Πρόσωπα σκυθρωπά, με το άγχος και τον πεσιμισμό ζωγραφισμένα απάνω τους

Του Νίκου Πολιουδάκη

Πτυχιούχου Επικοινωνίας & ΜΜΕ

Καποδιστριακού Παν/μίου Αθηνών

Πρόσωπα σκυθρωπά, με το άγχος και τον πεσιμισμό ζωγραφισμένα απάνω τους έχουν καταντήσει οι φάτσες την Ελλήνων πολιτών, που στο καθημερινό τους συναπάντημα με άλλους, αρχίζουν να αναλύουν σε κλάσματα δευτερολέπτου τα χίλια κακά της μοίρας μας.

Κρίση, χρέος, εισφορές, χαράτσια, είναι οι λέξεις γύρω από τις οποίες περιστρέφονται οι συζητήσεις στο χώρο εργασίας, στους δρόμους ή στο χώρο «ανεργίας». Και πώς να μη συμβαίνει αυτό όταν το «μαγικό» κουτί -πλέον σε πολλά σπίτια υπάρχει σε μορφή «πλάσμα»- με άξιο συνοδοιπόρο και συνεχιστή το αχανές διαδίκτυο, πυροβολούν με απαισιοδοξία, τρομοκρατώντας εκουσίως ή μη, τους τηλεθεατές/χρήστες.

Η τηλεόραση συνεχίζει να είναι στην πρώτη θέση επιρροής των μαζών ως μέσο επικοινωνίας και ενημέρωσης. Από τη στιγμή που υπάρχει η έννοια «επικοινωνία» στη φύση του μέσου αυτού, αυτομάτως υφίσταται και η έννοια της προπαγάνδας. Ο ορισμός της είναι: ο επηρεασμός με μεθοδικό τρόπο. Πιο αναλυτικά: η παρουσίαση ενός μηνύματος με έναν συγκεκριμένο τρόπο ώστε να εξυπηρετήσει συγκεκριμένους σκοπούς, να αλλάξει δραστικά τις απόψεις των άλλων αντί απλώς να μεταδώσει γεγονότα, να προϊδεάσει θετικά ή αρνητικά σε σχέση με κάποια ιδεολογική θέση, αντί να παρουσιάσει την ίδια την θέση. Μια μορφή προπαγάνδας μπορεί να εκφραστεί με ένα ύφος, με μια συμπεριφορά, ακόμα και με ένα ρούχο, ένα ντύσιμο!

Ακόμα και μια σατιρική εκπομπή μπορεί να προπαγανδίσει, αφυπνίζοντας ή αποπροσανατολίζοντας περισσότερο. Επίσης, μια ταινία είναι μια κλασική μορφή επικοινωνίας που εμπεριέχει προπαγανδιστικά στοιχεία. Αξιοσημείωτη είναι η ταινία «Άδοξοι Μπάσταρδοι» του Κουεντίν Ταραντίνο, στην οποία γίνεται αναφορά στην  περιβόητη γκεμπελική προπαγάνδα της ναζιστικής Γερμανίας, όντας η ίδια προπαγανδιστική, παρουσιάζοντας τους μετρημένους στα δάκτυλα «λεβέντες» Εβραίους Αμερικανούς, που κάνουν χουνέρια στις δυνάμεις του Χίτλερ. Και φυσικά δεν πρέπει να παραλείψουμε την «υστερία» της εποχής, που ακούει στο όνομα «τούρκικα σίριαλ». Οι περισσότεροι αναπαράγουμε πεπαλαιωμένα και σύγχρονα στερεότυπα σχετικά με τη γείτονα χώρα, ωστόσο τα σίριαλ τους δε μας ενοχλούν. Αντιθέτως, έχουν απήχηση, παρόλο που παρουσιάζουν το ίδιο ανούσιο μοτίβο σαπουνόπερας. Που στοχεύει αυτή η εμμονή στην παρουσίαση τέτοιων προγραμμάτων και της αντίστοιχης προπαγάνδας; Ας ελπίσουμε μόνο σε διαφημιστικά έσοδα από τα ιδιωτικά κανάλια.

Σε ό, τι αφορά το σύνολο των καθημερινών δελτίων ειδήσεων φαίνεται να παρουσιάζουν τα άσχημα γεγονότα, όντας στο πλευρό του ταλαίπωρου λαού, μη συμμεριζόμενα τις πρακτικές των κυβερνώντων. Πράγμα, που ενισχύεται από τις συζητήσεις στα παράθυρα των δελτίων μεταξύ των τηλεστάρ δημοσιογράφων, έχοντας μερικές φορές απέναντι τους πολιτικούς τους οποίους βάλλουν, ενώ διακριτικά ή μη λαϊκίζουν. Ποτέ ξανά στα χρόνια της ελληνικής τηλεόρασης τα δελτία ειδήσεων δεν ήταν τόσο «σκληρά». Δε λέμε να αραδιάζουν ψέματα στον κόσμο , ούτε να χαϊδεύουν αυτιά. Αλλά κάθεσαι να ακούσεις μια είδηση και αρρωσταίνεις.

Ο κόσμος έχει σταματήσει πλέον να ανοίγει το στόμα του και να σκάει ένα αυθόρμητο απλόχερο χαμόγελο. Εκτός από τη διαρκή οικονομική αφαίμαξη του, ακόμα και το στόμα κατάντησε να ανοίγει πλέον με φειδώ. Λες και κοστίζει. Λες και είναι παράνομο. Λες και σε καιρούς αυστηρής λιτότητας και υπερ-φορολόγησης οι στιγμές που μπορεί να πιάσεις τον εαυτό σου να χαμογελά είναι ανεπίτρεπτη πράξη, που διώκεται ποινικά ή που φορολογείται -που είναι και της μόδας. Κι όμως, είναι το μόνο που δεν κοστίζει.

Υ.Γ.: Λαϊκίζουμε ή προπαγανδίζουμε; Και τα δύο μάλλον. Με μια σημαντική διαφορά όμως. Δεν εκπροσωπούμε συγκεκριμένους σκοπούς πέρα από την ανάγκη να χαμογελάμε και όχι μόνο, έστω και τώρα. Γιατί, όπως λένε και οι αδερφοί Κατσιμίχα: «Γέλα πουλί μου, γέλα, είναι η ζωή μια τρέλα…»