Του Εμμανουήλ Ακουμιανάκη
Πολιτικού Επιστήμονα
E-mail:[email protected]
Στο σημερινό κόσμο τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν κάτω από το φάσμα της πείνας και της καθυστέρησης σε όλα τα επίπεδα: στο κοινωνικό, στο οικονομικό, στο μορφωτικό και στο πολιτικό. Η κατανομή του παγκόσμιου πλούτου με κριτήρια στα μέτρα του ανθρώπου θα περιόριζε ή και θα εξαφάνιζε σε σύντομο χρονικό διάστημα την οικονομική και κοινωνική καθυστέρηση. Ανεξάρτητα από το επίπεδο που βρίσκονται τα διάφορα κράτη, αναζητείται από τον άνθρωπο μια μορφή πολιτικής οργάνωσης, ικανής να τον βγάλει από το σημερινό αδιέξοδο, στο οποίο οδηγήθηκε τόσο από την αφθονία της κατανάλωσης (καπιταλισμός), όσο και από τον παιδαγωγικό, ηθικό τύπο του κράτους που προβάλλεται από της χώρες που αποκαλούνταν στο παρελθόν -αλλά κάποιες και σήμερα- σοσιαλιστικές. Και στις δύο κατηγορίες κρατών το αδιέξοδο εκφράζεται με την αποξένωση του ανθρώπου μέσα στην κοινωνία, εφόσον το κράτος ελέγχεται ουσιαστικά από την οικονομία είτε μέσω των μονοπωλιακών οικονομικών οργανισμών, είτε από την πολιτική και το κόμμα. Το ιστορικό αποτέλεσμα και στις δύο περιπτώσεις είναι η μεγάλη θυσία στα ατομικά δικαιώματα και στις ελευθερίες του ανθρώπου.
Το δράμα της εποχής μας είναι ότι ο κόσμος πεινάει, όχι κυρίως για οικονομικούς, αλλά για πολιτικούς λόγους. Αναλύοντας τα ιστορικά συμβάντα της περιόδου 1960-70 διαπιστώνουμε ότι, υπήρξε κορύφωση του «κινήματος της αμφισβήτησης», με βασικό ζητούμενο την πολιτική οργάνωση του ανθρώπινου βίου σε μια διαφορετική βάση. Η μεγάλη συμβολή αυτού του κινήματος υπήρξε ασφαλώς η αποκαθήλωση και το γκρέμισμα κάθε παραδεγμένης και μη αξίας. Ο χαρακτήρας του «γκρεμίσματος» σε αρκετές περιπτώσεις υπήρξε υπερβολικός στην προσπάθεια αναζήτησης λύσεων του σύγχρονου ανθρώπινου δράματος, μέσω της ελεύθερης μελέτης των μεγάλων στοχαστών της ανθρωπότητας. Το αποτέλεσμα ήταν να εμφανιστεί μια ημιαυτόνομη θεωρητική ζωή στην Ελλάδα, αμφισβητώντας τις επίσημες επιστημονικές ερμηνείες. Σε καμία των περιπτώσεων δεν πιστεύω ότι τα πρακτικά και θεωρητικά προβλήματα ενός έθνους, μπορούν να λυθούν με μια άκριτη επιστροφή στο παρελθόν. Κάθε άλλο. Είναι όμως αναγκαία η αποκρυπτογράφηση του θεωρητικού παρελθόντος μας, για να μπορέσουμε να οικοδομήσουμε σε γερές βάσεις το μέλλον μας.
Ένα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα σε νευρική κρίση. Μια ολόκληρη χώρα στην εντατική. Μια δοτή κυβέρνηση σε απόγνωση. Ένας πρωθυπουργός όμηρος των επιδιώξεων των πολιτικών δυνάμεων, που υποτίθεται ότι τον στηρίζουν. Στο Ρέθυμνο, στην πόλη μας, η χρονιά που φεύγει, αφήνει έντονα τα σημάδια της κρίσης στο διάβα της. Και δεν είναι η οικονομική κρίση μόνο η αιτία του προβληματισμού και της περίσκεψης. Η κρίση αξιών που σαφώς προϋπήρχε και τώρα εκτενώς εκδηλώνεται είναι σοβαρότερη και σημαντικότερη. Αυξημένη εγκληματικότητα, διαταραγμένες προσωπικότητες που ικανοποιούν τις αρρωστημένες τους ορέξεις στα κορμιά αθώων παιδιών, διαρρήξεις, μικροκλοπές, κοινωνική αδιαφορία για ότι συμβαίνει γύρω μας και μια ρέουσα ανασφάλεια που απλώνεται στα πεζοδρόμια, στην άσφαλτο, στις αυλές και στα μπαλκόνια τον σπιτιών μας. Μια κολλώδης παχύρευστη ουσία που ενώ μυρίζει άσχημα, εμείς προσποιούμαστε τους συναχωμένους χωρίς ικανότητα όσφρησης. Μια αγορά που στενάζει ακόμα και τις γιορτές και «πελάτες» που αποφεύγουν τα ανοιχτά μαγαζιά την ημέρα, αλλά τα επισκέπτονται σπάζοντας τις πόρτες τους, και ληστεύοντάς τα, τα ξημερώματα. Καυστήρες που δεν λειτουργούν λόγω της τιμής του πετρελαίου. Ζωοκλοπές στην ύπαιθρο αιγοπροβάτων, κονίκλων και ορνίθων. Ότι να ‘ναι. Άστεγοι στοιβαγμένοι σε αποθήκες και παγωμένες φυσιογνωμίες, αγέλαστες χωρίς ελπίδα, χωρίς μέλλον, χωρίς προοπτική. Γιατί αν σου στερήσουν το παρόν το αποδέχεσαι, ενώ αν σου στερήσουν το μέλλον δεν έχεις πλέον λόγο ύπαρξης, δεν ξέρεις γιατί πρέπει να εξακολουθήσεις να ζεις.
Η χρονιά που φεύγει ήταν μια περίεργη χρονιά. Πολλά καθεστώτα ανατράπηκαν στον αραβικό κόσμο. Δικτάτορες εκδιώχθηκαν και εξανδραποδίστηκαν. Πρωθυπουργοί παρέδωσαν την εξουσία χωρίς μάχη. Η δημοκρατία δοκιμάζεται εξαιτίας των οικονομικών αδιεξόδων. Οι Έλληνες εγκαταλείπουν με βαριά καρδιά ένα χρεωκοπημένο μοντέλο οικονομικής διακυβέρνησης. Το σημερινό κίνημα αμφισβήτησης, ακόμα κι αν υπάρχει, δεν εκδηλώνεται. Κι εκείνοι οι «Αγανακτισμένοι» εξαφανίστηκαν. Κάποιοι μένουν για να βιώσουν σύγχρονα δράματα και ρόλους άχαρους. Κι η Ιθάκη αργεί να φανεί. Καλή Χρονιά.
