Σε τροχιά σημαντικών αλλαγών εισέρχεται το μεταφορικό έργο στην Κρήτη, μετά την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού για την ανάθεσή του, ο οποίος βάζει τέλος σε μια μακρά περίοδο παρατάσεων που εκκρεμούσε από το 2007.
Ο διαγωνισμός, που αφορά τόσο τις αστικές όσο και τις υπεραστικές μεταφορές και έχει δεκαετή διάρκεια, προβλέπει αυστηρά οικονομικά και τεχνικά κριτήρια, υψηλό προϋπολογισμό και ενισχυμένο έλεγχο μέσω σύγχρονων συστημάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενιαία συμμετοχή των ΚΤΕΛ της Κρήτης, με σύμπραξη ανατολικού και δυτικού τομέα. Για τις εξελίξεις, τις προϋποθέσεις και τις προοπτικές του νέου πλαισίου μιλά ο αντιπρόεδρος του ΚΤΕΛ Δυτικής Κρήτης, Γιώργος Χατζηδάκης.
Συνέντευξη: Σταύρος Ρακιντζής
Τι γνωρίζουμε για το διαγωνισμό και τους όρους;
«Ο διαγωνισμός αυτός είναι σύμφωνα με τον κανονισμό του 1370 από το 2007 που για ειδικούς λόγους έπαιρνε παράταση όλα αυτά τα χρόνια. Ήταν αναμενόμενο και κάτι που πραγματικά το περιμέναμε, καθώς λειτουργούσαμε επενδυτικά με σκοπούς οι οποίοι ήταν αμφίβολοι, γιατί δεν ξέραμε πότε θα βγει ο διαγωνισμός και ποιοι θα είναι οι διεκδικητές και ανταγωνιστές πάνω στο έργο. Οπότε είχαμε θέματα λειτουργίας γενικά σε όλη την Ελλάδα όλα τα ΚΤΕΛ. Τώρα πιστεύω ξεκαθαρίζει πλέον η κατάσταση.
Τώρα θα δούμε πραγματικά ποιοι είναι οι ενδιαφερόμενοι ανταγωνιστές και ποιες είναι οι σοβαρές επιχειρήσεις οι οποίες μπορούν να σταθούν απέναντι στην υποχρέωση ενός τόσο μεγάλου έργου».
Πόσα χρόνια εκκρεμεί;
«Από το 2007 παίρνει παρατάσεις διετίας, τριετίας, λόγω ειδικών καταστάσεων. Καταλαβαίνατε επιχειρηματικά ότι αυτό ήταν πάρα πολύ δύσκολο, γενικά σε όλη την Ελλάδα στα ΚΤΕΛ να μπορέσουν να αναπτυχθούν επιχειρηματικά. Οι παρατάσεις δεν ήταν μακρόχρονες ήταν περιορισμένου χρόνου, ανά διετία, ή ανά τριετία που ήταν και η μεγαλύτερη παράταση που είχε δοθεί. Οπότε καταλαβαίνετε ότι υπήρχε δυσκινητικότητα πάνω στο κομμάτι των επιχειρήσεων. Στις 30/03 προκηρύχθηκε επισήμως ηλεκτρονικός διαγωνισμός σε 12 περιφέρειες στην Ελλάδα, που αφορά και την περιφέρεια Κρήτης. Προκηρύχθηκε μέσω της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας, μέσω της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας που αφορά το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών. Είναι ένας διαγωνισμός ο οποίος στην περιφέρειά μας είναι για δέκα έτη, όπως και σε όλες τις περιφέρειες. Το ύψος το χρηματοοικονομικό είναι περίπου στα 49 εκατομμύρια 50 χιλιάδες το χρόνο. Είναι πολύ μεγάλο το μπάτζετ της Κρήτης. Είναι εύπορη η Κρήτη. Από εκεί και πέρα υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις που είναι σε δύο σκέλη. Το ένα είναι τα οικονομικά κριτήρια και το άλλο είναι σε τεχνική επαγγελματική ικανότητα. Όποιες εταιρείες προϋποθέτουν αυτά που έχει η διακήρυξη θα μπορούν να συμμετέχουν και εκεί θα δούμε πραγματικά πως θα γίνει και πως θα υλοποιηθεί για την επόμενη δεκαετία το έργο των τακτικών, υπεραστικών και αστικών μεταφορών.»
Μιλάμε και για τα αστικά και τα υπεραστικά.
«Είναι δώδεκα διαγωνισμοί στην Ελλάδα ανά περιφέρεια για τις υπεραστικές, τακτικές, επιβατικές συγκοινωνίες και δώδεκα για τις αστικές, πλην το κομμάτι της Κρήτης, που κατ' εξαίρεση θα έχει μαζί με το διαγωνισμό των υπεραστικών και τις αστικές. Δηλαδή θα είναι ένας διαγωνισμός στην Κρήτη, δε θα είναι δύο στην περιφέρεια Κρήτης. Ενώ στις άλλες περιφέρειες θα είναι δύο ξεχωριστοί διαγωνισμοί, ένα για το υπεραστικό έργο και ένα για το αστικό.»
Ορίζει ο διαγωνισμός πόσα λεωφορεία απαιτούνται για την εκτέλεση του έργου;
«Για την Περιφέρεια Κρήτης, που είναι υπεραστικό έργο και αστικό μαζί, υπολογίζεται περίπου 400 λεωφορεία. Αυτό είναι στη διακήρυξη που ζητάει ο διαγωνισμός. Οι προϋποθέσεις, οι οικονομικές είναι ότι θα πρέπει να υπάρχει χρηματοοικονομική επάρκεια για τις εταιρείες των ενδιαφερόμενων. Θα πρέπει ο μέσος όρος της τελευταίας τριετίας να καλύψει το 70% του ύψους της σύμβασης. Θα πρέπει να υπάρξει εξασφάλιση, χρηματοοικονομική στήριξη από τράπεζα και ασφαλιστική κάλυψη. Αυτές θα είναι οι προδιαγραφές, οι οικονομικές.
Οι τεχνικές προδιαγραφές που γράφει η προκήρυξη, θα είναι το 70% του ετήσιου μέσου όρου θα πρέπει να έχει εμπειρία στα οχηματοχιλιόμετρα, δηλαδή ο ενδιαφερόμενος που θα κατέβει στο διαγωνισμό θα πρέπει να έχει τις υποδομές, να έχει σταθμούς, αμαξοστάσια ή να δηλώσει που θα έχει τους σταθμούς εξυπηρέτησης των επιβατών και τα αμαξοστάσια. Θα πρέπει να προδηλώσει ότι σ' αυτό το σημείο θα είναι ο σταθμός και σ' αυτό το σημείο θα είναι το αμαξοστάσιο, το οποίο θα έχει περιθώριο, αν και εφόσον πάρει το διαγωνισμό, ένα εύλογο χρονικό διάστημα 8 μηνών να το υλοποιήσει. Αυτά θα είναι δεσμευτικά, δεν θα είναι κάτι στον αέρα. Δηλαδή, θα υπάρχουν προϋποθέσεις οι οποίες θα ελέγχονται και για την παροχή των υπηρεσιών και για την οικονομική και τεχνική προϋπόθεση που προβλέπει ο διαγωνισμός, απευθείας από το Υπουργείο. Αυτός είναι και ο σκοπός του διαγωνισμού, δηλαδή ο διαγωνισμός πλέον θα ελέγχεται απευθείας από το Υπουργείο Μεταφορών, θα υπάρχει σύστημα τηλεματικής το οποίο είναι μέσα στις προϋποθέσεις και θα πρέπει να το αγοράσει η εταιρεία που θα ενδιαφερθεί να κατέβει στο διαγωνισμό. Θα πρέπει να έχει και την εμπειρία του προσωπικού των οδηγών, τα ISO και όλες τις πιστοποιήσεις που προβλέπονται και θα ελέγχεται απευθείας από το Υπουργείο Υποδομών μέσα από το σύστημα της τηλεματικής.»
Μπαίνουν και προϋποθέσεις, όπως για παράδειγμα ένα ανώτατο όριο χρέωσης επιβατών ή αποσκευών;
«Έτσι και αλλιώς η τιμολογιακή πολιτική των ΚΤΕΛ για όλα τα χρόνια λειτουργία τους ορίζεται με ειδικό τύπο και μέσω μαθηματικού τύπου από το Υπουργείο για όλη την πορεία μέχρι τώρα και θα συνεχίσει αυτό. Δεν έχει ελεύθερη τιμολογιακή πολιτική όπως είναι άλλες επιχειρήσεις που ασχολούνται με επιβατικές μεταφορές. Δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα τα ΚΤΕΛ, αφού ορίζονται από συγκεκριμένο νόμο, από συγκεκριμένες προϋποθέσεις και μόνο με την έγκριση του Υπουργείου μπορεί να αυξομειώσει τιμές.»
Η περιφέρεια Κρήτης εμπλέκεται σε όλη αυτή τη διαδικασία;
«Τεχνικά η Περιφέρεια δεν εμπλέκεται στο κομμάτι του διαγωνισμού. Όμως η Περιφέρεια είναι αυτή που προγενέστερα έκανε όλες τις μελέτες για να ορίσει ανά τόπο κάθε ανάγκη που υπάρχει στην περιοχή τους. Δηλαδή η Περιφέρεια εκπόνησε μελέτες, έδωσε τα στοιχεία στο Υπουργείο και σύμφωνα με τις μελέτες των περιφερειών βγήκε ο διαγωνισμός.»
Έχει γίνει διαγωνισμός σε άλλη περιφέρεια;
«Είμαστε οι δεύτεροι στο διαγωνισμό. Ο πρώτος ήταν στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, που έχει προκηρυχθεί πριν από μας. Μετά την προκήρυξη υπάρχουν 45 μέρες προετοιμασίας για να μπορέσουν οι ενδιαφερόμενοι να φτιάξουν τους ηλεκτρονικούς φακέλους. Να τους καταθέσουν για να δουν τα στοιχεία και τις προϋποθέσεις που χρειάζονται. Δεν έχει κλείσει κάποιος διαγωνισμός. Τώρα από εβδομάδα βγαίνει η Πελοπόννησος, η Δυτική Ελλάδα και μέχρι τέλος Απρίλη θα έχουν βγει 12 διαγωνισμοί.
Σίγουρα, έχουμε δει από το παρελθόν, από διαγωνισμούς που γίνανε τα τελευταία χρόνια στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, που βγήκαν διαγωνισμοί για ανάθεση έργου, είδαμε ενδιαφερόμενους και από ντόπιες εταιρείες και από ξένες εταιρείες. Δηλαδή ακόμη και εταιρείες του εξωτερικού εκδήλωσαν ενδιαφέρον. Ο διαγωνισμός είναι διεθνής. Συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον τέσσερις εταιρείες του εξωτερικού. Εκτός τις ντόπιες που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον ήταν και τέσσερις του εξωτερικού.»
Τα ΚΤΕΛ της Κρήτης συμμετέχουν ως ενιαίος φορέας στο διαγωνισμό;
«Συμμετέχουν το ΚΤΕΛ Χανίων Ρεθύμνου, το ΚΤΕΛ Ηρακλείου Λασιθίου, το αστικό Χανίων, που είναι άλλη εταιρεία και το αστικό Ηρακλείου, που είναι άλλη εταιρεία. Δηλαδή τέσσερις διαφορετικές εταιρείες θα κατέβουμε στο διαγωνισμό ενιαία, έτσι είναι η προκήρυξη της Κρήτης. Είναι ενιαίος διαγωνισμός οπότε κι εμείς ενιαία θα κατέβουμε. Έτσι και αλλιώς όλα τα χρόνια, 15 χρόνια που είμαστε στη διοίκηση, λειτουργούμε σε αποφάσεις σε επίπεδο Περιφέρειας, μαζί με τον Περιφερειάρχη το κ. Σταύρο Αρναουτάκη, που τον ευχαριστούμε για όλα τα χρόνια της στήριξης. Οι αποφάσεις της Περιφέρειας στο κομμάτι της επιβατικής μεταφοράς είναι συλλογικές. Ασχέτως που είμαστε χωριστές εταιρείες. Δηλαδή, μπορεί να έχουμε χωριστά ταμεία αλλά οι αποφάσεις είναι συλλογικές. Πάντα τις παίρνουμε και οι τέσσερις φορείς που ασχολούμαστε με το κομμάτι τακτικής μεταφοράς στην Κρήτη. Θεωρώ ότι όλα τα ΚΤΕΛ έχουν κάνει την προετοιμασία τους, γιατί ήταν πάρα πολύς ο καιρός που το περιμέναμε και θεωρώ ότι τα περισσότερα ΚΤΕΛ, αν όχι όλα, έχουν κάνει την προετοιμασία που χρειάζεται για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες και τις προϋποθέσεις της διακήρυξης. Εμείς είμαστε έτοιμοι πάρα πολλά χρόνια τώρα, γιατί το περιμέναμε από χρονιά σε χρονιά. Η μοριοδότηση της προκήρυξης είναι αυστηρή. Δεν είναι ας πούμε ένας πρόχειρος διαγωνισμός, είναι πολύ αυστηρά τα πράγματα κι εκεί πραγματικά θα δούμε τι υπάρχει από ανταγωνιστικό ενδιαφέρον.»
Εκτιμάτε ή από πληροφορίες που έχετε, ότι μπορεί να υπάρξει και άλλη υποψηφιότητα εδώ στην Κρήτης;
«Ενδιαφέρον έχει εκδηλωθεί κατά περιόδους. Κάτι συγκεκριμένο όμως δεν γνωρίζω. Ο διαγωνισμός είναι ηλεκτρονικός και μέχρι την ημερομηνία την καταληκτική, που σας είπα είναι 11 Μαΐου δεν μπορούμε να ξέρουμε κάτι σίγουρα. Ενδιαφέρον έχει εκδηλωθεί, σε ερωτήσεις και σε στοιχεία. Από εκεί πέρα το αν θα καταθέσουν παίζουν βασικό ρόλο οι προϋποθέσεις της προκήρυξης. Δηλαδή αν μπορούν και αν έχουν την δυνατότητα κάποιοι να καταθέσουν. Οι προϋποθέσεις για όλους τους διαγωνισμούς είναι το ίδιο απαιτητικές. Θεωρούμε ότι η Κρήτη επειδή είναι μέσα στην τριάδα των πρώτων και καλύτερων ΚΤΕΛ στην Ελλάδα, θεωρούμε ότι υπάρχει ανταγωνιστικό ενδιαφέρον και υπήρχε πάντα για την Κρήτη.»
Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για το μεταφορικό έργο και την εξυπηρέτηση των επιβατών;
Λόγω εκσυγχρονισμού και εξέλιξης θα είναι πιο αυστηροί οι όροι στο κομμάτι της παροχής υπηρεσιών. Θα έχει μέσα κομμάτια και τμήματα τα οποία θα στηρίζονται στην πράσινη μετάβαση. Γενικότερα η μορφή και η λειτουργία δε θα αλλάξει ουσιαστικά, απλώς θα αλλάξουν οι τρόποι ελέγχου, η παροχή υπηρεσιών και η εξέλιξη στην πράσινη μετάβαση και στους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δηλαδή, θα ελέγχεται κατευθείαν με αυστηρούς όρους μέσω της τηλεματικής από το Υπουργείο. Εμείς έτσι και αλλιώς το κάναμε και πιστεύω τα περισσότερα ΚΤΕΛ το κάνανε. Θα προσπαθούν να καλύψουν το κομμάτι της πλειοψηφίας των επιβατών και τις ανάγκες που υπάρχουν ανά περιοχή.»
