Οι πρώτοι Ευρωπαίοι ,.οι Μινωίτες, διέθεταν κοινωνικές δομές στις οποίες λειτουργούσε ένα κοινά αποδεκτό πλέγμα αξιών, σχετικά με τα καθήκοντα κάθε μέλους της ομάδας.
Οι ρόλοι του κάθε μέλους της ομάδας προσδιορίζονταν με το χρώμα με το οποίο βάφονταν οι άνθρωποι, από τα ρούχα, τα κοσμήματα, την θέση κάθε μέλους στις συνάξεις, τις κοινωνικές λειτουργίες και αρμοδιότητες, τις σεξουαλικές τους σχέσεις, την ταφή τους κ. α.
Οι θεοί ήταν παρόντες και η επικοινωνία εκδηλώνοταν με ένα σύστημα τελετών με τις οποίες μεταφέρονταν οι επιθυμίες τους στον άνθρωπο και αντίστροφα. Οι άνθρωποι ήθελαν να εξασφαλίσουν την συμπαράσταση η την ανοχή του θεού σε ότι έκαναν. Οι θεοί είχαν ανθρωπόμορφη μορφή, κυκλοφορούσαν μεταξύ των ανθρώπων και παρενέβαιναν στην ζωή τους.
Η τεχνολογία ήταν ο χώρος τους και όχι η φύση. Επεδίωκαν να την συμμορφώσουν με τις κατασκευές και όχι να υποταχθούν σε αυτήν.
Λίγα είναι γνωστά για την δομή της μινωικής κοινωνίας. Οι μινωίτες κατασκεύασαν τεράστια λαβυνθώδη κτίρια, τα οποία οι αρχικοί ανασκαφείς τα ονόμασαν μινωικά ανάκτορα. Η μετέπειτα έρευνα έδειξε ότι εξυπηρετούσαν μια ποικιλία θρησκευτικών και οικονομικών σκοπων, αντί να είναι βασιλικές κατοικίες, αν και ο ακριβής ρόλος τους στη μινωική κοινωνία αποτελεί θέμα συνεχούς συζήτησης.
Ο Οικονομολόγος κ Αδαμάντιος Κρασσανάκης έχει ασχοληθεί στο άρθρο του (τα μινωικά ανάκτορα λίκνο του ευρωπαικού πολιτισμού) με το μινωικό δίκαιο και τους θεσμούς του.
Οι θεσμοί της Κρητικής Πολιτείας, δημιούργημα του Μίνωα, απετέλεσαν παράδειγμα για άλλους ‘Ελληνες, κατ αρχάς για τους Σπαρτιάτες μέσω του Λυκούργου και στη συνέχεια για τους Αθηναίους με τον Σόλωνα, καθώς και για τους Ρωμαίους μέσω του Νούμα, επηρεάζοντας έτσι την διαμόρφωση της πολιτισμικής τους ταυτότητας.
Δεν υπάρχει γνωστός (μινωικός νομικός κώδικας) καθώς ο μινωικός πολιτισμός προηγείται των γραπτών νομικών κωδίκων.
Ωστόσο ο παλαιότερος και πληρέστερα σωζόμενος νομικός κώδικας στην Ευρώπη. ο Κώδικας Νομικών της Γόρτυνας, βρέθηκε στην Κρήτη και πιθανότατα αντανακλά νομικές αρχές από τον προηγούμενο νομικό πολιτισμό που προηγήθηκε. Ο Κώδικας Νομικών της Γόρτυνας, που χρονολογείται από τον 6ο έως τον 4ο αιώνα πΧ., παρέχει πληροφορίες για τους αρχαίους ελληνικούς νόμους που καλύπτουν οικογενειακά ζητήματα, δικαιώματα ιδιοκτησίας και κοινωνική τάξη.
Ο κώδικας καλύπτει ένα ευρύ φάσμα του αστικού δικαίου συμπεριλαμβανομένων¨ Οικογενειακό δίκαιο και γάμος, Κληρονομικά και περιουσιακά δικαιώματα, Κανονισμοί περί δούλων, Μοιχεία και διαζύγιο, Υποθήκευση και πώληση περιουσίας. Ο κώδικας διακρίνει σαφώς μεταξύ διαφόρων κοινωνικών τάξεων, όπως ελεύθεροι, δουλοπάροικοι και σκλάβοι. Παραχωρούσε στις γυναίκες ένα ορισμένο επίπεδο δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διαζυγίου όπου μπορούσαν να διατηρήσουν την περιουσία τους κατά το ήμισυ οιουδήποτε εισοδήματος προέρχοταν από αυτήν.
Το κείμενο είναι γραμμένο με ένα μοναδικό ύφος, όπου οι γραμμές εναλλάσσονται, διαβάζοντας από αριστερά προς τα δεξιά στη μια γραμμή και από δεξιά προς τα αριστερά στην επόμενη για την κατανόηση των νομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών πρακτικών της αρχαίας Κρήτης και Ελλάδας. Η αρχική επιγραφή βρίσκεται στην αρχαία πόλη Γόρτυνα στο νησί της Κρήτης.
Ο κώδικας της Γόρτυνας, ονομάζεται επίσης Μέγας Κώδικας, και ήταν ένας νομικός κώδικας που αποτελούσε την κωδικοποίηση του αστικού δικαίου της αρχαίας ελληνικής πόλης-κράτους της Γόρτυνας στη νότια Κρήτη.
Η επιγραφή σε βουστροφηδόνιο είναι στους κυκλικούς τοίχους αυτού που θα μπορούσε να είναι βουλευτήριο η άλλο δημόσιο κτήριο στην αγορά της Γόρτυνας.
Είναι η μεγαλύτερη σωζόμενη αρχαία ελληνική επιγραφή χρονολογούμενη στο πρώτο μισό του 5ου αιώνα πΧ..Επιπλέον σώζονται και κάποια αλλα σπασμένα κείμενα το λεγόμενο δεύτερο κείμενο.
Αν και όλα τα κείμενα είναι αποσπασματικά και παρουσιάζουν στοιχεία συνεχούς τροποποίησης του νόμου, κατέστη δυνατόν να εντοπισθεί η εξέλιξη του νόμου ιδίως η μείωση των δικαιωμάτων των γυναικών και η αύξηση των δικαιωμάτων των δούλων
Υπάρχει επίσης στο Μουσείο του Λούβρου απόσπασμα του Κώδικα της Γόρτυνας, σχετικά με τα κληρονομικά δικαιώματα των υιοθετημένων.
Δεν είναι γνωστό ένα λεπτομερές σύστημα νόμων στον μινωικό πολιτισμό ,καθώς δεν έχουν βρεθεί σωζόμενα νομοθετικά κείμενα. Ωστόσο οι σφραγιδόλιθοι, που χρησιμοποιούνταν για την σφράγιση εγγράφων και διαταγμάτων, υποδεικνύουν την ύπαρξη ενός είδους διοίκησης και κανόνων που ρύθμιζαν τις εμπορικές και διοικητικές δραστηριότητες
Συνοψίζοντας, ενώ δεν υπάρχουν σωζόμενα στοιχεία για την ύπαρξη μινωικού νομικού κώδικα, ο μεταγενέστερος Κώδικας Νομικών της Γόρτυνας δείχνει ότι η Κρήτη είχε ένα προηγμένο νομικό σύστημα κατά την υστερομινωική εποχή.
ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ
1. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΓΡΑΠΤΟΙ ΝΟΜΟΙ
Η αρχαιολογική έρευνα δεν έχει φέρει στο φως γραπτούς νόμους ή δικαστικές αποφάσεις.
2. ΕΛΛΕΙΨΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
Εφόσον ο πολιτισμός αυτός είναι προϊστορικός και αναφέρεται στην Εποχή του Χαλκού (3000-1600πΧ),δεν υπήρχε γραπτή νομοθεσία με την σύγχρονη έννοια.
3. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΣΩ ΑΝΑΚΤΟΡΩΝ
Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση βασίζονταν σε ένα ιεραρχικό σύστημα, με τα ανάκτορα να αποτελούν τα διοικητικά και οικονομικά κέντρα, γύρω από τα οποία ζούσαν οι κάτοικοι των γύρω οικισμών.
4. ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ
Οι μινωίτες φαίνεται να είχαν ισχυρή βασιλική εξουσία, η οποία μπορεί να ερμηνευθεί ως η ικανότητα να θεσπίζει και να επιβάλει κανόνες , κάτι που περιλαμβάνει και το νομικά σύστημα.
5. ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ
Η χρήση των σφραγισμάτων, που απεικονίζουν σύμβολα και παραστάσεις, υποδεικνύει την ύπαρξη κάποιας μορφής διοικητικής η νομικής οργάνωσης.
6. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Η θρησκεία έπαιζε κεντρικό ρόλο στη μινωική κοινωνία, και οι θρησκευτικές αρχές ήταν πιθανότατα η βάση των νόμων, όπως συνέβαινε και σε άλλους αρχαίους πολιτισμούς.
7. ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ
Πιθανότατα υπήρχαν προφορικά αποδεκτοί κανόνες συμπεριφοράς, όπως η αποφυγή βίας, ο σεβασμός των θεοτήτων και η τιμή των γονέων
8. ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Παρά τις ελλείψεις, οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις έχουν δώσει μια γενική εικόνα του μινωικού πολιτισμού και του τρόπου ζωής του, κάτι που μας επιτρέπει να κάνουμε εικασίες για το πως και το γιατί διοικούνταν.
*Δημήτρης Παυλόπουλος, Μηχανολόγος Ηλεκτρολόγος, πρώην Πρόεδρος ΔΚΜ, πρώην Μέλος ΔΣ ΕΛΟΤ
Νίκος Ηλιάδης **, Πολ/κός Μηχ/κός Ε.Μ.Π. ,M.Sc. ( Structural Engineering , Concordia University Montreal Canada ) , Ph.D.( University of Maryland USA, -Technology and Vocational Education ), τ.Ειδ.Γραμματέας του ΥΠΕΠΘ ,τ. εκπρόσωπος των Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες ( Μ.Ε.Α. ) τ.Διοικητής ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ , τ. μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Παιδαγωγικών Ινστιτούτων της Ευρώπης (http://www.cidree.org/), τ. εκπρόσωπος της Κυβέρνησης στο Δ.Σ.του CEDEFOP (https://www.cedefop.europa.eu/ )του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση , Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
