Κοινοβουλευτική Ερώτηση προς τα Υπουργεία Υποδομών & Μεταφορών και Πολιτισμού κατέθεσε ο Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, σχετικά με τη χάραξη του ΒΟΑΚ στο Ανατολικό Ρέθυμνο, τις απαλλοτριώσεις, το υψηλό κόστος των προβλεπόμενων τεχνικών έργων και τις επιπτώσεις σε κατοικημένες περιοχές και αρχαιολογικές ζώνες.

Στην Ερώτηση επισημαίνονται οι έντονες αντιδράσεις κατοίκων και ιδιοκτητών για τη σχεδιαζόμενη κατασκευή πολλαπλών σηράγγων, γεφυρών και άλλων βαρέων τεχνικών έργων σε περιοχή με ήπιο γεωμορφολογικό ανάγλυφο, καθώς και τα σοβαρά ερωτήματα που εγείρονται ως προς:

• την τεχνική και οικονομική τεκμηρίωση της επιλεγείσας χάραξης,
• τη σύγκριση με εναλλακτικές λύσεις,
• το συνολικό κόστος τεχνικών έργων και απαλλοτριώσεων,
• τις επιπτώσεις σε οικισμούς, παραγωγικές δραστηριότητες και τουριστικές ζώνες,
• καθώς και την προστασία αρχαιολογικών χώρων και ζωνών πολιτιστικής κληρονομιάς.

Παράλληλα, ζητούνται συγκεκριμένα στοιχεία για τις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών, τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και τις προβλέψεις για ασφαλή και επαρκή εναλλακτική ελεύθερη διαδρομή ενόψει της μελλοντικής λειτουργίας διοδίων.

«Ο ΒΟΑΚ είναι έργο απολύτως αναγκαίο για την Κρήτη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν πλήρης τεχνική τεκμηρίωση, διαφάνεια και σεβασμός στο δημόσιο χρήμα και στις τοπικές κοινωνίες. Όταν προκρίνονται ιδιαίτερα δαπανηρές τεχνικές λύσεις, οι πολίτες δικαιούνται σαφείς απαντήσεις για τα κριτήρια επιλογής, το πραγματικό κόστος και τις επιπτώσεις του έργου», δήλωσε ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης.

ΕΡΩΤΗΣΗ 

 Προς: 

Κύριοι Υπουργοί,

Σοβαρές αντιδράσεις και έντονος προβληματισμός έχουν ανακύψει στην τοπική κοινωνία του Ανατολικού Ρεθύμνου σχετικά με τη σχεδιαζόμενη χάραξη του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) στο τμήμα Χανιά – Ρέθυμνο, καθώς και με τις επικείμενες απαλλοτριώσεις και τις τεχνικές παρεμβάσεις που συνδέονται με το έργο. 

Σύμφωνα με δημόσια ανακοίνωση του Δήμου Ρεθύμνης στις 24.04.2026, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών του, προχωρά στη σύνταξη κτηματολογικών πινάκων για τα ακίνητα που πρόκειται να απαλλοτριωθούν στο πλαίσιο της κατασκευής του νέου ΒΟΑΚ στο συγκεκριμένο τμήμα. 

Παράλληλα, στις 03.05.2026 πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνέλευση του Συλλόγου Κατοίκων και Ιδιοκτητών Ανατολικού Ρεθύμνου, κατά την οποία διατυπώθηκαν σοβαρές ενστάσεις σχετικά με τη σχεδιαζόμενη χάραξη και τις επιπτώσεις της σε κατοικημένες περιοχές, ιδιοκτησίες, αγροτικές εκμεταλλεύσεις, τουριστικές δραστηριότητες, το φυσικό περιβάλλον και αρχαιολογικά προστατευόμενες ζώνες. 

Ειδικότερα, κάτοικοι και ιδιοκτήτες επισημαίνουν ότι στο επίμαχο τμήμα προβλέπεται ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός βαρέων τεχνικών έργων — όπως σήραγγες, γέφυρες και τοιχία αντιστήριξης — παρά το γεγονός ότι πρόκειται, κατά τις αναφορές τους, για περιοχή με σχετικά ήπιο γεωμορφολογικό ανάγλυφο και εκτεταμένα πεδινά χαρακτηριστικά. 

Υπό τα δεδομένα αυτά, διατυπώνονται σοβαρά ερωτήματα όχι μόνο ως προς την τεχνική και περιβαλλοντική επάρκεια της επιλεγείσας λύσης, αλλά και ως προς την τήρηση των αρχών της οικονομικότητας, της αναλογικότητας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης κατά τον σχεδιασμό του έργου. 

Παράλληλα, τίθενται ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσον εξετάστηκαν επαρκώς εναλλακτικές χαράξεις, συμπεριλαμβανομένων λύσεων νοτιότερης διέλευσης, λαμβάνοντας υπόψη ότι το επίμαχο τμήμα χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη οικιστική και τουριστική ανάπτυξη. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι σε έργα παραχώρησης μεγάλης κλίμακας τυχόν μεταγενέστερες τροποποιήσεις του σχεδιασμού ή των συμβατικών δεδομένων ενδέχεται να επιφέρουν πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις για το Ελληνικό Δημόσιο, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πλήρη τεχνική και οικονομική τεκμηρίωση της αρχικής επιλογής χάραξης. 

Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για τις επιπτώσεις της χάραξης σε αρχαιολογικούς χώρους και ζώνες προστασίας στις περιοχές Σφακάκι – Παγκαλοχώρι και Σταυρωμένος – Χαμαλεύρι, καθώς και για το κατά πόσον έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες εγκρίσεις και γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων αρχαιολογικών υπηρεσιών και του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ). 

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διαδικασία απαλλοτριώσεων επηρεάζει άμεσα κατοικίες, επαγγελματικές δραστηριότητες, γεωργικές εκμεταλλεύσεις και την καθημερινότητα κατοίκων της περιοχής, ενώ η υλοποίηση ενός έργου τέτοιας κλίμακας οφείλει να συνοδεύεται από πλήρη διαφάνεια, επαρκή τεχνική τεκμηρίωση, σαφή οικονομική αιτιολόγηση και ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες. 

Επειδή ο ΒΟΑΚ αποτελεί έργο κρίσιμης σημασίας για την Κρήτη και την οδική ασφάλεια του νησιού. 

Επειδή η αναγκαιότητα υλοποίησης του έργου δεν αναιρεί την υποχρέωση πλήρους τεχνικής, περιβαλλοντικής και οικονομικής τεκμηρίωσης των επιμέρους επιλογών χάραξης. 

Επειδή η επιλογή τεχνικά σύνθετων και ιδιαίτερα δαπανηρών λύσεων, όπως πολλαπλές σήραγγες και βαρέα τεχνικά έργα, σε περιοχές με ήπιο γεωμορφολογικό ανάγλυφο εγείρει εύλογα ερωτήματα ως προς την αναλογικότητα των παρεμβάσεων και την τήρηση των αρχών της οικονομικότητας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. 

Επειδή σε έργα παραχώρησης οποιαδήποτε μεταβολή τεχνικού, χρονικού ή οικονομικού αντικειμένου μπορεί να συνεπάγεται πρόσθετες συμβατικές ή οικονομικές συνέπειες για το Ελληνικό Δημόσιο, καθίσταται κρίσιμη η πλήρης διαφάνεια ως προς τα κριτήρια επιλογής της χάραξης και την αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων ήδη από το στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. 

Επειδή οι απαλλοτριώσεις και οι τεχνικές παρεμβάσεις προκαλούν άμεσες και ουσιαστικές συνέπειες για κατοίκους, ιδιοκτήτες και επαγγελματίες της περιοχής. 

Επειδή κάθε παρέμβαση που επηρεάζει αρχαιολογικούς χώρους και ζώνες προστασίας απαιτεί αυξημένη θεσμική προσοχή, ειδική αιτιολόγηση και πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον πλαίσιο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. 

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί: 

1. Ποια συγκεκριμένα τεχνικά, συγκοινωνιακά, γεωτεχνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά κριτήρια οδήγησαν στην επιλογή της συγκεκριμένης χάραξης του ΒΟΑΚ στο τμήμα Ανατολικού Ρεθύμνου και ποιες εναλλακτικές λύσεις εξετάστηκαν πριν από την οριστικοποίησή της; 

2. Ποιες εναλλακτικές χαράξεις εξετάστηκαν στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης του έργου, ποια ήταν τα συγκριτικά τεχνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά χαρακτηριστικά τους και για ποιους λόγους απορρίφθηκαν λύσεις νοτιότερης διέλευσης ή λύσεις με μικρότερη επιβάρυνση οικιστικών και τουριστικών ζωνών; 

3. Βάσει ποιων συγκεκριμένων γεωτεχνικών και συγκοινωνιακών μελετών κρίθηκε αναγκαία η κατασκευή πολλαπλών σηράγγων, γεφυρών και τοιχίων αντιστήριξης σε περιοχή που χαρακτηρίζεται από ήπιο ανάγλυφο και εκτεταμένα πεδινά χαρακτηριστικά; Για ποιους λόγους δεν προτιμήθηκε λύση επιφανειακής χάραξης ή βελτίωσης υφιστάμενων τμημάτων με χαμηλότερο τεχνικό και οικονομικό αποτύπωμα; 

4. Ποιο είναι το συνολικό εκτιμώμενο κόστος: 

• των προβλεπόμενων τεχνικών έργων στο συγκεκριμένο τμήμα, 

• των απαλλοτριώσεων, 

• καθώς και των συνοδών περιβαλλοντικών και υποστηρικτικών παρεμβάσεων; 

5. Υφίσταται συγκριτική αξιολόγηση κόστους–οφέλους μεταξύ της επιλεγείσας χάραξης και εναλλακτικών λύσεων με μικρότερη ανάγκη βαρέων τεχνικών έργων; Εφόσον ναι, ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα της αξιολόγησης αυτής; 

6. Έχει συνεκτιμηθεί κατά τον σχεδιασμό του έργου το ενδεχόμενο το κόστος αποφυγής απαλλοτριώσεων μέσω πολυδάπανων τεχνικών έργων να υπερβαίνει σημαντικά το κόστος δίκαιης αποζημίωσης των ιδιοκτητών και μιας περισσότερο επιφανειακής χάραξης; 

7. Ποιες γνωμοδοτήσεις διατυπώθηκαν κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης από: 

• την Περιφέρεια Κρήτης, 

• τους οικείους Δήμους, 

• τις αρχαιολογικές υπηρεσίες, 

• και λοιπούς συναρμόδιους φορείς, και ποιες ουσιώδεις παρατηρήσεις ενσωματώθηκαν τελικά στον σχεδιασμό του έργου; 

8. Πώς τεκμηριώνεται, βάσει των εγκεκριμένων μελετών οδικής ασφάλειας, ότι η προβλεπόμενη κατασκευή πολλαπλών σηράγγων και λοιπών βαρέων τεχνικών έργων διασφαλίζει υψηλό επίπεδο ασφάλειας για τους χρήστες του άξονα; Ποια ειδικά μέτρα προβλέπονται στα σημεία αυξημένης επικινδυνότητας; 

9. Έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγηση των επιπτώσεων της χάραξης σε αρχαιολογικούς χώρους, ζώνες προστασίας και λοιπά προστατευόμενα στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς στις περιοχές Σφακάκι – Παγκαλοχώρι και Σταυρωμένος – Χαμαλεύρι; Ποιες είναι οι σχετικές γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών και του ΚΑΣ; 

10. Πώς διασφαλίζεται ότι οι τοπικές μετακινήσεις κατοίκων και επαγγελματιών της περιοχής δεν θα επιβαρυνθούν δυσανάλογα από τη μελλοντική λειτουργία διοδίων στον νέο άξονα και ότι θα υφίσταται λειτουργική, ασφαλής και επαρκής εναλλακτική ελεύθερη διαδρομή; 

11. Προτίθεται το Υπουργείο να επανεξετάσει επιμέρους σημεία της χάραξης ή των προβλεπόμενων τεχνικών λύσεων, λαμβάνοντας υπόψη: 

• τις τεκμηριωμένες ενστάσεις κατοίκων και ιδιοκτητών, 

• τις επιπτώσεις σε οικισμούς και παραγωγικές δραστηριότητες, 

• την προστασία αρχαιολογικών χώρων, 

• καθώς και την ανάγκη διασφάλισης της οικονομικότητας και της αναλογικότητας του έργου;