Του Εμμανουήλ Ακουμιανάκη
Πολιτικού Επιστήμονα
E-mail:[email protected]
Είναι γεγονός, ότι παλιότερα η ζωή των ανθρώπων ήταν περισσότερο προβλέψιμη από ότι σήμερα. Κυκλοφορούσαν λιγότερα αυτοκίνητα, οι αεροπορικές πτήσεις ήταν για τους πολιτικούς και τους πλούσιους, οι μετακινήσεις των ανθρώπων γινόντουσαν μόνο για σοβαρό λόγο και γενικά η τεχνολογία δεν δημιουργούσε προβλήματα με την έννοια ότι δεν είχαν όλοι πρόσβαση στα επιτεύγματά της. Κάποτε περιμέναμε γράμμα στο στρατό και σπάνια είχαμε τη δυνατότητα ζωντανής συνομιλίας με τους δικούς μας. Σε παλιότερες εποχές μπορούσαμε να κάνουμε ένα στοιχειώδη προγραμματισμό στη ζωή μας. Αντέχαμε να ζήσουμε χωρίς περιττές ανέσεις. Σε γενικές γραμμές οι κίνδυνοι παλιότερα συνοψίζονταν στους πολέμους, στις ασθένειες και στις επιδημίες. Σήμερα οι άνθρωποι ζουν με το άγχος της επιβίωσης, με το φόβο της αόρατης απειλής και με την ανασφάλεια στο προσκέφαλό τους. Η ζωή έγινε πιο σύνθετη και πιο πολύπλοκη. Οι αποστάσεις μειώθηκαν και οι άνθρωποι απομακρύνθηκαν. Γεμίσαμε διλήμματα και δουλεύουμε χωρίς διαλείμματα. Χάσαμε την επικοινωνία με το συνάνθρωπό μας, χαμογελάμε σπάνια και είμαστε συνέχεια «τσιτωμένοι». Και τελικά ξεχάσαμε να ζούμε στην προσπάθειά μας να επιβιώσουμε.
Η δυναμική της κοινωνίας της διακινδύνευσης δεν εδράζεται στην παραδοχή ότι τόσο σήμερα, όσο και στο μέλλον πρέπει να ζήσουμε σε ένα κόσμο κινδύνων, οι οποίοι δεν υπήρχαν στο παρελθόν. Βασίζεται στην πραγματικότητα, ότι ζούμε σε ένα κόσμο, ο οποίος καλείται να αποφασίζει για το μέλλον του σε συνθήκες αβεβαιότητας, που ο ίδιος δημιούργησε. Ο σημερινός κόσμος δημιουργεί, παράγει και πλουτίζει, αλλά αδυνατεί να ελέγξει τις συνέπειες των επιτευγμάτων του. Για παράδειγμα, οι διάφορες μορφές διακινδύνευσης της βιομηχανοποίησης ανέβασαν την ποιότητα ζωής, αλλά ταυτόχρονα με την υπερθέρμανση του πλανήτη -εξαιτίας του φαινομένου του θερμοκηπίου- προκλήθηκαν ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως η λειψυδρία και οι συχνές ξηρασίες, με ότι αυτό συνεπάγεται για την αγροτική οικονομία και τη ζωή σε διάφορα μέρη του πλανήτη.
Είμαστε πλέον μέλη μιας παγκόσμιας κοινότητας κινδύνων. Επικρατεί στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου ανισότητα, φτώχεια, ανεργία και απελπισία. Αυτά τα κοινωνικά φαινόμενα δημιουργούν σε μόνιμη βάση προϋποθέσεις για κοινωνικές αναταράξεις και προκαλούν μείωση της κοινωνικής συνοχής. Η έννοια της κοινωνίας της διακινδύνευσης ουσιαστικά περιγράφει τη μετάβαση και εξέλιξη προς το μέλλον και την αλλαγή εποχής σε τρεις τομείς: Πρώτον έχει να κάνει με τη σχέση της βιομηχανικής κοινωνίας με τους φυσικούς της πόρους, τους οποίους η ίδια καταναλώνει. Δεύτερον, με τη σχέση της κοινωνίας με τους κινδύνους που η ίδια δημιουργεί και οι οποίοι προκαλούν τριγμούς στις βασικές της παραδοχές, ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο των κανόνων που τη διέπουν. Το τρίτο και σημαντικότερο έχει να κάνει με την αναγωγή του ατόμου σε κυρίαρχο ον, αφού οι συλλογικές πηγές νοήματος στη σημερινή πραγματικότητα που βιώνουμε, έχουν εξαντληθεί.
Οι παραπάνω παραδοχές ενισχύουν φαινόμενα κινηματικής δράσης και επαναστατικής λογικής. Δυστυχώς, η νεολαία έχει αποχαυνωθεί, οι μεσήλικες πασχίζουν να σώσουν ότι μπορούν και οι ηλικιωμένοι επαναπαύονται στα κεκτημένα της περιόδου των παχιών αγελάδων. Το σύστημα δοκιμάζει τα όρια του προσπαθώντας να υπερβεί την καπιταλιστική του ταυτότητα. Η δημιουργία και η συγκέντρωση του οικονομικού πλούτου επιτυγχάνεται χωρίς να λαμβάνεται υπόψη, αν καλύπτει πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες. Το πολιτικό σύστημα καλείται να υποδυθεί καινούριους ρόλους, ώστε να είναι σε θέση να λειτουργήσει ως εγγυητής μιας λειτουργικής ισορροπίας και των υπόλοιπων κοινωνικών συστημάτων, με απώτερο σκοπό να εκφράζει και να πραγματοποιεί το πραγματικό δημόσιο συμφέρον και όχι εκείνο που εξυπηρετεί τις αγορές και το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Και προφανώς, είναι καθοριστικής σημασίας η εκλογική νομιμοποίηση ενός τέτοιου ειλικρινούς πολιτικού συστήματος, εφόσον αποτελεί το θεμέλιο λίθο της επιτυχίας του. Οι φετινές γιορτές αποτελούν την τελευταία ίσως ευκαιρία ανάπαυλας και περισυλλογής πριν από την τελική προσπάθεια. Καλή δύναμη και καλή επιτυχία.
