Με έμφαση στην διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός τόπου έγινε η δεύτερη παρουσίαση του βιβλίου που έγραψε ο Μανώλης Γιαννουσάκης «Μαργαρίτες, ένα λουλούδι στην καρδιά της Κρήτης» και εξέδωσε η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία «Καλλιμάχη». Το βιβλίο κυκλοφόρησε πέρσι και πρωτοπαρουσιάστηκε στις Μαργαρίτες προκαλώντας θετικές εντυπώσεις. Ο πίνακας στο εξώφυλλο, καθώς και αρκετοί στο εσωτερικό του βιβλίου, είναι φιλοτεχνημένος από τον γνωστό σύγχρονο ζωγράφο Γιάννη Ψυχοπαίδη.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ιωνικό Κέντρο στην Πλάκα, στην Αθήνα την Κυριακή 26 Νοεμβρίου και ομιλητές ήταν ο Καθηγητής Αρχαιολογίας κ. Πέτρος Θέμελης, η Αρχαιολόγος και συγγραφέας κ. Ειρήνη Γαβριλάκη και η Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας «Καλλιμάχη», φιλόλογος κ. Στέλλα Πιθαρούλιου. Τον συντονισμό της εκδήλωσης έκανε το μέλος της εταιρείας κ. Μανώλης Ανδρέου.
Οι ομιλητές παρουσίασαν το βιβλίο και παράλληλα αναφέρθηκαν στην σημαντικότητα της διαφύλαξης, προβολής και δημιουργικής αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε τόπου. Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Καθηγητή Πέτρου Θέμελη, ο οποίος μεταξύ άλλων τόνισε, ότι «Οι οικισμοί και οι τόποι γενικότερα μπορούν να διαμορφώσουν την εικόνα και την ταυτότητά τους με στόχο να γίνουν ελκυστικοί προς τα έξω. Η στρατηγική μάρκετινγκ του τόπου δεν είναι απλά ένα επικοινωνιακό εργαλείο ούτε το μόνο ζητούμενο είναι να βρεθεί ένα σλόγκαν ή ένα λογότυπο. Απαιτείται μια διαδικασία, η οποία προϋποθέτει ένα υπόβαθρο κατανόησης της γειτονιάς, της πόλης, της περιφέρειας ή της περιοχής, όπου η συμμετοχή των τοπικών φορέων και των κατοίκων κρίνεται απαραίτητη. Με τον όρο που επικρατεί σήμερα “place branding”, εννοείται η απόδοση συγκεκριμένης χωρικής ταυτότητας σε μια περιοχή ή πόλη, ώστε να διαμορφωθεί μια κεντρική ιδέα για τα χαρακτηριστικά και την προσωπικότητά της. Η πόλη ή το χωριό που διαμένει κανείς θεωρείται εξίσου σημαντικός παράγοντας ευτυχίας με την οικογενειακή κατάσταση ή την υγεία, συμπέρασμα που καταδεικνύει τη σημασία του μάρκετινγκ/branding στον τομέα αυτό.
Η πολιτιστική κληρονομιά υλική και άυλη και ο σύγχρονος πολιτισμός αναγνωρίζονται ως κύρια στοιχεία ταυτότητας κάθε περιοχής και ως συγκριτικό πλεονέκτημα, λόγω της συμβολής τους στην οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Ο πολιτισμός προσφέρει το πλεονέκτημα της αναγνωσιμότητας, της ιστορικής συνέχειας και της συλλογικής μνήμης. Ο πολιτισμός και ό,τι αυτός περιλαμβάνει (μνημεία, μουσεία, φεστιβάλ μουσικής και κινηματογράφου, εικαστικές εκθέσεις κλπ) είναι στο επίκεντρο των περισσοτέρων προσπαθειών προβολής μιας περιοχής. Η προβολή «πολιτιστικών περιοχών ή «επίκεντρων πολιτισμού», όπως οι Μαργαρίτες ως «κέντρο της τέχνης του πηλού» παίζει πρωτεύοντα ρόλο στις στρατηγικές μάρκετινγκ για πολλές πόλεις ή περιοχές.
Δεν χρειάζεται να τονισθεί ιδιαίτερα πόσο σημαντική είναι η διαμόρφωση της ταυτότητας ενός τόπου, συγκεκριμένα της κοινότητα των Μαργαριτών, και η προβολή της πολιτιστικής, περιβαλλοντικής, κοινωνικής, και οικονομικής τους δυνατότητας, μέσα από τη δημιουργία ενός νέου ανοικτού μουσείου με επιμέρους θεματικούς χώρους που συνδέονται άμεσα με τα υφιστάμενα κεραμικά εργαστήρια και το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο της περιοχής.»
Ο ίδιος επισήμανε, ότι «Οι Μαργαρίτες, το μοναδικό αυτό κέντρο παραγωγής παραδοσιακής κεραμικής, που συνεχίζει τη δραστηριότητά του, οικισμός με βυζαντινές εκκλησίες και παραδοσιακή αρχιτεκτονική, είναι τόπος που συγκεντρώνει όλα τα αναγκαία χαρακτηριστικά στοιχεία, έχει επίσης το προνόμιο να βρίσκεται πολύ κοντά στην αρχαία Ελεύθερνα, στο Aρκάδι, τη φησμισμένη Mονή που έχει γίνει σύμβολο αντίστασης και ελευθερίας, πολύ κοντά στο μοναστηριακό συγκρότημα στα Kαψαλιανά. Έχουν οι Μαργαρίτες τη δυνατότητα ένταξης σε ευρύτερες πολιτιστικές διαδρομές και αρχαιολογικών χώρων του Aνατολικού Pεθύμνου και ειδικότερα του Mυλοποτάμου, όπως τα μινωϊκά κατάλοιπα στον Eσταυρωμένο, το Pωμαϊκό Λουτρό στα Aλφά, το σπήλιο στο Mελιδόνι, το περίφημο Yστερομινωϊκό νεκροταφείο των Aρμένων, οι αρχαιότητες στην Aργυρούπολη, αρχαία Λάππα κ.ά. μνημεία. Iδιαίτερη σημαντική ενότητα αποτελούν χωρίς αμφιβολία η Aξός, το Iδαίο Άντρο με τη Zώμινθο και τη γύρω περιοχή, η Σύβριτος, και το Mοναστηράκι.
H καλλιέργεια της γης από τους ελάχιστους κατοίκους που έχουν μείνει, η εκτροφή μικρών ζώων και η παραγωγή τυροκομοκών προϊόντων, εξακολουθεί να προσφέρει πρόσθετα εισοδήματα, αλλά δεν είναι πλέον η κύρια πηγή διαβίωσης.
Εδώ εστιάζεται το καίριο πρόβλημα της διατήρησης της αναγκαίας ισορροπίας ανάμεσα στο παραδοσιακό "κρητικό" πρόσωπο των Μαργαριτών και την τουριστική λαίλαπα που αλλοιώνει σταδιακά και δραστικά όχι απλώς τα τοπικά ήθη και έθιμα αλλά και τον χαρακτήρα των κατοίκων.»
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναλυτική παρουσίαση του βιβλίου πραγματοποίησε η αρχαιολόγος και συγγραφέας κ. Ειρήνη Γαβριλάκη, η οποία έδωσε σκιαγράφησε με δεξιοτεχνία το έργο του συγγραφέα. Αφού περιέγραψε με λεπτομέρεια την διάθρωση της έκδοσης, αναφερόμενη στα ιστορικά στοιχεία που συνθέτουν το παρελθόν των Μαργαριτών, επισήμανε στον επίλογο της, ότι «Το βιβλίο τελειώνει με τις «πολιτιστικές Μαργαρίτες» των Μπουνταλίων, της Πολιτιστικής Κίνησης Μαργαριτών, της Μαρίας Τζομπανάκη, της Ομάδας Γονέων Μαργαριτών, της «Καλλιμάχης», των γειτονικών αρχαιολογικών χώρων. Το τελευταίο αυτό αποτελεί και τη βάση της σημερινής μικρής ημερίδας, καθώς θέτει την προοπτική της αξιοποίησης / διαχείρισης του παρελθόντος επ’ ωφελεία του μέλλοντος, το οποίο δεν μπορεί να σχεδιαστεί χωρίς ασφαλή γνώση του ιστορικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, αλλά και χωρίς αυτοσυνειδησία και γνώση του κοινωνικού δυναμικού και της συλλογικής μνήμης. Το βιβλίο του κ. Μανώλη Γιαννουσάκη εξασφαλίζει ακριβώς τις γνώσεις αυτές και τον ευχαριστούμε.»
Από την πλευρά της η κ. Στέλλα Πιθαρούλιου, φιλόλογος και Πρόεδρος της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας «Καλλιμάχη» τόνισε, ότι «Το βιβλίο του Μανώλη Γιαννουσάκη δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για μια νέα πνευματική άνθιση των Μαργαριτών. Ζωντάνεψε τη μνήμη του παρελθόντος τους, ενός σημαντικού παρελθόντος, που στα χρόνια που πέρασαν, είχε αρκετά ξεθωριάσει, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει το ιδιαίτερο χρώματους. Το βιβλίο του Μανώλη έφερε στο προσκήνιο όλα τα στοιχεία που αποτελούν αυτό που ονομάζουμε Μαργαρίτες, από τη μεσαιωνική ιστορία τους, τους ήρωές τους, τα τραγούδια τους, ως το σύγχρονο τουριστικό θέρετρο που ζούμε τα καλοκαίρια. Ως κάτοικοι του χωριού, νιώσαμε έντονα την ανάγκη τονίσουμε την πραγματική ταυτότητα του χωριού, να αναζητήσουμε τα ξεχωριστά του χρώματα, να αναβιώσουμε τη δική του νοοτροπία.» Η ίδια επισήμανε τα εξής: «Στο εξής, η δουλειά μας πρέπει να είναι πιο βαθιά. Η παγκοσμιοποίηση χτύπησε την πόρτα μας, και οφείλουμε να διαφυλάξουμε και να πιστοποιήσουμε τα αυθεντικά έργα της λαϊκής τέχνης μας, της υφαντικής, της κεραμικής, της ξυλογλυπτικής.
Ευχόμαστε στο εξής, αυτός ο πολιτισμός να διαφυλαχθεί μέσα από τη συλλογική μέριμνα, κι όχι μόνο μέσα από ατομικές πρωτοβουλίες.
Τελειώνοντας, για να αφήσω το βιβλίο να μιλήσει από μόνο του, θέλω απλά να ευχαριστήσω πραγματικά τον Μανώλη Γιαννουσάκη, τον αίτιο για τη σημερινή εκδήλωση, το Ιωνικό Κέντρο για τη ζεστή του φιλοξενία, τον κο Θέμελη και την κα Γαβριλάκη για την ανταπόκρισή τους, την ΑΝΕΚ και τον συγχωριανό μας Νίκο Συραγόπουλο, και την κα Δέσποινα Γαλλιάκη για την συμπαράστασή της. Ευχαριστούμε τον Αντώνη Λεοντίδη και τον Στέλιο Μυλωνάκη για την εξαιρετική μουσική, και τον κο Σταφυλάκη για τον Μαργαριτσανό χαιρετισμό του.»
Αν κάποιος επιθυμεί να αποκτήσει το βιβλίο μπορεί να επικοινωνήσει με την Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία στο τηλ. 6948249269.
