Κ.Ο.Π.Α ΡΕΘΥΜΝΟΥ
- «Σημασία δεν έχει το αλκοόλ αλλά ο άνθρωπος»
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΚΛΑΔΟΣ
Υπάρχει τρόπος να ξεφύγει κάποιος από την μέγγενη του αλκοολισμού; Προφανώς και υπάρχει! Στο Ρέθυμνο, μάλιστα, λειτουργεί συγκεκριμένη δομή, η οποία και έχει αντικείμενο την υποστήριξη των ατόμων που έχουν εθιστεί στην χρήση αλκοόλ αλλά και των οικογενειών τους.
Πρόκειται για την εθελοντική ομάδα αλληλοβοήθειας για προβλήματα από το αλκοόλ, την Κ.Ο.Π.Α. Ρεθύμνου, η οποία λειτουργεί από το 2011 και απευθύνεται σε οικογένειες, των οποίων κάποιο μέλος έχει εθιστεί στο αλκοόλ.
Ακολουθώντας μια συγκεκριμένη μέθοδο, η ομάδα αυτή στοχεύει στην νηφαλιότητα, η οποία πηγάζει μέσα από την φιλία και την αλληλεγγύη, φέρνει του ανθρώπους της κοινότητας πιο κοντά, και μέσα από την ομαδική δουλειά και προσπάθεια, σταδιακά εξελίσσονται, αλλάζουν συμπεριφορές, ωριμάζουν και έτσι επιτυγχάνεται η επιθυμητή αλλαγή στην καθημερινή ζωή μιας οικογένειάς.
Μιλήσαμε με την ψυχολόγο Καίτη Ζαχείλα - Καπελώνη, η οποία συντονίζει την ομάδα Κ.Ο.Π.Α. Ρεθύμνου και μέσα από την συζήτηση που είχαμε μαζί της, ένα γίνεται αντιληπτό: υπάρχει διέξοδος και λύση για όλες τις οικογένειες που αντιμετωπίζουν πρόβλημα με εξαρτημένα από το αλκοόλ μέλη τους. Αρκεί να πάρουν την απόφαση και να κάνουν το κατάλληλο «βήμα»!
Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΑΛΚΟΟΛ
Ο εθισμός στο αλκοόλ αποτελεί σήμερα μία από τις πιο διαδεδομένες μορφές εξάρτησης του ατόμου με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Επιστημονικές έρευνες και μελέτες καταδεικνύουν ολοένα και πιο αυξημένα ποσοστά ανθρώπων που έχουν κάνει τρόπο ζωής την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών με τις νέες γενιές να εμφανίζονται ιδιαίτερα επιρρεπείς, ακόμα και σε ηλικίες κάτω των 18 ετών.
Οι μελέτες, που κατά καιρούς έχουν διεξαχθεί, δείχνουν μεγάλο αριθμό οικογενειών να αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ και στο Ρέθυμνο, με τα μέλη τους να φθάνουν σε ακραία σημεία κοινωνικής πίεσης και προσωπικού ψυχικού άλγους.
Η ανάγκη πρόληψης τους προβλήματος και στήριξης των εξαρτημένων ατόμων από το αλκοόλ αλλά και των οικογενειών τους, προκάλεσε την δημιουργία των Κ.Ο.Π.Α. δηλαδή των Κλαμπ Οικογενειών με Προβλήματα από το Αλκοόλ.
Πρόκειται για μία πολυοικογενειακή κοινότητα αποτελούμενη από δύο έως δώδεκα οικογένειες, που μπορεί να διαφέρουν ως προς το φύλο, την ηλικία, το επάγγελμα, την εκπαίδευση, τους τρόπους ζωής. Αυτό όμως που τις συνδέει είναι τα προβλήματα που σχετίζονται με τη χρήση αλκοόλ Το κλαμπ έχει ως στόχο την αλλαγή του τρόπου ζωής των οικογενειών αλλά και της υγειονομικής κουλτούρας της τοπικής κοινωνίας. Τα μέλη του κλαμπ δεν θεωρούνται ως άρρωστοι και ο στόχος του κλαμπ δεν είναι η θεραπεία τους αλλά η αλλαγή του τρόπου ζωής τους. Το κλαμπ ανήκει στην κοινωνία όπου οι οικογένειες ζουν και εργάζονται.
Σήμερα λειτουργούν 8 Κ.Ο.Π.Α. στην Κρήτη, 7 από τις οποίες στο Ηράκλειο και μία στο Ρέθυμνο. Αντίστοιχες κοινότητες λειτουργούν στην Αθήνα και στην Πάτρα.
ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
Η ομάδα δουλεύει με απλούς κανόνες. Οι συναντήσεις των οικογενειών διαρκούν μιάμιση ώρα και λαμβάνουν χώρα μία φορά την εβδομάδα. Οι συναντήσεις αρχίζουν και ολοκληρώνονται με ακρίβεια. Κάθε οικογένεια πρέπει να ειδοποιεί για μια πιθανή της απουσία. Στις συναντήσεις δεν υποστηρίζεται το κάπνισμα γιατί το κλαμπ προωθεί την υγεία και το κάπνισμα δεν προάγει την υγεία.
Τα μέλη μιλούν για τον εαυτό τους μέσα σε ένα κλίμα σεβασμού, κατανόησης, αλληλοβοήθειας, ενθάρρυνσης. Κάθε μέλος φέρνει στο κλαμπ προβλήματα, χαρές, λύπες, υποτροπές, συναισθήματα, σχέδια, όνειρα. Μέσα σε αυτό το κλίμα κάθε μέλος του κλαμπ φροντίζει και ενδιαφέρεται για το άλλο.
Μιλώντας για την λειτουργία του Κ.Ο.Π.Α. Ρεθύμνου η ψυχολόγος κ. Καίτη Ζαχείλα - Καπελώνη τόνισε, ότι «βρισκόμαστε μία φορά την εβδομάδα στις οκτώμισι το βράδυ και διαρκεί 1,5 ώρα. Προσπαθούμε να τηρήσουμε την ανωνυμία των μελών μας. Τηρείται ανωνυμία και εχεμύθεια. Η ομάδα λειτουργεί στηρικτικά και βοηθητικά για την καθημερινότητα του. Η ομάδα βοηθάει. Έχουμε αρκετές περιπτώσεις που το ίδιο το άτομο δεν επιθυμεί να έρθει και έτσι έρχεται άλλο μέλος της οικογένειας και σε βάθος χρόνου έρχεται και το μέλος της οικογένειας με πρόβλημα καθώς το προσελκύει σιγά – σιγά εκείνο που έρχεται από την οικογένεια καθώς μαθαίνει να αντιμετωπίζει σωστά το πρόβλημα.»
Συνεχίζοντας, τόνισε, ότι «στην ομάδα μπορούν να έρχονται όλα τα μέλη μιας οικογένειας ενός ατόμου που έχει πρόβλημα με το αλκοόλ και να προσπαθήσουν μέσα από τις εμπειρίες των υπολοίπων μελών να ενδυναμώσουν και να βοηθήσουν το άτομο που θέλει να κόψει τη χρήση του αλκοόλ στον σκοπό του.»
Η ίδια σημείωσε, ότι «Ο κάθε ένας ξεκινάει βλέποντας σε ποιο σημείο έχει βρεθεί, από την προσωπική του κατάσταση λόγω της χρήσης του αλκοόλ. Αυτό που βλέπουμε ότι συνήθως χρειάζεται είναι ένα κίνητρο στην προσωπική ζωή, δηλαδή, κάτι που θα συγκλονίσει το άτομο και να το στρέψει στην απόφαση, ότι θέλει να μείνει χωρίς αλκοόλ και να επιστρέψει στην πρότερη κατάσταση.»
Ωστόσο, στο Ρέθυμνο, αν και η κοινότητα λειτουργεί από το 2011, δυστυχώς δεν υπάρχει η αναμενόμενη ανταπόκριση παρά την έκταση του προβλήματος. Όπως μας δήλωσε η κ. Ζαχείλα, «η ανταπόκριση είναι μικρότερη από αυτή που θα περιμέναμε γνωρίζοντας όλοι τις διαστάσεις του προβλήματος, δηλαδή, προσπαθούμε να είμαστε εδώ και να κρατάμε αυτή την ομάδα, ακριβώς για να μπορεί ο κάθε ένας να έχει πρόσβαση σε μια τέτοια ομάδα. Δεν θα έλεγα πως υπάρχει η αναμενόμενη πρόσβαση, παρότι σαν δομή εμείς θα ήμασταν έτοιμοι να ανοίξουμε και μια δεύτερη ομάδα, κάτι που δεν έχει χρειαστεί μέχρι σήμερα παρά το μέγεθος του προβλήματος.»
Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ
Την δεκαετία του ‘70 στο Ζάγκρεμπ έκανε τα πρώτα της βήματα μια καινούρια μεθοδολογία πάνω στην πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή πρόληψη των προβλημάτων που σχετίζονται με το αλκοόλ. Η μεθοδολογία αυτή βασιζόταν σε μία πρωτότυπη και εκσυγχρονισμένη άποψη για τον αλκοολισμό που δεν ήταν άλλη από την οικολογική, κοινωνική προσέγγιση των προβλημάτων που σχετίζονται με το αλκοόλ και σύνθετων προβλημάτων του Vladimir Hudolin. Ήδη από τον παραπάνω όρο διαφαίνεται μία ριζική αλλαγή απόψεων, όπου δεν μιλάμε πια για αλκοολισμό αλλά για προβλήματα που σχετίζονται με το αλκοόλ καθώς επίσης γίνεται λόγος και για σύνθετα προβλήματα όταν στο πρόβλημα αλκοόλ προστίθενται και από την χρήση άλλων ουσιών, ψυχιατρικές ασθένειες, προβλήματα με το νόμο, έλλειψη στέγης και άλλων κοινωνικών ζητημάτων.
Σχετικά η κ. Ζαχείλα, μιλώντας στην εφημερίδα μας τόνισε, ότι «η θεωρητική μέθοδος που χρησιμοποιούμε στηρίζεται στην θεωρία του Κροάτη ψυχίατρου Vladimir Hudolin, λέγεται οικολογική – κοινωνική και είναι μία συστημική μέθοδος, δηλαδή, εξετάζει την έννοια της κατάχρησης αλκοόλ σαν ένα πρόβλημα που αφορά το σύστημα, την κοινωνία και κατ’ επέκταση την οικογένεια, οπότε, η αντιμετώπιση γίνεται με την αντίστροφη πορεία. Δηλαδή ξεκινάμε από το άτομο, πάμε στην οικογένεια και από ‘κει και πέρα προσπαθούμε στα μέτρα του δυνατού να κάνουμε πιο γνωστό το θέμα και στην ευρύτερη τοπική κοινότητα.»
Όπως η ίδια εξήγησε, «τα άτομα που στρέφονται στο αλκοόλ είναι άτομα ευαίσθητα, άτομα πιο ευάλωτα σε κοινωνικούς πειρασμούς. Προφανώς συντελούν κάποιες αντιξοότητες ζωής, κάποιο θέμα που επηρέασε τη ζωή του. Η θεωρία, στην οποία στηριζόμαστε, υποστηρίζει, ότι όλα είναι συνάρτηση των κοινωνικών δομών, δηλαδή, αν είσαι ελεύθερος να πιεις αλκοόλ οπουδήποτε με οποιοδήποτε τρόπο, παρ’ ότι υπάρχει η απαγόρευση των 18 ετών που γνωρίζουμε ότι δεν γίνεται σεβαστή, αυτό είναι μία ευκολία ως προς το να στραφεί ένα ευαίσθητο άτομο που διανύει μια δύσκολη περίοδο ζωής σε αυτό ως παρηγοριά. Δεν μιλάω για απαγορευτικές διαστάσεις αλλά για μια κοινωνία που δεν θα ενθαρρύνει το αλκοόλ. Και γνωρίζουμε ότι η κοινωνία μας αντιμετωπίζει χαλαρά αυτό το θέμα και καμιά φορά ενθαρρύνει π.χ. ένα νεαρό αγόρι να πιει λίγο. Εκεί θα θέλαμε να υπάρξει μία στροφή στην κοινωνική αντίληψη και να γίνει αντιληπτό ότι ναι μπορείς να πιεις από λίγο σε μια κοινωνική συναναστροφή αλλά όχι συνεχώς και με οποιαδήποτε ευκαιρία. Αν το καταφέρναμε αυτό θα ήταν μια κατάκτηση.»
ΑΠΕΥΘΥΝΘΕΙΤΕ ΣΤΗΝ Κ.Ο.Π.Α. ΡΕΘΥΜΝΟΥ
Απευθύνοντας πρόσκληση προς κάθε μία οικογένεια που αντιμετωπίζει πρόβλημα με εξαρτημένο μέλος της από το αλκοόλ, η κ. Ζαχείλα επισημαίνει τα εξής: «Είμαστε μια κοινότητα οικογενειών στις οποίες κάποιο μέλος αντιμετωπίζει πρόβλημα από τη χρήση αλκοόλ. Συναντιόμαστε κάθε εβδομάδα, επικοινωνούμε, μοιραζόμαστε εμπειρίες και αντιμετωπίζουμε μαζί τις δυσκολίες και τις χαρές της ζωής, με στόχο τη νηφαλιότητα. Βασισμένοι στη φιλία και στην αλληλεγγύη, εξελισσόμαστε σταδιακά, αλλάζουμε συμπεριφορές, ωριμάζουμε και φέρνουμε την αλλαγή στην καθημερινή ζωή της οικογένειάς μας. Σύμφωνα με τη μεθοδολογία που ακολουθούμε, η χρήση αλκοόλ είναι τρόπος ζωής και τύπος συμπεριφοράς που προκύπτει από τις επιλογές του ατόμου, από τις σχέσεις των μελών της οικογένειας και τις επιδράσεις της κοινωνίας. Λειτουργούμε από τον Ιούνιο του 2011, ως εθελοντική ομάδα αλληλοβοήθειας. Είμαστε μέλος του αντίστοιχου Πανελληνίου Συλλόγου Ε.Σ.Κ.Ο.Π.Α. (www.escopa.gr). Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6979294770».
