Του Γ.Π.
Όταν από ψηλά πετώντας με το αεροπλάνο κοιτάζομε χαμηλά τη Κρήτη, με το γεωφυσικό της περιβάλλον, φαντάζει στα μάτια μας σαν μυθικό τοπίο. Με δάση, πρίγκιπες, παλάτια, λίμνες, νεράιδες και τη γοργόνα να παλεύει στα αφρογάλαζα κύματα. Και όλο επίμονα ρωτά κάθε καραβοκύρη «ζει ο βασιλεύς Αλέξανδρος;» και αλίμονο σε εκείνο που θα της δώσει αρνητική απάντηση. Γιατί τα όνειρα και οι ελπίδες, τα οράματα και τα ιδανικά, οι αξίες και οι στοχασμοί δεν χάνονται και δεν σβήνουν ποτέ αλά πάντα θα κυριαρχούν και θα βασιλεύουν στο κόσμο.
Σαν όμως προσγειωμένοι πατούμε πάνω στη σάρκα της και περνούμε τις πολιτείες της. Η εικόνα είναι τελείως διαφορετική. Η θάλασσα βογκά και πέφτει πάνω στο κορμί της και ουσιαστικά το ξεγδέρνει. Τα δέντρα της λιγοστά και γέρικα φορτωμένα με μνήμες, αναμνήσεις, γνώσεις και μαρτυρίες δεν χαρίζουν πλέον δροσιά, αναψυχή και αγαλλίαση. Τα σπίτια της, το ένα δίπλα στο άλλο, μοιάζουν με οδοντοστοιχία απολιθωμένου δεινόσαυρου. Οι δρόμοι της, ευρύχωροι, γυαλιστεροί και ασφαλτοστρωμένοι είναι σαν περάσματα κοπαδιών βουκόλων παρά ανθρώπων γιατί η ανθρώπινη περπατησιά θέλει δρόμους που το πόδι να πατεί πάνω στο χώμα και να παίρνει δύναμη από το μαγνήτη της γης. Να περνούν ανάμεσα σε θυμάρια και αγριάδες με αρώματα και οι μέλισσες να βομβίζουν και να πετούν πάνω τους. Από αγριολούλουδα φανταχτερά όλων των χρωμάτων της ίριδος που οι πεταλούδες να λικνίζουν γελαστές στα φυλλώματα τους. Να περνούν κάτω από μεγάλα και βαθύσκια δέντρα που οι κορφές των να είναι γεμάτες από φωλιές πουλιών να τσιτσιβίζουν και τα κλαδιά των κατάφορτα από ολόδροσα φρούτα να προκαλούν τον οδοιπόρο για καθισιό και αναψυχή. Να περνούν δίπλα από άπατα πηγάδια ή θολογυρισμένες στέρνες και τη βοσκοπούλα ως άλλη Ρεβέκκα να ανασέρνει το νερό για τα διψασμένα έχνη. Ή από τα απρόσιτα λημέρια των αγριμιών και των αιγών με πηγές γάργαρες μαργωμένου νερού που το καρπούζι να ραγίζει. Κοντά από μεγάλες κούρτες που τα αρμεγάδια των είναι γεμάτα αφρίζον και ζεστό γάλα και με κούπες να προσφέρεται φιλικά και καλόκαρδα στον κάθε διαβάτη για γεύση και τόνωση. Δρόμοι που οι λαγοί να φεύγουν μέσα από τα ματιά σου και οι πέρδικες να φτερουγίζουν κάτω από τα πόδια σου να αντικρίζουν λόγγους και υπερήφανες βουνοκορφές ή να αγναντεύουν τα πελάγη.
Τούτοι είναι οι δρόμοι που αιώνες βάδισε ο Κρητικός και από τα βάθη της ψυχής του τους ύμνησε με τα αθάνατα τραγούδια της τράτας: Αετέ που κάθεσαι ψηλά στο όρος το χιονισμένο τρώγης τη δρόσιο του βουνού πίνεις νερό καθάριο….- Τον πλουσιογιώργη είδα εγώ στ’ όρη και κυνήγα κι είχε τ’ αγέρη σκέπασμα και τα χαλίκια στρώμα και τ’ αργυρό του το σπαθί το είχε προσκεφάλι -. Για τούτους τους δρόμους πολέμησε με τόλμη και γενναιότητα ο Κρητικός για να τους κρατεί ελεύθερους και αδούλωτους από τον εχθρό: Πότε θα κάμει ξαστεριά…. να πάρω το τουφέκι μου… για να ανεβώ στον Ομαλό στη στράτα των Μουσούρων….- Πρόβαλε μάνα μου να δεις πόσες χιλιάδες είναι και αν είναι δύο να γεύομαι και αν είναι τρείς να πίνω και αν είναι περισσότεροι να βάλω τα άρματα μου και τότε μάνα μου (Κρήτη) να δεις πως πολεμά ο γιός σου-. Κάθε στροφή των και ένας βωμός θυσίες κάθε χαράκι τους ένα παράσημο ανδρείας και κάθε τέρμα τους ένα Σιμονείδιο επίγραμμα. Η περπατησιά πάνω σε τούτους τους δρόμους έχει μια μεγαλοπρέπεια είναι μια μυσταγωγία, ως μυστική διέλευση λαϊκού ελευσίνιου μυστηρίου. Ας την παρακολουθήσομε.
Ο Κρητικός σαν έχει στρατιά μπροστά του καλά την σχεδιάζει και τη μελετά. Από βραδύς φροντίζει το ζώο του, που θα είναι μαζί του, να έχει άφθονο άχυρο και μερικές χούφτες κριθάρι για αντοχή και δυναμερό βάδισμα και το ενημερώνει για το δρομολόγιο της ημέρας. Μαζεύει τα πράγματα που θα πάρει σε δυο μηγόμια μέσα σε υφαντές σακούλες που να μην της ξεσκίζει το κλαδί και το αγκάθι. Το δε βάρος του να μην ξεπερνά της 50 οκάδες που να μπορεί άνετα η ράχη του ζώου να τις κουβαλεί. Κοιμάται νωρίς γιατί πρέπει αξημέρωτα να σηκωθεί. Το πρώτο λάλημα του κούκλη τον βρίσκει κιόλας στο κατώφλι της πόρτας του να μελετά ως άλλος μάγος της ανατολής τα αστέρια και τον ουρανό για την πορεία της ημέρας. Το δε χρόνο του ταξιδίου του τον καθορίζει άσφαλτα η πούλια και ο αυγερινός. Χαζιρεύεται καλά, βουτά μια μεγάλη φέτα ψωμιού μέσα στο λάδι και τη πετά στο αφοσιωμένο σκυλί του που είδη έχει προμαντέψει το ταξίδι. Φέρνει το ζώο στην αυλή, του βάζει περίτεχνα το χαλινάρι, τη σέλα, τα καπουλοβάσταγα και σφίγγει καλά τις μπροστελίνες. Με τη βοήθεια της φορτωτήρας του τοποθετεί τα μηγομια στις δυο πλευρές του ζώου ώστε να ισοζυγίζουν. Ανάμεσα τους βάζει το σακούλι για το δρόμο με το βρισκούμενο φαί της ημέρας εκείνης: ελιές, κρεμμύδι, πλακόφτα ή τυρί με κρίθινο παξιμάδι και πάντα ένα φλασκί γεμάτο με παλιό κρασί. Και αφού κάμει το σημείο του σταυρού και μουρμουρίσει την ευχή «στο όνομα σου θέ μου» ξεπορτίζει και χάνεται μέσα στη νύχτα που τον τυλίγει όπως το πάπλωμα της κλίνης του. Όσο προχωράει η ώρα τα σκοτάδια ξεδιαλύνονται το ξημέρωμα το προαναγγέλλουν τα χαρούμενα πετάγματα των πουλιών και τα βιαστικά τρεχαλίσματα των τρωκτικών. Την ημέρα τη σηματοδοτεί η κορφή του βουνού που πρώτη δέχεται τις πρώτες ολόχαρες ακτίνες του ήλιου ως ιοστεφανομένες δρυΐδες.
Συμβαίνει όμως μερικές φορές όταν το ταξίδι είναι πολύωρο το ζώο κουρασμένο να ανηφορίζει δύσκολα σκαλέρια και τύχει να περάσει ερπετό από μπροστά του ξαφνουδιάζεται, αναπηδά, το φορτίο μετακινείται, γέρνει και ξεσελίζει. Τα μηγόμια μπαίνουν μέσα στα πόδια του δεν το αφήνουν να βαδίσει και η πορεία σταματά.
Ένα παρόμοιο ξεσέλωμα παρουσιάζει και η ζωή της σύγχρονης κοινωνίας που βρίσκεται σε βήμα σημειωτόν με αδράνεια και στασιμότητα. Γνωρίσματα της είναι: η φοβία, ο νοηματικός τρόπος επικοινωνίας, ο στρουθοκαμηλισμός, το ξεθέωμα της ψυχής και βεβαίως, ο βόμβος των μηχανών.
Στην καθημερινότητα του ο άνθρωπος σήμερα γίνεται δέκτης φανταστικών διηγημάτων και πληροφορίες των μέσων ενημέρωσης ανεξέλεγκτες εξογκωμένες και παρερμηνευμένες. Όλα τούτα γεμίζουν την ψυχή του με τρόμο και ως να έχει καταπιεί τη γλώσσα του και αντί να μιλήσει ακολουθεί τον νοηματικό τρόπο επικοινωνίας. Τούτο βλέποντας κανείς δεν μπορεί παρά να φέρει στη σκέψη του την πρώτη άναρθρη κραυγή του ανθρώπου που χρειάστηκαν αιώνες και αιώνες για να γίνει αλφαβητάρι προπαίδεια αριθμητικής και πολιτισμός. Και όλα αυτά να τα διαγράφει και να προτιμά την επικοινωνία με νοήματα σινιάλα συνθήματα και υπονοούμενα γεμάτα αβεβαιότητα, πλάνη και δόλο. Μροστά δε στο ρεύμα των δύσκολων συνθηκών ως σπάσιμο φράκτη υδάτων τον παρασύρουν θολώνουν τη σκέψη του και αντί για αντιρίσματα αναχαίτισης μιμείται την συμπεριφορά της στρουθοκαμήλου προ του κίνδυνου. Εκτούτου και η ψυχή του «ως άνυδρο γη» σέρνεται γονατισμένη και συγχυσμένη ως όχημα χωρίς τιμόνι και ως λέμβος λυμένη από το μουράγιο με τα κουπιά αναρτημένα, αφημένη στη καλή θέληση των κυμάτων. Κοντά σ’ αυτά και ο βόμβος των μηχανών τα μεγάφωνα από τα μπαλκόνια να διαλαλούν ήχους χωρίς μελωδία και ευαισθησία τα μαρσαρίσματα των αυτοκίνητων στους δρόμους να πανικοβάλουν και τα ρυθμικά κτυπήματα του υπολογιστή του κομπιούτερ και των γραφομηχανών να του μεγαλώνουν το άγχος ενώ το κινητό του τηλέφωνο στη τσέπη συνεχώς να τον παρενοχλεί. Όλα τούτα μαζί συνθέτουν το ξεσέλισμα της σύγχρονης ζωής με ρυθμό ως το επιτόπου τροχάδι με αδράνεια κίνησης. Σε αυτή τη θέση ευρισκόμενος ο πολιτισμένος άνθρωπος έχει ανάγκη από αναβάσταγμα. Το παράδειγμα το δίνει ο χωρικός, που σπεύδει και με τη βοήθεια της φορτωτήρας του, ανασηκώνει το γομάρι. Και αναδιαρθρώνει εκ νέου τα λουριά και τη σέλα, σφίγγει καλύτερα με το φόρτωμα τα μηγόμια και αποκαθιστά πλήρως την τάξη. Τότε αφού χαϊδέψει το ζώο του και με τη γλώσσα της φορτωτήρας του, του συνιστά να είναι περισσότερο προσεκτικό. Έτσι ενθουσιασμένος συνεχίζει τον δρόμο του. Σαν φθάσει στο τέλος του ταξιδίου του και καθίσει στη πεζούλα του ξεκουράσματος, άθελα του αφήνει από τα χείλη του να βγει η ευχή ως μαντινάδα: Μοίρα καλεί της ζήσης μου θερμά σε συργουλέβω να είσαι πάντα δίπλα μου στους δρόμους που σαλεύω.
Καθ’ όμοιον τρόπο πρέπει να ενεργήσει αστραπιαία και ο άνθρωπος της εποχής μας με την αιχμηρή κόψη της κρίσης και της λογικής του να αποβάλει κάθε μυθώδη διήγηση, να λογοκρίνει κάθε είδηση, να την βλέπει με ρεαλισμό και να την αντιμετωπίζει ψύχραιμα. Η γλώσσα του να ξαναβρεί τον γνωστό ρυθμό της. Να διατυπώνει σκέψεις, ιδέες και στοχασμούς για βελτίωση της ζωής και της κοινωνίας, όπως ακριβώς την οραματίστηκε ο ιεροφάντης του λόγου και δια του όπλου υπερασπιστής των ιδεωδών Χατζηδάκης, που τόνισε ότι η γλώσσα πρέπει να είναι μια ρέουσα πηγή καθαρού νερού και ποτέ να μη γίνει βάλτος. Μπροστά στις δυσκολίες των καιρών να φέρεται ως ο καλός καπετάνιος στις φουρτούνες και στις θύελλες. Η ψυχή του ανθρώπου ανορθωμένη και ορθοποδούσα να ακούσει τη φωνή της ίδιας της ύπαρξης της μέσα από τα αρχέγονα βάθη της που του λέει: «κτίσω καρδίαν καθαρά και πνεύματι ηγεμονικό στηρίξομην». Όσο αφόρα το θόρυβο των μηχανών στη καλή χρηστική τους φάση να τον θεωρεί ως ευέλικτον διορκό καλυτέρευσης και βελτίωσης της ζωής. Όλα τούτα σαν αναβάσταγμα και με στήριγμα τη νοητή φορτωτήρα της σύνεσης και της τόλμης, να προχωρήσει μπροστά μέσα στις θολούρες και τις συννεφιές των καιρών, να αναζητήσει και πάλι τον κρυμμένο πολικό αστέρα, ως τον αλάνθαστο οδηγό, για να προχωρήσει σε εύρωστη πορεία εκπλήρωσης της αποστολής του. Για να μπορέσει και εκείνος ολόχαρος να τραγουδήσει και να βιώσει κάτω από τους γλυκόλαλους ήχους της κρητικής λύρας των στοχασμών: Ο αετός από ψηλά
όλη τη γη βιγλίζει
κ’ η ανθρωπιά εις την ζωή
τον κόσμο ομορφίζει .
