Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΥΦΑΝΤΗΣ ΑΝΑΛΥΕΙ ΤΑ ΤΕΚΤΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ ΣΥΝΟΡΑ
- Μιλά για υβριδικό πόλεμο σε εξέλιξη
- Τονίζει το ενδεχόμενο να επιχειρηθεί απόβαση εκατοντάδων καραβιών με μετανάστες στο Αιγαίο
- Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου αν πολίτες επιχειρήσουν να αυτοπροσδιοριστούν «πολιτοφύλακες»
ΤΟΥ ΜΑΝΟΥΣΟΥ ΚΛΑΔΟΥ
Το σενάριο για ακόμα χειρότερες καταστάσεις σε ό,τι αφορά την μαζική προώθηση προσφύγων στην Ελλάδα από την Τουρκία, αποτελεί μια προοπτική, που δεν αποκλείεται ως πιθανή εξέλιξη από τους ειδικούς αναλυτές των διεθνών σχέσεων και των γεωστρατηγικών δεδομένων και συγκυριών που διαμορφώνουν την πραγματικότητα που σήμερα ζει η χώρα μας. Η Ελλάδα ήταν πάντα το ανάχωμα της Τουρκίας για τα ιμπεριαλιστικά της σχέδια προς το Αιγαίο, την Μεσόγειο και την Ευρώπη. Και αυτό διαμορφώνει μια κατάσταση συγκεκριμένη που θέλει λεπτούς χειρισμού και κυρίως αντοχές. Η ήττα θα έρθει αν χαθούν οι αντοχές. Αυτά επισημαίνει μεταξύ άλλων ο διαπρεπής καθηγητής διεθνών σχέσεων κ. Κώστας Υφαντής, μιλώντας στην εφημερίδα μας.
«Πρόκειται για ένα υβριδικό πόλεμο που απαιτεί αντοχές» σημειώνει ο κ. Υφαντής, ο οποίος αναλύει όλα όσα συμβαίνουν αυτές τις ημέρες στα σύνορα μας μέσα από την επιστημονική του γνώση, η οποία έρχεται να καταδείξει πως η ανθεκτικότητα σε όλα τα επίπεδα είναι η μοναδική λύση απέναντι σε μια απειλή που είτε ασύμμετρη την χαρακτηρίσεις είτε υβριδική, μπορεί να «τινάξει στο αέρα» μια κοινωνία και ένα κράτος που χάνει την ψυχραιμία του και αντιδρά λανθασμένα.
Ο Κωνσταντίνος Υφαντής είναι μέλος του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου του Ελληνικού Ινστιτούτου Πολιτιστικής Διπλωματίας και Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έχει εργαστεί στα πανεπιστήμια του Bradford, Portsmouth και ΕΚΠΑ. Επίσης, ήταν Επισκέπτης Ερευνήτης στα Πανεπιστήμια Michigan, Ann Arbor (USIA Visitng Scholar 1998), Harvard (Fulbright Visiting Scholar 2002), LSE (Senior Research Fellow 2009) και Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Seoul (2016). Από το 2012 είναι Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Kadir Has της Κωνσταντινούπολης.
«ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΠΙΑΣΕ ΕΞ ΑΠΗΝΗΣ»
Σχολιάζοντας την επικαιρότητα ο κ. Υφαντής και τα όσα διαδραματίζονται στα ελληνοτουρκικά σύνορα την τελευταία εβδομάδα, επικεντρώνει σε τρία βασικά σημεία: Πρώτον, ο Ερντογάν δεν έπιασε την ελληνική πλευρά ανέτοιμη αλλά προετοιμασμένη. Και μπορεί ο όρος «εισβολή» να μην ταιριάζει στην περίσταση, όμως σωστά χρησιμοποιείται γιατί πρόκειται για μαζική παραβίαση των συνόρων και τρίτον, ότι θα οι προθέσεις της Τουρκίας εναντίον της Ευρώπης βρίσκουν πάντα προσκρούουν πάντα πάνω στην Ελλάδα, και αυτό μπορεί και να σημαίνει πολύ μαζικότερη παραβίαση συνόρων τις επόμενες εβδομάδες με επίκεντρο τα νησιά του Αιγαίου.
Συγκεκριμένα ο καθηγητής κ. Κώστας Υφαντής δήλωσε τα εξής: «Πρώτον δεν μας έπιασε εξ απήνης. Την απειλή αυτή την χρησιμοποιεί η Άγκυρα και ο Ερντογάν εδώ και χρόνια. Κάθε φορά που αντιμετωπίζει μια δυσκολία στην εξωτερική του πολιτική, είτε αυτό λέγεται Συρία ή Λιβύη ή ανατολική Μεσόγειο στο ζήτημα των ενεργειακών ανταγωνισμών ή Κύπρος, συνεχώς επισείει την συγκεκριμένη απειλή, την οποία τώρα φαίνεται πως θέλει να την κάνει πράξη.
Η δεύτερη παρατήρηση μου, είναι πως κατά την άποψη μου δεν πρόκειται περί εισβολής. Η εισβολή είναι μια πάρα πολύ βαριά κουβέντα και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τους όρους. Όμως, η κυβέρνηση, το επίσημο κράτος, κάνει καλά που σηκώνει τους τόνους και δραματοποιεί μια όντως δραματική κατάσταση για να στείλει το σωστό μήνυμα αλλά και για να απαντήσει στην επικοινωνιακή καταιγίδα που έχει εξαπολύσει η άλλη πλευρά. Άρα, μια βασική προϋπόθεση αντιμετώπισης της κατάστασης, που είναι η κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής κοινής γνώμης και των Ευρωπαϊκών ηγεσιών είναι και η χρήση τέτοιων όρων. Διότι πρόκειται όντως για μια απόπειρα μαζικής παραβίασης των συνόρων, οργανωμένη από ένα άλλο κράτος, οπότε, καταχρηστικά μεν αλλά επικοινωνιακά σωστά, χρησιμοποιούμε την λέξη εισβολή.
Η τρίτη παρατήρηση είναι ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ την μεγάλη εικόνα. Αντιμετωπίζουμε το γνωστό πρόβλημα στον Έβρο και υποψιάζομαι πως θα αντιμετωπίσουμε μεγαλύτερο πρόβλημα στα νησιά του Αιγαίου τις επόμενες εβδομάδες. Όλο αυτό συνδέεται με τα ευρύτερα αδιέξοδα και τις επιδιώξεις της Τουρκίας, σε μια περιοχή που ξεκινάει από την Μέση Ανατολή και φτάνει μέχρι την δυτική Λιβύη. Είναι σωστό αυτό που λέγεται, ότι προσπαθεί να εκβιάσει την Δύση, προσπαθεί να εκβιάσει την διπλωματική και υλική υποστήριξη της Δύσης. Όταν μιλάμε για Δύση στην προκείμενη περίπτωση εννοούμε την Ευρώπη και όχι τις ΗΠΑ, καθώς οι ΗΠΑ δεν μπορούν να εκβιαστούν με τέτοιου είδους ενέργειες, αλλά η Ευρώπη είναι ευάλωτη και αυτό το ξέρει. Έτσι παρενοχλεί και εμάς καθώς η Ελλάδα έχει αναδειχθεί στον βασικό ανασχετικό παράγοντα απέναντι στις περιφερειακές επιδιώξεις της Τουρκίας με τελευταίο παράδειγμα αυτό που έγινε με την Λιβύη.
ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ
Ο όρος «ασύμμετρη απειλή» κυριάρχησε τις τελευταίες ημέρες, μετά την σχετική ανακοίνωση που ακολούθησε της συνεδρίασης του ΚΥΣΕΑ. Ωστόσο, πρόκειται για ένα νέου τύπου πόλεμο, εξηγεί ο κ.Υφαντής, ο οποίος χρησιμοποιεί την επιστημονική ορολογία, μιλά για «υβριδικό πόλεμο» και επεξηγεί τα εξής: «Έχουμε εφεύρει αυτούς τους όρους τα τελευταία χρόνια. Μπορεί να χαρακτηριστεί ασύμμετρη απειλή – μάλλον όχι απειλή πια, γιατί πέρασε στην πράξη – ασύμμετρη προσέγγιση ή υβριδική προσέγγιση. Εσχάτως, η ορολογία που πέρασε στην δημόσια συζήτηση είναι πως πρόκειται για ένα υβριδικό πόλεμο. Είναι μια μορφή υβριδικών τακτικών και προσεγγίσεων από πλευράς της Τουρκίας. Πως αντιμετωπίζεις, όμως, τις υβριδικές προσεγγίσεις και επιθέσεις; Μόνο με την αντοχή. Αν θέλουμε να μην χάσουμε, να μην υποστούμε πλήγμα μεγαλύτερο από αυτό που θα κληθούμε να πληρώσουμε, είναι ο κρατικός μηχανισμός να αντέξει. Πρέπει να αντέξουμε στις ψεύτικες ειδήσεις που διαρρέει η Τουρκία, να αντιδρά και καταρρίπτει ο κρατικός μηχανισμός όλη αυτή την επικοινωνιακή καταιγίδα των ψεύτικων ειδήσεων από πλευράς της Άγκυρας, πρέπει ο κρατικός μηχανισμός να αντέξει και στον Έβρο και στο Αιγαίο.»
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
Ένα από τα σοβαρότερα και ενδεχομένως πιο επικίνδυνα φαινόμενα των τελευταίων ημερών είναι και η παρότρυνση από διάφορες πλευρές του κοινωνικού φάσματος, που μιλούν για πολίτες που πρέπει να πάρουν τα όπλα στα χέρια τους και να ενισχύσουν τις δυνάμεις που προστατεύουν τα σύνορα. Αυτό είναι ένα βασικό στοιχείο που δεν δείχνει ανθεκτικότητα αλλά προμηνύει δεινά, τονίζει ο κ. Υφαντής και εξηγεί: «Πρέπει να συνεχίσουμε να λειτουργούμε ως Δημοκρατική Χώρα, διότι αυτό είναι βασικό στοιχείο της ανθεκτικότητας απέναντι σε αυτές τις απειλές. Διότι όσο και αν ξυπνάει αυτή η κατάσταση ηρωικές μνήμες ή ερεθίζει ένστικτα αντίστασης, το μονοπώλιο της βίας που απολαμβάνει συνταγματικά ένα δημοκρατικό κράτος δεν εκχωρείται σε κανένα. Θα έχουμε ηττηθεί ως κράτος και ως κοινωνία αν υπάρχουν ομάδες «πολιτοφυλακών» που θα πάρουν τα κουμπούρια και αρχίσουν να κυνηγούν δεν ξέρω ποιον. Αυτό θέλει προσοχή. Δεν νομίζω να υπάρχει τέτοιος κίνδυνος αλλά χρειάζεται προσοχή για να μην μετατραπούμε σε άγρια δύση. Δηλαδή ένα κράτος, στο οποίο θα έχει ιδιωτικοποιηθεί το ζήτημα της ασφάλειας. Αντιλαμβάνεται κάθε δημοκρατικός πολίτης πόσο επικίνδυνο είναι για την κοινωνία, την δημοκρατία για τις μεταξύ μας σχέσεις, για την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό.»
ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΡΑΒΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ
Η όλη έκρυθμη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στα σύνορα της χώρας προκαλούν έντονη αναστάτωση στην κοινωνία που φοβάται μια γενικότερη στρατιωτική σύρραξη. Μιλώντας για αυτό το ζήτημα ο διαπρεπής καθηγητής τονίζει πως ναι μεν θεωρεί ελάχιστα πιθανό το ενδεχόμενο πολέμου, όμως θεωρεί πάρα πολύ πιθανόν, να δούμε ταυτόχρονη απόβαση χιλιάδων μεταναστών που θα επιχειρήσουν με εκατοντάδες πλοία να φτάσουν στα νησιά του Αιγαίου.
Αυτό και αν χρειάζεται ανθεκτικότητα και αντοχές, δηλώνει ο κ. Υφαντής και επεξηγεί ως ακολούθως: «Θεωρώ ελάχιστα πιθανό το ενδεχόμενο πολέμου. Και αυτό γιατί πιστεύω πως και η Τουρκία, και η Ελλάδα αλλά και οι λοιπές ευρωπαϊκές χώρες διατηρούν ένα ελάχιστο απόθεμα ορθολογισμού και ότι αντιλαμβάνονται όλοι πως μία στρατικοποίηση της έντασης δεν πρόκειται να λύσει κανένα πρόβλημα. Μία στρατιωτική αναμέτρηση μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας που πιθανόν να είναι ένα επεισόδιο μερικών ωρών ή ημερών δεν πρόκειται να λύσει κανένα απολύτως πρόβλημα και αυτό θα πρέπει να το σκεφτούμε καλά. Είτε βυθίσουμε τον μισό Τουρκικό στόλο ή υποστούμε εμείς τις απώλειες, δεν πρόκειται να επιλυθεί κανένα πρόβλημα μεταξύ των δύο χωρών αλλά αντίθετα θα συσσωρεύσουμε και άλλες μνήμες που θα οξύνουν τα πράγματα. Η πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο πάντα ήταν μια πιθανότητα, διότι είναι ένας μικρός χώρος, στον οποίο έχει συσσωρευτεί τεράστιο απόθεμα στρατιωτικής ισχύος και μάλιστα υπερσύγχρονος σε αεροσκάφη και άλλο εξοπλισμό και από τις δύο πλευρές, που τα χειρίζονται άνθρωποι. Άρα η πιθανότητα είτε ατυχήματος, είτε σκόπιμης κλιμάκωσης είναι πάντα εκεί. Όσο οξύνονται τα πράγματα, όπως τώρα, πάντα υπάρχει μια πιθανότητα αλλά θέλω να πιστεύω πως κανένας δεν θα ανοίξει την πόρτα του «φρενοκομείου». Γενικά πάντως πιστεύω πως τα πράγματα όπως έχουν σήμερα θα γίνουν χειρότερα χωρίς να φτάσουμε σε πόλεμο. Φοβάμαι πως θα δούμε ξαφνικά διακόσιες βάρκες φορτωμένες να ξεκινούν από τα Τουρκικά παράλια με προορισμό την χώρα μας. Για αυτό ελπίζω να έχουμε αντοχές σαν κράτος και σαν κοινωνία.»
