Της Μασούρη Χρυσούλας
ΕΝΑ ΔΡΙΜΥ ΚΑΤΗΓΟΡΩ
ΜΕΛΕΤΩΝΤΑΣ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΕΞ-ΤΡΑΦΙΚΙΝΓΚ
Σε ένα εγχείρημα εννοιολογικής προσέγγισης αρχικά ο όρος trafficking δηλώνει την παράνομη μετανάστευση φυσικών προοσώπων από οικονομικά άπορες κυρίως χώρες προς οικονομικά ανεπτυγμένες ή αναπτυσσόμενες χώρες με απώτερο στόχο αφενός την εκμετάλλευση αυτών σε ένα μεγάλο φάσμα "εργασιών" και αφετέρου το κέρδος αγγίζοντας πολλές φορές τα όρια της οργανωμένης εγκληματικής δραστηριότητας.Η διαδικασία αυτή παρουσιάζεται με το δυαδικό σχήμα θύτης-θύμα,όπου ο θύτης εμφανίζει το προφίλ ενός αδίστακτου εγκληματία,ο οποίος προκειμένου να κερδίσει και ίσως να υπηρετήσει ανώτερους οικονομικούς ή πολιτικούς παράγοντες εκμεταλεύεται ανθρώπινες οντότητες και κυρίως ψυχές ενώ το θύμα αποτελεί ένα ουσιαστικά αδύναμο πρόσωπο το οποίο παραπλανώμενο από υποσχέσεις για καλύτερη ζωή οδηγείται κυριολεκτικά όπως "το πρόβατο στη σφαγή".
Οι στόχοι του trafficking είναι πολλαπλοί.το μεταναστευτικό πρόγραμμα μπορεί δηλαδή να περιλαμβάνει από σεξουαλική εκμετάλλευση μέχρι και υποχρεωτική εργασία,λαθρεμπόριο οργάνων ή και παράνομη υιοθεσία παιδιών.Ως επιχείρηση το δουλεμπόριο καθίσταται ιδιαίτερα κερδοφόρο.μάλιστα,το δεύτερο πιο επικερδές είδος λαθρεμπορίου μετά το λαθρεμπόριο όπλων,με τα ναρκωτικά μόλις στην τρίτη θέση και η ειρωνεία είναι πως ο κίνδυνος που διατρέχουν μέχρι τώρα οι δουλέμποροι χαρακτηρίζεται ως αρκετά περιορισμένος.Παρά το ευρύ λειτουργικό φάσμα του trafficking στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με το sex-trafficking,δηλαδή την σεξουαλική εκμετάλλευση ή αλλιώς την ακούσια εκπόρνευση των μεταναστριών.
To sex-trafficking διατηρεί το δυαδικό σχήμα "θύτης-θύμα" και αποτελεί κατά την εκτύλιξή του έναν σχετικά απλό μηχανισμό,πίσω από τον οποίο όμως εντοπίζει κανείς ένα σύνθετο πλέγμα οικονομικών και πολιτικών ή άλλων κερδοσκοπικών παραγόντων,το οποίο καθίσταται ιδιαίτερα δυσχερές να αναλυθεί.Πιο συγκεκριμένα,όλα ξεκινούν από την απλή και απολύτως φυσιολογική ανάγκη για βελτίωση του βιοτικού επιπέδου,που δύναται να περιλαμβάνει καταπολέμηση της φτώχειας και της ανεργίας,ανάκτηση του απολεσθέντος αυτοσεβασμού ή και αποτίναξη βιωμάτων ενδοοικογενειακής βίας.με ακόμη πιο απλά λόγια για την ανατροπή της αίσθησης της στασιμότητας στη ζωή όταν οι ευκαιρίες στην πατρίδα των υποψήφιων μεταναστριών είναι ανύπαρκτες.Όταν η επιθυμία αυτή εκφραστεί τότε "πολλοί",ας τους χαρακτηρίσουμε ευσύνοπτα ως τρίτα πρόσωπα ή μεσάζοντες είναι πρόθυμοι-με το αντίστοιχο υψηλό κατά τα λοιπά αντάλλαγμα φυσικά-να διευκολύνουν με τον τρόπο τους το ταξίδι προς την χώρα αποδημίας.
Στο σημείο αυτό παρουσιάζει ενδιαφέρον να δούμε και να εξετάσουμε λίγο το λειτουργικό ρόλο αυτών των τρίτων προσώπων.Ειδικότερα,σε αυτές τις χώρες,που βρίσκονται σε φάση οικονομικής αναδόμησης,με υψηλά ποσοστά ανεργίας και πολλές μορφές εργασιακής ημιαπασχόλησης,το trafficking συνιστά ένα είδος "εναλλακτικού κυκλώματος για να βγάζει κανείς τα προς το ζην"(Sassen 2000: 523).Το ρόλο αυτό του τρίτου προσώπου μπορεί να διαδραματίσει μία ευρεία γκάμα φυσικών προσώπων,όπως είναι ολόκληρα ταξιδιωτικά γραφεία,οδηγοί ταξί,μεμονωμένα άτομα μέχρι και...νοικοκυρές.Το πλείστο των εμπλεκομένων στα δίκτυα του trafficking αδιαφορούν για την πιθανή εκμετάλλευση της εργασίας των γυναικών αφού αφιχθούν στον τόπο προορισμού.Αντίθετα,έχουν οικονομικό κέρδος από την εύρεση και μεταφορά των μεταναστών.Έτσι,καθίσταται κατανοητό πως η μονοσήμαντη κατανόηση του trafficking ως οργανωμένης και εμπρόθετης επιχείρησης τρίτων προσώπων για την εύρεση και μεταφορά γυναικών με μόνο σκοπό το κέρδος από την εκμετάλλευση της εργασίας δεν υφίσταται.
Πως όμως οι υποψήφιες μετανάστριες οδηγούνται σε αυτά τα τρίτα πρόσωπα και από πού οι τελευταίοι αντλούν τη δύναμή τους;Σαφέστερα,οι αυστηροί συνοριακοί έλεγχοι και οι όλο και περισσότερο περιοριστικές μεταναστευτικές ρυθμίσεις που φαινομενικά στοχεύουν στην αποσόβηση του trafficking δεν προστατεύουν τις γυναίκες από την κακοποίηση.αντίθετα τις καθιστούν πιο ευάλωτες στη βία κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και αφήνουν παραδόξως μεγάλο περιθώριο για κερδοσκοπία και εκμετάλλευση.Συγκεκριμένα τεκμήρια δεικνύουν πως ο υπάρχων ευρωπαικός μηχανισμός για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης προκαλεί μη ρυθμισμένη μετανάστευση,η οποία οδηγεί τις γυναίκες στα δίκτυα trafficking και την πορνεία.Ας αναλογιστούμε,λοιπόν,σε αυτό το σημείο πώς το κράτος καθιστά τους μετανάστες πιο ευάλωτους και εξαρτημένους από τρίτα πρόσωπα,μέσω ενός συνδυασμού ιδιαίτερα περιοριστικών κανονισμών διαμονής και εργασίας,που με τη σειρά τους ενισχύουν τις συνθήκες υποτέλειας,επιτρέποντας έτσι στα τρίτα πρόσωπα να διατηρούν την κυριαρχία τους.
Εν συνεχεία,όπως προαναφέρθηκε το trafficking περιλαμβάνει κατά την πραγμάτωσή του μία μορφή παράνομης μετανάστευσης.Όταν όμως ορίζεται κατ'αυτόν τον τρόπο και παρουσιάζεται ως ακούσια μετανάστευση και οργανωμένο έγκλημα,αυτό συνεπάγεται πως οι διακινούμενες γυναίκες γίνονται αντιληπτές ως θύματα μιας μη συναινετικής διαδικασίας διακίνησης και αυτοί που τις μεταφέρουν ως εγκληματίες που βγάζουν χρήματα από την εργασία τους στην πορνεία.Ωστόσο,αυτός ο ορισμός του trafficking βασίζεται σε μία αρκετά ασαφή ιδέα εξαπάτησης που υπονοεί ότι το θύμα,πριν από την μετανάστευση,έχει παραπλανηθεί όσον αφορά τη φύση και τους όρους της συμφωνίας απασχόλησης.Όμως,αφηγήσεις γυναικών που έχουν εμπλακεί στο σύστημα του trafficking αφήνουν να εννοηθεί πως υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της εισόδου τους στα δίκτυα αυτά και της αναζήτησης τρόπων πραγματοποίησης των μεταναστευτικών τους προγραμμάτων,τα οποία γίνονται καλύτερα κατανοητά ως επιθυμίες και αιτήματα για κινητικότητα.
Οι περισσότερες γυναίκες,δηλαδή,επιθυμούν απλώς τη μετάβασή τους στην εκάστοτε χώρα αποδημίας χωρίς να τους απασχολεί ιδιαίτερα η εργασία που θα εκτελούν εκεί.αλλά ακόμη και όταν γνωρίζουν ότι πρόκειται να εισέλθουν στο σύστημα του trafficking και να εργαστούν ως πόρνες αντιμετωπίζουν την όλη διαδικασία ως μέσο για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου σκοπού,αυτού της πρόσδοσης μιας κάποιας "ποιότητας" στην καθημερινότητά τους μέσω της απόκτησης χρημάτων.Έτσι,η άποψη αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση την ευρέως αποδεκτή έννοια της θυματοποίησης των γυναικών.
Κλείνοντας,θεωρώ πως σε κάθε περίπτωση το απαύγασμα του ανωτέρω άρθρου είναι το ακόλουθο.η ανέχεια οδηγεί στη διαφθορά και η διαφθορά με τη σειρά της στην ανηθικότητα.Tο φαινόμενο του sex-trafficking μπορεί να αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια πραγματικότητα απ'τη μια καθώς και πηγή κέρδους και παράγοντα ανθρωπίνου πόνου από την άλλη.Ωστόσο,αποτελεί ζήτημα τιμής και κυρίως ηθικής επιταγής η ανάσχεσή του.Η ζήτηση αποτελεί τη ρίζα του κακού.Όσο από την σύγχρονη παγκόσμια κοινωνία ελλείπει το ήθος,η σεξουαλική εκμετάλλευση δεν θα σταματήσει να υφίσταται.Άς αφήσουμε στην άκρη,λοιπόν,την ελαστική και εγωιστική συνείδηση που κουβαλάμε όλοι μας λίγο ή πολύ και ας προσπαθήσουμε να αντιμετωπίσουμε τα θύματα του trafficking με ένα πρίσμα ευαισθησίας και το ίδιο το φαινόμενο με διάθεση ηθικής αυστηρότητας.
