Με ένα πολύμηνο πρόγραμμα πολιτιστικών, ιστορικών και εκπαιδευτικών δράσεων, που θα εξελιχθεί από τον Ιούλιο έως και τον Δεκέμβριο, το Ρέθυμνο τιμά τη συμπλήρωση 160 χρόνων από το Ολοκαύτωμα της Ιεράς Μονής Αρκαδίου. Οι επετειακές εκδηλώσεις παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου από εκπροσώπους της Εκκλησίας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι ανέδειξαν τη σημασία της ιστορικής επετείου και την ανάγκη διατήρησης ζωντανής της μνήμης και των διαχρονικών μηνυμάτων της Αρκαδικής Εθελοθυσίας.
Η κορύφωση των εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί στις 8 Νοεμβρίου, ανήμερα της επετείου του Ολοκαυτώματος, στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, παρουσία του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα.
Μητροπολίτης Πρόδρομος: «Ενώσουμε τα χέρια μας για να κρατάμε τη φλόγα του Αρκαδίου αναμμένη»
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος χαρακτήρισε τη φετινή επέτειο ως μια ξεχωριστή στιγμή ευθύνης για όλους τους φορείς του τόπου. «Με τη χάρη και την ευλογία του Θεού αξιωνόμαστε όλοι μαζί να εορτάζουμε μία σπουδαία επέτειο της ιστορικής Εθελοθυσίας του Αρκαδίου».
Όπως επεσήμανε, Εκκλησία, Περιφέρεια Κρήτης, Αντιπεριφέρεια Ρεθύμνου, Δήμος Ρεθύμνης και Ιερά Μονή Αρκαδίου συνεργάζονται ώστε τα μηνύματα της ιστορικής θυσίας να φτάσουν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας και του κόσμου, αναλαμβάνοντας «την ευθύνη στην επέτειο των 160 ετών από την Αρκαδική Εθελοθυσία να εξακτινώσουμε τα μηνύματα του Αρκαδίου εις πάντα τα έθνη, σε όλη την Οικουμένη, στην πατρίδα μας, στην Ελλάδα και σε ολόκληρη τη Μεγαλόνησο Κρήτη».
Αναφερόμενος στη διαχρονική αξία της θυσίας των υπερασπιστών της Μονής, τόνισε: «Όλοι μαζί να ενώσουμε τα χέρια μας για να κρατάμε τη φλόγα του Αρκαδίου αναμμένη. Τη φλόγα που άναψε στην πυριτιδαποθήκη, που εξακτίνωσε το μήνυμα και την αξία της θυσίας, της ελευθερίας, της προσφοράς, της εθελούσιας θυσίας όλων των ανθρώπων εκείνων, ανδρών, γυναικών και παιδιών, με πρώτο τον ηγούμενο Γαβριήλ, που αποφάσισαν να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο, για να μπορούμε όλοι εμείς να εμπνευστούμε στον δικό μας αγώνα της καθημερινότητας».
Μαίρη Λιονή: «Το Αρκάδι είναι σύμβολο ζωής, ελευθερίας και δημοκρατίας»
Η Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου Μαίρη Λιονή στάθηκε στη σημασία που έχει το Αρκάδι όχι μόνο για την Κρήτη αλλά για ολόκληρο τον ελληνισμό, υπογραμμίζοντας παράλληλα τον ιδιαίτερο ρόλο της εκπαίδευσης στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. «Για μας τους Κρητικούς, αλλά και για όλους τους Έλληνες, το Αρκάδι είναι ένα σύμβολο ζωής, ελευθερίας και δημοκρατίας, που διακρατούμε από γενιά σε γενιά και θέλουμε να μεταφέρουμε αυτή τη σημασία του στα παιδιά μας και στις επόμενες γενιές».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον πανελλήνιο μαθητικό διαγωνισμό που θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο των εκδηλώσεων.«Με χαρά ακούσαμε την πρόταση του Υπουργείου Παιδείας για να γίνουν εκδηλώσεις σε όλα τα σχολεία της χώρας σχετικά με το Αρκάδι. Θεωρώ ότι είναι από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες, γιατί θα συμμετέχουν χιλιάδες νέα παιδιά και μέσα από τα σχολεία μεταφέρεται το νόημα του Αρκαδιού, που είναι πολύ επίκαιρο και σημαντικό».
Μάνος Τσάκωνας: «Τηρούμε τις παραδόσεις και κρατάμε τη φλόγα άσβεστη»
Από την πλευρά του Δήμου Ρεθύμνης, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Μάνος Τσάκωνας παρουσίασε το νέο επετειακό λογότυπο, το οποίο αποτυπώνει το βασικό μήνυμα των φετινών δράσεων, «Κρατάμε τη φλόγα».«Έχουμε τη χαρά να γιορτάσουμε τα 160 χρόνια φέτος και ο προγραμματισμός είναι ανάλογος της επετείου».
Όπως εξήγησε, το μηδέν του αριθμού 160 μετατρέπεται σε φλόγα που κρατιέται από ανθρώπινο χέρι, συμβολίζοντας τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Παράλληλα υπογράμμισε :«Εμείς ως απόγονοι αυτών των ανθρώπων πρέπει να προσφέρουμε στον τόπο μας και να μεταφέρουμε, να διδάξουμε το μήνυμα ότι είμαστε μία πόλη που τηρεί τις παραδόσεις και κρατάμε τη φλόγα άσβεστη».
Πατέρας Θεολόγος: «Να αναδείξουμε τις άγνωστες πτυχές της ιστορίας»
Τη σημασία της επετείου ανέδειξε και ο ηγουμενοσύμβουλος της Ιεράς Μονής Αρκαδίου π. Θεολόγος, επισημαίνοντας ότι οι δράσεις αποτελούν ευκαιρία να φωτιστούν λιγότερο γνωστές πτυχές της ιστορίας της Μονής.«Είναι και για εμάς τιμή, η αδελφότητα της Μονής Αρκαδίου με τον ηγούμενο π. Τίτο Βαμβακά να συμμετέχουμε και να μεταδώσουμε τη φλόγα σε όλη την οικουμένη, που είναι σύμβολο ελευθερίας για κάθε προσκυνητή και επισκέπτη που προσεύχεται στην πόρτα της Ιεράς Μονής Αρκαδίου».
Επιπλέον σημείωσε: «Το 2026 είναι μία ακόμη αφορμή για να αναδείξουμε όσο περισσότερο μπορούμε τις άγνωστες πτυχές της ιστορίας της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, για να τις μοιραστούμε με τις νέες γενιές».
Πανελλήνιος Μαθητικός διαγωνισμός
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνει ο πανελλήνιος μαθητικός διαγωνισμός για μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων, ο οποίος θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο και θα ολοκληρωθεί με τη βράβευση των διακριθέντων σχολείων στην Ιερά Μονή Αρκαδίου.
Ο Μητροπολίτης ευχαρίστησε δημόσια το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, την υπουργό Σοφία Ζαχαράκη και τον γενικό γραμματέα Θρησκευμάτων Γιώργο Καλαντζή για την πρωτοβουλία.
Η εικόνα της Παναγίας Σουμελά στο Ρέθυμνο
Ο κ. Πρόδρομος ανακοίνωσε ακόμη μία ιδιαίτερα σημαντική εκδήλωση στο πλαίσιο του επετειακού προγράμματος.
Έπειτα από σχετικό αίτημα προς τη Μητρόπολη Βεροίας και τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Παντελεήμονα, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Σουμελά θα μεταφερθεί στο Ρέθυμνο από τις 24 έως τις 29 Οκτωβρίου.
Η εικόνα θα φιλοξενηθεί στον Ιερό Ναό των Τεσσάρων Μαρτύρων, ενώ συμβολικά θα μεταβεί για ένα απόγευμα στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, καθώς και στους Δήμους Μυλοποτάμου και Ανωγείων.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ 160ΕΤΗΡΙΔΟΣ ΑΡΚΑΔΙΚΗΣ ΕΘΕΛΟΘΥΣΙΑΣ
ΙΟΥΛΙΟΣ 2026
27 Ιουλίου 2026 – 5.00 μ.μ.
Τιμητική Εκδήλωση για τα 160 έτη της Αρκαδικής Εθελοθυσίας, στο πλαίσιο της Ετήσιας Γενικής Συνελεύσεως του Παγκοσμίου Συμβουλίου Κρητών, στους χώρους της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αρκαδίου.
28 Ιουλίου 2026 – από 9.00 π.μ.
Εθελοντική Αιμοδοσία, στους χώρους της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, με πρωτοβουλία του Κέντρου Πολιτιστικής Κληρονομιάς «Κουρήτες», σε συνδιοργάνωση με την Ιερά Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, την Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αρκαδίου και τον Σύλλογο Εθελοντών Αιμοδοτών Νομού Ρεθύμνης «Δότες Ζωής».
28 Ιουλίου 2026 – 8.00 μ.μ.
Μουσική Εκδήλωση του Συλλόγου Καλλιτεχνών Αγίου Βασιλείου, στους χώρους της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αρκαδίου.
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2026
Εγκαίνια Έκθεσης του έργου «Η Ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου» του μεγάλου ζωγράφου Ivan Aivazovsky («Η Ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου», 1867), κατά το χρονικό διάστημα από τον Αύγουστο έως και τον Νοέμβριο του 2026.
Το έργο αποτελεί μία από τις πλέον γνωστές εικαστικές αποδόσεις του Ολοκαυτώματος της Μονής Αρκαδίου και συνδέεται άμεσα με το ιστορικό γεγονός που απεικονίζει. Σήμερα εκτίθεται στο Παράρτημα Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2026
«Αρκαδίου ύμνοι και ωδές»
Συναυλία Βυζαντινής Μουσικής από τον Χορό «ΚΡΗΤΕΣ ΜΑΪΣΤΟΡΕΣ» και τραγούδια για το Αρκάδι από τη Χορωδία «ΠΑΥΛΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ».
ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2026
4 Οκτωβρίου 2026 – 7.00 μ.μ.
Παρουσίαση ιστορικού λευκώματος για τα 50 χρόνια παρουσίας του Ομίλου Κλασικού Αθλητισμού «ΑΡΚΑΔΙ», στους χώρους του Ξενοδοχείου «ΘΕΑΡΤΕΜΙΣ».
7 Οκτωβρίου 2026
«ΜΕΤΑ τῷ Θεῷ: Η προστασία του ανθρωπίνου προσώπου στην μεταεποχή».
Εκδήλωση του Οργανισμού Έρευνας Καινοτομίας και Πολιτισμού LOOX, στους χώρους της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αρκαδίου.
14 Οκτωβρίου 2026 – 7.30 μ.μ.
Στην αίθουσα «Παντελής Πρεβελάκης» (Ωδείο Ρεθύμνου).
«Ενδόξως άσωμεν… τους εν τω Αρκαδίω στεφθείς αθλήσαντας».
Μουσική Ραψωδία εμπνευσμένη από τη Συλλογή Παύλου Γ. Βλαστού (Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, Χανιά). Με τη Χορωδία Ρεθυμνίων Μικρασιατών και τη Βυζαντινή Ορχήστρα Κρήτης.
Ενορχήστρωση – Διδασκαλία – Διεύθυνση:
Ανδρέας Αθ. Γιακουμάκης.
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2026
2 Νοεμβρίου 2026 – 7.00 μ.μ.
Στο πλαίσιο του προγράμματός της «Σα να ’ταν χθες», η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης συμμετέχει στους επετειακούς εορτασμούς, με εκδήλωση στον χώρο της, η οποία θα περιλαμβάνει:
α. Έκθεση με περίπου σαράντα πρωτοσέλιδα εφημερίδων για την υποδοχή του Αρκαδικού γεγονότος στον τύπο της εποχής, υπό την επιμέλεια του κ. Γιάννη Παπαμιχαλόπουλου και τον σχεδιασμό της Έκθεσης από την κ. Νίκη Πετζάκη.
β. Ομιλία του Καθηγητή Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Γιάννη Κοκκινάκη με θέμα:
«Πανεπιστήμιο και Ιστορία: Νέες προσεγγίσεις στην κρητική ιστορία του 19ου και 20ού αιώνα».
4 Νοεμβρίου 2026 – 8.00 μ.μ.
Πολυθεματική εκδήλωση του Λαογραφικού Ομίλου «ΧΟΡΟΚΡΗΤΕΣ», στην αίθουσα «Παντελής Πρεβελάκης» (Ωδείο Ρεθύμνου), με θεατρικά δρώμενα, χορό, ριζίτικο τραγούδι και ομιλία.
6 Νοεμβρίου 2026 – 6.30 μ.μ.
«Ψηφίδες Αρκαδιώτικης Ιστορίας από τα αρχεία του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνης».
Εκδήλωση – Έκθεση στον χώρο του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνης.
9 Νοεμβρίου 2026 – 8.00 μ.μ. έως 12:00 π.μ.
«Αρκάδια – Εσπερίδα Αφιερωμένη στο Ολοκαύτωμα».
Εκδήλωση του Λυκείου των Ελληνίδων – Παραρτήματος Ρεθύμνης, στους χώρους της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Αρκαδίου.
15 Νοεμβρίου 2026 – 12.00 μ.
Εκδήλωση από το «Μουσικό Καρπό», στην αίθουσα «Παντελής Πρεβελάκης» (Ωδείο Ρεθύμνου), με θεατρικά δρώμενα, χορό, ριζίτικο τραγούδι και ομιλία.
19 Δεκεμβρίου 2026
«Από τη Θυσία στη Μνήμη: Το Χειρόγραφο της Πρώτης Πανηγυρικής Ομιλίας για το Ολοκαύτωμα της Ιεράς Μονής Αρκαδίου από τον Ιερομόναχο Ιάκωβο Πλουμή».
Εκδήλωση της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνης στους χώρους του Κέντρου Πολιτιστικής και Κοινωνικής Διακονίας «ΘΕΟΜΗΤΩΡ» της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου.
