Του Αιμίλιου Γάσπαρη
Είναι μεγάλο προνόμιο να ζεις σε μια όμορφη πόλη. Είναι τύχη αγαθή να μπορείς να επισκέπτεσαι μια ωραία πόλη. Πολλοί ανά τον κόσμο ζηλεύουν τους Έλληνες γιατί ζουν σε ένα τόσο ελκυστικό τόπο, ασχέτως που εμείς σχεδόν στο σύνολό μας δεν αναγνωρίζουμε την αξία του τόπου αυτού και σε γενικές γραμμές δεν τον σεβόμαστε, δεν φροντίζουμε για την προστασία του και την διατήρησή του έτσι ώστε και οι γενιές που ακολουθούν να μπορούν να απολαμβάνουν την υψηλή αισθητική αξία και να αναγνωρίζουν την παρακαταθήκη που μας κληροδότησαν οι παλιότεροι και οι αρχαίοι πρόγονοι φυσικά. Τίθεται λοιπόν εύλογα το ερώτημα, είναι η Αθήνα ωραία πόλη σήμερα; Υπήρξε ποτέ η Αθήνα ωραία πόλη; Δυστυχώς για τους σημερινούς και τους επόμενους σ’ αυτόν τον χώρο και σ’ αυτήν την χώρα η απάντηση είναι πως η πόλη μας, το κλεινόν άστυ, υπήρξε ένας υπέροχος τόπος και στολισμένος με κτίσματα που ήταν σαν να τα έφτιαξαν θεοί και προορισμένα για μια θεϊκή απόλαυση. Σήμερα όμως αυτά είναι χαμένα ή κρυμμένα στην κακογουστιά και στην εξάπλωση της χωρίς όρια κρίσης.
Ποιο ήταν το σημείο κλειδί που καθορίζει την μετάβαση στη νέα Αθήνα, στην Αθήνα του τσιμέντου και της μιζέριας; Από ποια εποχή αρχίζει να χάνεται το μέτρο και να επιβάλλεται η ασχήμια και η καταστροφή; Πιστεύω πως από τότε που η αντιπαροχή ήρθε να σαρώσει ότι συμμετρικό και καλαίσθητο είχε δημιουργηθεί από τις προηγούμενες εποχές και που συνταίριαζε με γοητευτικό τρόπο με τα μνημεία που ανυπέρβλητα χαράσσουν το χρόνο. Καθώς η πόλη γιγαντώνονταν και καταλάμβανε ολόκληρη την Αττική, καθώς ακτές και λόφοι, βουνά και πεδιάδες, δάση και ρεματιές παραδίδονταν στην πιο στυγνή εκμετάλλευση, το τελευταίο που απασχολούσε τους νεοέλληνες και τους ιθύνοντες ήταν να διατηρηθεί η θαυμάσια ισορροπία και η ανθρώπινη διάσταση του αθηναϊκού τοπίου. Δεδομένα που από μόνα τους μπορούσαν να εξασφαλίσουν την περίφημη αειφόρο ανάπτυξη που πολλές φορές ευαγγελίζονται οι αρχές και που τις περισσότερες φορές γι’ αυτήν πράττουν ακριβώς τα αντίθετα.
Η πιο μεγάλη και πιο αισθητή ομορφιά της Αθήνας είναι το κλίμα της, ο αέρας της, ειδικά όταν δεν πνίγεται στο καυσαέριο. Η θέση της πόλης αυτής υπήρξε η ιδανικότερη και από παντού μόνο ευεργετικά στοιχεία δέχονταν. Οι ήπιοι χειμώνες, ο φρέσκος αέρας των βουνών και η αύρα του Σαρωνικού από την μια και από την άλλη η θάλασσα να παίζει και λάμπει και να προσκαλεί με το ένα λιμάνι μετά το άλλο και την μια παραλία μετά την άλλη σε μια σύνθεση αρμονική με επιστέγασμα μια σειρά από νησιά το ένα ωραιότερο από το άλλο, πως δεν ανεβάζουν την πόλη που τα διαθέτει στην πρώτη θέση! Οι λόφοι στο λεκανοπέδιο μετά, με κορυφαίο αυτό της Ακρόπολης, ένα παιγνίδισμα της φύσης και μια υπέρτατη στιγμή στην ανθρώπινη δημιουργία. Ένας μόνο λόφος στον κόσμο ξεχωρίζει με την ονομασία αυτή και πάνω σ’ αυτόν τα ανθρώπινα χέρια έκτισαν τον Παρθενώνα. Και μόνο αυτός να υπήρχε στην Αθήνα θα είχε σπουδαία ερείσματα για να διεκδικήσει τον τίτλο της πιο όμορφης πόλης.
Στην Αθήνα μπορείς να βρεις βέβαια πολλές ομορφιές και στο τοπίο ακόμα και ιδιαίτερα στα μνημεία , αρχαία και νεότερα. Αν ψάξεις λίγο θα σε αποζημιώσει και μέσα στο ιστορικό κέντρο και στην Αττική ολόκληρη πληθώρα αξιοπρόσεκτων και αξιοζήλευτων περιπτώσεων. Η Μονή Καισαριανής στον Υμηττό, η Βραυρώνα με τον ναό της Άρτεμης και το Μουσείο της, το Σούνιο και γενικά όλη η παράκτια ζώνη, η αρχαία πόλη του Ραμνούντα και τα δάση της Πάρνηθας, όπου απομένουν, το κομμάτι στον Κορινθιακό Κόλπο και τα ερείπια στην Ελευσίνα, και τα αρχαία με το ιερό της Δήμητρας και τα βιομηχανικά ερείπια της ανείπωτης και περασμένης εποχής της εκβιομηχάνισης της χώρας, αυτά και άλλα πολλά θα σου γεμίσουν τα μάτια και την ψυχή με τις αρετές και τη χάρη τους.
Σήμερα καθώς προσεγγίζεις την Αθήνα χρειάζεται να παίξεις με δυο «αν». Πρώτα αν δεν σε ενοχλεί η φτώχια που έρπει σε καθημερινή βάση και είτε με τη μορφή της ζητιανιάς είτε με τα βαριά και δύσθυμα πρόσωπα είτε με την απελπισία που βγάζει η πόλη καθώς ναρκωτικά και πορνεία αποτελούν μια συχνή και μόνιμη κατάσταση, αν δεν σε ενοχλεί η έντονη και καθημερινή παρουσία προβλημάτων, τότε στην Αθήνα έχεις πολλά να απολαύσεις. Αν επιπλέον είσαι πλούσιος ακόμα καλύτερα. Σε μια εποχή που η πόλη αποτελεί επιθυμητό προορισμό ατόμων που θέλουν να βιώσουν μια κοινωνία σε παρακμή και σχεδόν σε αποσύνθεση και έρχονται εδώ να συναντήσουν τα πειραματόζωα της Ευρώπης και που αναζητούν παράλληλα την γνωριμία με τον αρχαίο μας πολιτισμό και την σύγχρονη πραγματικότητα με τις διαδηλώσεις και τις αγκυλώσεις και την αδυναμία της εξασφάλισης και το απροσδόκητο του αύριο. Δεν μπορώ να ξέρω πόση γοητεία κρύβεται σ΄ αυτό, όμως αυτό παίζει στα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Αν δεν έχεις αρκετά χρήματα τότε η πόλη σε αποζημιώνει με αρκετές από τις κεντρικές λεωφόρους με τα χαρακτηριστικά κτίρια και η Πλάκα και το Μοναστηράκι και το Θησείο με τον πεζόδρομο που δεν υπάρχει πουθενά άλλος σαν κι αυτόν. Η Διονυσίου Αρεοπαγίτου αποτελεί, δεν είναι υπερβολή, την επιτομή των διαδρομών υψηλής αισθητικής και εκεί εκτός από την ομορφιά έρχεται η ιστορία , η φιλοσοφία και ο έρωτας για τη σοφία που πρέπει να διέπει τα βήματα του ανθρώπου. Με πολύ λίγα χρήματα μπορείς να απολαύσεις τον καφέ σου στο νέο μουσείο της Ακρόπολης στο οποίο θα μπεις χωρίς εισιτήριο αν πας μόνο για καφέ. Μετά με ένα σουβλάκι από τα τόσα που θα βρεις ακόμα και σε τουριστικά σημεία ή μια μπύρα και ειδικά αν έχεις καλή παρέα μπορεί να καλυφτείς. Εκδηλώσεις που γίνονται δωρεάν και που τις πληροφορείσαι από τα διάφορα έντυπα και από το διαδίκτυο και εκθέσεις και προβολές σου προσφέρονται ακόμα και τώρα. Με λίγο περισσότερα χρήματα υπάρχουν ενδιαφέροντα μουσεία που απαιτούν ώρες για να δεις και να πάρεις από αυτά και γνώσεις και την χαρά της ομορφιάς και την περηφάνια της ελληνικότητας. Δεν θα αναφερθώ σε μαγαζιά και ψώνια, αλλά αν και αυτό σε ενδιαφέρει στην Αθήνα θα βρεις τα πάντα και για κάθε γούστο. Από το ΙΚΕΑ μέχρι τον περίπατο κάθε Κυριακή στο παζάρι στο Μοναστηράκι.
Αν όμως είσαι πλούσιος και θες να χαρείς τα πλούτη σου η προσφορά της Αθήνας είναι πάνω από τα όρια. Δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από άλλες πρωτεύουσες. Τι σπα και τι καζίνο, τι γκουρμέ εστιατόρια από εδώ και από εκεί, όλα αυτά που τις νύχτες σε προσκαλούν να ξοδέψεις και να υπερβάλεις. Πολυτελή ξενοδοχεία με θέα τον Ιερό Βράχο και άλλα στο κύμα και άλλα στα βόρεια προάστια προσφέρουν αξέχαστες στιγμές ευδαιμονίας και χαλάρωσης. Από το πιο προσιτό που μπορεί να είναι ένα ελαφρύ γεύμα στο καφέ του Μουσείου Μπενάκη και επίσης ένα ποτό στο Χίλτον, μέχρι τα καφέ στο Κολωνάκι που πληρώνεις τον εσπρέσο τέσσερα ευρώ και τα μοδάτα στέκια που δεν ξέρω πόσο τα έχει κτυπήσει η κρίση τώρα που τα στελέχη από όλες τις μεριές τα αποφεύγουν όπως ο διάβολος το λιβάνι. Είναι κοινότυπο μα όσο πιο πολλά διαθέτεις τόσο πιο καλά ενδέχεται να περνάς και αυτό συμβαίνει και στην Αθήνα. Θέλω όμως να βεβαιώσω πως η πόλη αυτή, η διαμαντόπετρα, της γης το δακτυλίδι έχει κάτι για όλα τα βαλάντια. Είναι πιο φιλική ακόμη και στους άστεγους. Όταν τέλος στο δειλινό αντικρίζεις τον Υμηττό να αποθεώνεται και τη θάλασσα στο βάθος να γεμίζει χρώματα και τα άψυχα και τα ζωντανά να γίνονται πιο δικά σου, τότε δεν γίνεται να μην το νιώσεις πως αυτή είναι η πόλη σου και παράλληλα πως γι’ αυτήν φιλονίκησαν η θεά της Σοφίας και ο θεός της Θάλασσας.
