δικούς μας προβληματισμούς. Όσο περισσότερο μας τρομάζει μια κατάσταση τόσο πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουμε ότι ο φόβος τροφοδοτείται από τις δικές μας προβολές, έτσι όπως κάτι που δεν είναι ορατό μας τρομάζει περισσότερο όταν το έχουμε γεμίσει με το προσωπικό, εσωτερικό μας περιεχόμενο. Μπορούμε να συμπεράνουμε λοιπόν ότι η επαφή με το φόβο είναι στην πραγματικότητα επαφή με το άγνωστο. Από μια κατάσταση που προκαλεί πανικό βγαίνουν στην επιφάνεια πολύ βαθιά προσωπικά περιεχόμενα που μας ωθούν στην έρευνα.
Η πνευματική διάσταση
Η ψυχική ζωντάνια δεν είναι κάτι που μας χαρίζεται ούτε μπορεί να βρεθεί έξω από μας. πρέπει να το δημιουργήσουμε μόνοι μας. στο χέρι μας είναι να εξουσιάζουμε και να συμμετέχουμε στην πνευματική μας διάσταση κι όταν το κατορθώσουμε αλλάζει και η πραγματικότητα. Πρέπει όμως να ξέρουμε ότι είναι ένας ακριβοπληρωμένος αγώνας όπου δεν χωράνε ούτε ζαβολιές ούτε δεξιοτεχνίες. Πρέπει να ποιούμε το πικρό ποτήρι της αναμέτρησης με έναν κόσμο που μας θεωρεί μεγάλο μπελά. Όταν, ενήλικες πλέον, κάνουμε «το γύρο του κόσμου» για να ξαναβρούμε την καρδιά μας και να δώσουμε περιεχόμενο στην ψυχική μας ζωή, αυτό που μας περιμένει δεν είναι η Εδέμ, αλλά οι αντιφάσεις και οι δυσκολίες της επίγειας ζωής. Το σημαντικό στη διάρκεια του ταξιδιού είναι ο τρόπος με τον οποίο καταφέρνουμε να δώσουμε νόημα σ’ όλα αυτά από έναν ευανάγνωστο κώδικα και μια κατανοητή γλώσσα. Τότε το «παράδοξο» γίνεται κυρίαρχος παράγοντας και φορέας της ίδιας της ζωής.
Πηγή: «Έρως και Πάθος»
Εκδόσεις «ΙΤΑΜΟΣ»
