Του Αιμίλιου Γάσπαρη
Πολλές είναι οι πληγές και οι ορατές και οι αόρατες που πλήττουν την πόλη της Αθηνάς. Δυστυχώς πολλές από αυτές είναι το ίδιο βαριές και ασήκωτες και για άλλες ελληνικές πόλεις και επιβαρύνουν σε ένα μεγάλο βαθμό την καθημερινότητά μας και την ασφάλεια που πρέπει να απολαμβάνει ο κάθε πολίτης. Το αποκορύφωμα όμως όλων των δεινών βρίσκεται στην Αθήνα και σ’ αυτήν καθετί λειτουργεί όπως ένα βαρόμετρο που καθορίζει την πορεία της χώρας. Αυτήν την περίοδο η πόλη είναι παραδομένη σε μια σειρά καταστροφικών και μη αναστρέψιμων δεδομένων και οι ταγοί αυτής της πόλης και του ελληνικού κράτους δεν είναι σε θέση να διευθετήσουν το ελάχιστο και να προλάβουν το παραμικρό. Η πλήρης διάλυση οδηγεί σε δρόμους σκοτεινούς την κοινωνία αυτή που για δεκαετίες βούλιαζε σε μια πλαστή ευμάρεια και σε ένα ψέμα, που καλείται να το πληρώσει τώρα πολύ ακριβά. Οι μετανάστες, τα σκουπίδια, η πορνεία, οι λερωμένοι τοίχοι, τα κλειστά μαγαζιά, τα ναρκωτικά που κατακλύζουν μια αδύναμη και παρακμασμένη κοινωνία είναι απτά στοιχεία που μαρτυρούν επίσης την παράδοση αυτής της χώρας άνευ όρων στο χάος. Από την άλλη οι ληστείες, πολλές φορές και αιματηρές, οι κλοπές και οι βεβηλώσεις κάθε είδους συμπληρώνουν την εικόνα μιας πόλης χωρίς ασφάλεια που παραδέρνει ανάμεσα σε ένα κοινό που δεν ξέρει πως να αντιδράσει και σε μια κρατική μηχανή που ξέρει πολύ καλά να εξαπατά.
Η μεγαλύτερη πληγή όμως σ’ αυτήν την πόλη είναι τα αυτοκίνητα. Θα μου πείτε γιατί χρειαζόταν μια τέτοια εισαγωγή για το θέμα αυτοκίνητο σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο; Εδώ ακόμα και τα χωριά υποφέρουν από το κυκλοφοριακό κομφούζιο και οι μικρές πόλεις δεν διαθέτουν τους απαραίτητους χώρους στάθμευσης. Στην Ελλάδα όλα τα δεινά έχουν την πηγή τους στην Αθήνα και η πόλη αυτή δοκιμάζεται πάνω από όλες τις άλλες με την στρεβλή ανάπτυξη που εφάρμοσαν σ’ αυτήν οι κάθε λογής τυχοδιώκτες της πολιτικής. Πριν δυο αιώνες η Αθήνα ήταν ένα μικρό χωριό και αφού αποφασίστηκε να γίνει πρωτεύουσα κάθε σχέδιο που θα έκανε αυτό το μέλλον πραγματικά ελπιδοφόρο προσέκρουε σε συμφέροντα. Συγκεκριμένοι ήταν εκείνοι που δεν άφησαν να εφαρμοστεί ένα πολεοδομικό σχέδιο με δρόμους και πλατείες που θα έβγαζαν την πόλη από την οθωμανική της κατάσταση. Καλά αυτό στον 19ο αιώνα. Όμως το ίδιο τα ίδια περίπου συμφέροντα που γιγαντώθηκαν στα μέσα του 20ο αιώνα με την αντιπαροχή πάλι δεν άφησαν να γίνει η Αθήνα μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη. Τώρα καμαρώνουμε μαζί με τους ξεφτίλες της πολιτικής και μια πρωτεύουσα από άκρο σε άκρο τσιμενταρισμένη και συνεχίζουμε να δημιουργούμε το ίδιο σκηνικό και σε όλη τη ελληνική επικράτεια.
Δυο πλευρές έχει το θέμα αυτοκίνητο ιδιαίτερα στην Αθήνα. Από την μια τα κάθε είδους οχήματα που ασταμάτητα κινούνται παντού στο λεκανοπέδιο. Από την άλλη μεγάλη πληγή για την πόλη αποτελούν τα σταματημένα αυτοκίνητα παντού σε δρόμους και πλατείες. Βέβαια από την αρχαιότητα η Αθήνα είχε πρόβλημα στην μετακίνηση γιατί οι δρόμοι και τότε ήταν στενοί και δύσκολοι. Τώρα όμως με τα σύγχρονα μέσα, τα οποία υπάρχουν για να διευκολύνουν την ζωή μας και πραγματικά δεν μπορώ να φανταστώ πως θα ήταν η ζωή χωρίς αυτά, δημιουργείται μια έντονα προβληματική και δυσεπίλυτη δυναμική. Στους δρόμους της πόλης λεωφορεία και ταξί και ότι άλλο μπορείς να σκεφτείς καθημερινά κινείται και περισσότερο ίσως παλιότερα, αλλά και τώρα επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα και προκαλούν ηχορύπανση και ένα διαρκή εκνευρισμό καθώς ο χρόνος που σπαταλιέται είναι αυξημένος σε σχέση με αυτόν που θα χρειαζόταν για τις δοσμένες αποστάσεις. Στο κέντρο και στις γειτονιές, σε ανηφοριές και ισώματα, αν εξαιρέσεις τα βόρεια προάστια η Αθήνα αναστενάζει. Όχι μόνο τους καημούς της εκφράζει αλλά και βρυχάται και μουγκρίζει και ότι άλλο μπορεί το βγάζει, έτσι όπως αυτός που έχοντας φτάσει στο τελικό στάδιο απελευθερώνει την κακή του ενέργεια και όποιον πάρει ο χάρος.
Οι περισσότεροι πιστεύουν πως λύση για το πρόβλημα δεν υπάρχει. Πολλοί και σχετικοί με το ζήτημα θεωρούν πως με νέους δρόμους και άλλα μεγαλόπνοα έργα θα διευκολύνουν την κατάσταση. Πρέπει να φτιαχτούν σήραγγες που θα περάσουν τα βουνά, γέφυρες που θα ενώσουν τα ποτάμια, πλωτές εξέδρες που θα δαμάσουν τις ακτές και θα κάνουν την θάλασσα οικόπεδο και πέρα από αυτά οι χρηματοδοτήσεις να καταλήγουν πάντα στους ίδιους και το αποτέλεσμα να είναι πάντα επιβαρυντικό. Μήπως το σωστό θα ήταν να αρχίσουν να γκρεμίζουν κάποια για να ελαφρύνει αυτή η πόλη και να μειωθεί η ένταση και να κατευθύνουν αυτά τα κονδύλια σωστά και στην περιφέρεια για να δουν και εκεί μια άσπρη μέρα; Φαίνεται όμως ότι η κρίση που μας κτύπησε θα δώσει μόνη της τη λύση. Η ακρίβεια της βενζίνης θα αποτρέπει τη τόση κυκλοφορία των αυτοκινήτων και τα ταξί που πολλά τώρα κυκλοφορούν άδεια θα μειώσουν τις διαδρομές και τα λεωφορεία, αυτό έχει ήδη γίνει, θα περνούν πιο αραιά και οι δρόμοι της Αθήνας θα είναι για εκείνους που έχουν, για ένα μικρό κομμάτι δηλαδή της κοινωνίας μας που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ακόμα και τώρα πιάνει την καλή.
Αν όμως η κίνηση στους μεγάλους και μικρούς δρόμους της Αθήνας είναι ένα πρόβλημα, εξίσου τραγικό είναι και το αυτοκίνητο που έχει αφεθεί σε ένα σημείο και εκεί αργά και βασανιστικά περνά την τελευταία φάση της ζωής του. Οπωσδήποτε ένα τέτοιο θέαμα, που συναντούμε σε κάθε γειτονιά, δείχνει την αναποτελεσματικότητα του κράτους. Αλλού δεν θα σκεφτόταν καν κάποιος να αφήσει στο δημόσιο δρόμο το αυτοκίνητό του και να είναι υποχρεωμένη η πολιτεία να το μαζέψει. Θα είχε για αυτό ο ιδιώτης πρόστιμο, όπως έπρεπε να πληρώσει αν ήθελε να το αποσύρει. Δυστυχώς εδώ τα αποθέτουν στους δρόμους και η ποσότητα τώρα θα αυξηθεί με τόσες πινακίδες που επιστρέφονται στην εφορία καθώς δεν μπορούν να πληρώσουν τα τέλη κυκλοφορίας. Βλέπεις γερασμένα αυτοκίνητα να παραμένουν στην ίδια θέση χρόνια. Στην αρχή η σκόνη και οι κουτσουλιές και τα φύλλα από τις νεραντζιές και μετά τα τζάμια που κατά μαγικό τρόπο σπάνε και γεμίζουν σκουπίδια. Άλλα γίνονται φωλιές των άλλων ανθρώπινων υπολειμμάτων που τριγυρνάνε στην πόλη και άλλα αποκτούν κρυφές και επιλήψιμες διαστάσεις και χρήσεις. Ο χρόνος αμείλικτος μετρά και το φανερώνουν τα ξεφούσκωτα λάστιχα και τα διάφορα φυτά που ξεμυτίζουν από κάτω και τριγύρω. Τι δύναμη που έχει η φύση που μέσα σ’ αυτή τη τόσο μολυσματική κατάσταση μπορεί να δώσει μια νέα μορφή. Περπατώντας στις γειτονιές της Αθήνας συναντάς τόσα σταματημένα αυτοκίνητα και από την εικόνα τους υπολογίζεις πότε για αυτά σταμάτησε ο χρόνος και αυτός σου αποδεικνύει πόσο έχει αργήσει η πολιτεία να τα απομακρύνει. Πολλά είναι εστίες μόλυνσης και επικίνδυνα ειδικά για τα παιδιά, κρατούν και τόσες θέσεις για στάθμευση κάτι σπάνιο για κάθε γειτονιά του κλεινού άστεως.
Μια τελευταία διάσταση του προβλήματος αποτελεί και η παρατήρηση της ποιότητας των αυτοκινήτων. Σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τα οχήματα που κυκλοφορούν είναι πιο φροντισμένα και σαφώς νεότερα. Εδώ, εκτός και αν κινείσαι εκεί γύρω από τα βόρεια προάστια και άντε και στην παραλιακή, τι κτυπημένα, τι γρατσουνισμένα, τι πληγές φέρνουν και πόσο λίγο ενδιαφέρονται οι περισσότεροι για το όχημα. Εκείνο που το βράδυ το παρατούν στο έλεος του πρώτου κακοποιού που θα το κτυπήσει με μαθηματική ακρίβεια έστω μια φορά, πως θα σε αφήσει η αβεβαιότητα να το περιποιηθείς. Κάπως έτσι και η Αθήνα αφέθηκε και κάπως έτσι και εμείς όλοι αφήσαμε ότι πιο σημαντικό στους αχρείους και στα σκυλιά.
